Cải thiện cơ chế, tạo thuận lợi hơn cho các dự án ODA Nhật Bản

Các biện pháp cải thiện cơ chế vay vốn ODA Nhật Bản và trao đổi về một số dự án hợp tác giữa hai nước là nội dung của cuộc làm việc giữa Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Cao Viết Sinh và Công sứ Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam Hideo Suzuki diễn ra sáng 9/7 tại trụ sở Bộ KH&ĐT.

Các biện pháp cải thiện cơ chế vay vốn ODA Nhật Bản và trao đổi về một số dự án hợp tác giữa hai nước là nội dung của cuộc làm việc giữa Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Cao Viết Sinh và Công sứ Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam Hideo Suzuki diễn ra sáng 9/7 tại trụ sở Bộ KH&ĐT. 

IMG

Ảnh: Trung Đức

Cải thiện điều kiện vay

 

Ông Hideo Suzuki cho biết, tại cuộc họp Đối thoại chính sách ODA Việt Nam - Nhật Bản diễn ra ngày 17/6 vừa qua, phía Nhật Bản đã thông báo về những thay đổi trong cơ chế cho vay vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản đối với Việt Nam. Trong cuộc làm việc với Thứ trưởng Cao Viết Sinh, ông Hideo Suzuki đã cho biết chi tiết hơn về những điểm sửa đổi chính, đồng thời nhấn mạnh về cơ bản những thay đổi này sẽ thuận lợi hơn đối với Việt Nam. 

IMG

Một trong những thay đổi lớn là sửa đổi điều kiện vay đặc biệt dành cho các đối tác kinh tế (vay STEP). Ngoài giảm lãi suất, mở rộng đối tượng tiếp nhận, có thay đổi theo hướng nới lỏng hơn sự tham gia của doanh nghiệp (DN) Nhật Bản với tư cách là nhà thầu chính, cụ thể là các công ty con của các công ty Nhật Bản ở nước ngoài cũng có thể tham gia đấu thầu với tư cách nhà thầu chính. Như vậy, số nhà thầu tham gia sẽ nhiều hơn, tăng tính cạnh tranh hơn trong đấu thầu. Quy định này sẽ giải quyết được vướng mắc phát sinh gần đây trong các dự án áp dụng điều kiện vay STEP tại Việt Nam là không có hoặc chỉ có một nhà thầu Nhật Bản tham gia đấu thầu dẫn tới thiếu tính cạnh tranh, giá bỏ thầu cao vượt hơn nhiều so với giá dự toán được phê duyệt. 

 

Thay đổi cơ bản nữa trong điều kiện vay ODA Nhật Bản là bỏ phí cam kết, thay vào đó là áp dụng phí đầu cuối. Phí cam kết được trả theo từng năm, mỗi năm 0,1% trên tổng số vốn chưa giải ngân còn phí đầu cuối được áp dụng với hạn mức 0,2% tổng khoản vay và trả một lần ngay khi ký Hiệp định vay, nhưng được hoàn trả 0,1% trong trường hợp dự án giải ngân đúng thời hạn với kế hoạch đề ra ban đầu. Theo tính toán sơ bộ tại 2 dự án được Chính phủ Nhật Bản thẩm định để tiến tới cam kết ODA vốn vay đợt 1 tài khóa 2013, thì phí đầu cuối phát sinh ít chi phí hơn. 

 

Bộ KH&ĐT đánh giá, về cơ bản, các thay đổi trong cơ chế cho vay ODA của Chính phủ Nhật Bản đã thể hiện thiện chí của Chính phủ Nhật Bản nhằm cải thiện điều kiện vay ODA theo hướng tăng tính hấp dẫn, đa dạng hơn. 

 

Tuy nhiên, theo Bộ KH&ĐT, khi áp dụng phí đầu cuối cũng có một số bất lợi, như Chính phủ Việt Nam phải trả ngay lập tức khoản phí này sau khi ký hiệp định vay dẫn tới áp lực về ngân sách cho các chủ dự án; phí đầu cuối áp dụng cho cả các khoản vay chương trình trong khi các chương trình đều giải ngân rất nhanh và đều không phải trả phí cam kết trong thời gian qua. Ngoài ra, các nhà tài trợ lớn khác như Ngân hàng Phát triển châu Á, Ngân hàng Thế giới đều không áp dụng phí cam kết và phí đầu cuối.

IMG

Ảnh: Lê Tiên

Bên cạnh đó, một số ý kiến cho rằng, Chính phủ Nhật Bản nên xem xét nới lỏng hơn nữa điều kiện vay STEP, ví dụ trong trường hợp không có công ty Nhật Bản tham gia đấu thầu thì có thể sửa đổi sang điều kiện vay thông thường và chuyển sang áp dụng đấu thầu rộng rãi để thu hút các nhà thầu từ các quốc gia khác, tránh làm chậm tiến độ dự án do tình huống phát sinh. 

 

Quyết liệt xử lý những vướng mắc 

 

Tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Cao Viết Sinh khẳng định, Chính phủ Việt Nam luôn đánh giá cao ODA của Nhật Bản dành cho Việt Nam. Nhiều dự án ODA Nhật Bản đang được triển khai rất tốt. Nối tiếp những kết quả đạt được của năm 2012 - Năm giải ngân ODA, Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đẩy mạnh giải ngân vốn ODA nói chung, ODA Nhật Bản nói riêng, đặc biệt là thúc đẩy tiến độ các dự án đang chậm so với kế hoạch. Những vấn đề chính làm chậm tiến độ dự án ODA như giải phóng mặt bằng, bố trí vốn đối ứng đã và đang được Chính phủ Việt Nam xử lý quyết liệt. 

 

Thứ trưởng Cao Viết Sinh và Công sứ Hideo Suzuki đã cùng trao đổi để tìm biện pháp tháo gỡ vướng mắc đối với một số dự án mà phía Nhật Bản đang quan tâm, như dự án Trung tâm sản xuất chương trình - Đài Truyền hình Việt Nam; dự án Trục cáp quang biển Bắc - Nam; dự án Xây dựng đường bộ cao tốc Bắc - Nam (đoạn Bến Lức - Long Thành);… Phía Bộ KH&ĐT đã thể hiện quan điểm tích cực hợp tác để giải quyết nhanh nhất những vấn đề vướng mắc của các dự án này, đồng thời, mong muốn hai bên thường xuyên trao đổi thông tin hơn nữa, để kịp thời tháo gỡ các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện dự án ODA vốn vay Nhật Bản.

 

Ông Hideo Suzuki cũng cho biết, cuộc Đối thoại chính sách về hạ tầng lần 3 giữa Việt Nam và Nhật Bản đang được chuẩn bị tổ chức với trọng tâm là bàn về các biện pháp cải thiện thực hiện dự án ODA trong ngành điện. 

Nguyệt Minh

ngocthanh