Cần tăng cường cơ chế giám sát doanh nghiệp nhà nước

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp nhà nước (DNNN) làm ăn thua lỗ, thất thoát, lãng phí… Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, muốn DNNN hoạt động có hiệu quả thì cần tăng cường cơ chế giám sát và chỉ rõ trách nhiệm của người đứng đầu.

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp nhà nước (DNNN) làm ăn thua lỗ, thất thoát, lãng phí… Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, muốn DNNN hoạt động có hiệu quả thì cần tăng cường cơ chế giám sát và chỉ rõ trách nhiệm của người đứng đầu. 

IMG

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp nhà nước chưa nắm bắt được nhu cầu của thị trường

Ảnh: Nhã Chi

Tại hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp, do Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM tổ chức mới đây, hầu hết các DNNN cho rằng, quy định hiện nay đang siết chặt doanh nghiệp, làm bất kể việc gì cũng phải xin ý kiến các bên liên quan. Do vậy, không nên tăng tính can thiệp hành chính của cơ quan quản lý nhà nước vào các hoạt động kinh doanh của mỗi DN. Thay vào đó, quản lý cần gắn với sự linh hoạt, tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động sản xuất và kinh doanh. 

 

Tuy nhiên, nhìn nhận từ hiệu quả kinh doanh trong thực tế cho thấy, DNNN chậm đổi mới, chưa nắm bắt nhu cầu phát triển thị trường, hoạt động kém hiệu quả dẫn đến thất thoát vốn, lãng phí, dàn trải… Điều này xuất phát từ hiệu quả giám sát đối với hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước tại DN chưa cao, cả về cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện. 

 

Ông Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM khẳng định: “Nhà nước đầu tư một nguồn vốn cực lớn vào DNNN nhưng việc quản lý chỉ dừng lại ở các văn bản điều hành của Chính phủ thông qua các Nghị định mà chưa có một Luật điều chỉnh chung. Thậm chí, còn chưa có một cơ quan ngang bộ nào điều hành, quản lý các DNNN để phân định rõ trách nhiệm, khi đó sẽ nhẹ gánh cho hàng chục cơ quan khác”. Do vậy, cần thiết xây dựng Luật đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp nhằm chế định và giúp quản trị tốt tại các DNNN. 

 

Theo một số đại biểu Quốc hội, với mong muốn DNNN đóng vai trò đầu tàu, dẫn dắt nền kinh tế nên Nhà nước liên tục đổ vốn đầu tư tại các DNNN bằng nhiều hình thức với nhiều ngành nghề trụ cột khác nhau. Tính đến thời điểm hiện nay, tổng vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp chưa kể đất đai là 1.300.000 tỷ đồng (khoảng hơn 60 tỷ USD). Trong khi số vốn đầu tư vào các DNNN ngày càng gia tăng, thì trên thực tế, công tác quản lý vốn và tài sản tại DNNN còn chồng chéo, trùng lặp. 

 

Nhận xét về hiệu quả đầu tư tại DNNN hiện nay, ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, việc tăng cường quản lý, giám sát đầu tư vốn nhà nước tại DN có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tái cơ cấu DNNN. Cơ chế giám sát cần đảm bảo chặt chẽ, hiệu quả trên cơ sở tôn trọng cơ chế thị trường. Việc giám sát cần gắn với việc phân loại, đánh giá DN, khuyến khích nâng cao chất lượng quản trị, năng lực cạnh tranh, phù hợp với hội nhập kinh tế.

 

Góp ý cho dự thảo Luật đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp, nhiều ý kiến bày tỏ mong muốn, để đồng vốn nhà nước đầu tư có hiệu quả, ngoài việc tăng cường giám sát DNNN cần phải chỉ rõ trách nhiệm người đứng đầu. Ông Nguyễn Tấn Phước, Phó Trưởng ban quản lý Khu chế xuất - Khu công nghiệp TP.HCM nhấn mạnh:  “Luật nên quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu DNNN. Cụ thể, làm như thế nào là đúng, như thế nào là sai. Khi sai cần phải chịu trách nhiệm cụ thể”. Còn ông Nguyễn Mạnh Tuệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM thì cho rằng, đại diện chủ sở hữu là cơ quan do chủ sở hữu phân công, giao trách nhiệm cụ thể, có vai trò tham mưu cho chủ sở hữu trên nhiều lĩnh vực để có thể nâng cao hiệu quả quản lý. Cơ quan tham mưu này có thể là một cơ quan nhà nước hoặc một tổ chức kinh tế. Điều kiện đối với cơ quan này là phải có đủ tầm về chiến lược, năng lực về quản lý đầu tư, kiểm soát tài chính… 

 

Dự thảo Luật đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư vào DN gồm 6 Chương, 54 Điều. 

Minh Tú

ngocthanh