5 trụ cột giúp Việt Nam phòng, chống tham nhũng hiệu quả

Theo kết quả nghiên cứu được công bố mới đây của Nhóm Công tác Quản trị và Minh bạch thuộc Diễn đàn Doanh nghiệp (DN) Việt Nam 2013 thì hải quan, thuế, cấp phép và quản lý đất đai được xem là bốn lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn nhất của những hành vi tham nhũng ở Việt Nam và giải quyết vấn đề này không hề đơn giản.

Theo kết quả nghiên cứu được công bố mới đây của Nhóm Công tác Quản trị và Minh bạch thuộc Diễn đàn Doanh nghiệp (DN) Việt Nam 2013 thì hải quan, thuế, cấp phép và quản lý đất đai được xem là bốn lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn nhất của những hành vi tham nhũng ở Việt Nam và giải quyết vấn đề này không hề đơn giản.

IMG

Việc đưa hối lộ chủ yếu nhằm mục đích để tiếp cận những thông tin liên quan đến đất đai

Ảnh minh họa: Lê Tiên

Doanh nghiệp “trả phí bôi trơn”

 

Phản ánh của cộng đồng DN cho thấy, cuộc chiến chống tham nhũng không hề dễ dàng, và trong nhiều trường hợp, các DN lại góp phần duy trì “nạn” này thông qua việc đồng ý chi các khoản tiền bôi trơn để các công việc được thuận lợi, thậm chí “trót lọt”. 

 

Tại lĩnh vực hải quan, cán bộ hải quan vẫn được trả phí bôi trơn để giải quyết nhanh chóng hoặc bỏ qua các thủ tục thông quan áp dụng đối với các hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa. 

 

Trong lĩnh vực thuế, các DN gần như thường xuyên phải trả phí bôi trơn để nhanh chóng có quyết định thuế xuyên suốt hệ thống thuế, còn cán bộ thuế đề nghị khai báo giảm nghĩa vụ thuế của DN để được hối lộ.

 

Đối với lĩnh vực cấp phép, nhóm nghiên cứu cũng chỉ ra một thực trạng, quy trình cấp phép ở Việt Nam vẫn còn phức tạp, hậu quả là tạo môi trường để cho tham nhũng phát triển. Nhiều DN thường chấp nhận chi trả những khoản không chính thức để đẩy nhanh quá trình ra quyết định.

 

Nhấn mạnh hơn DN phải chi phí bôi trơn ở lĩnh vực đất đai, Nhóm nghiên cứu chỉ ra, việc đưa hối lộ chủ yếu nhằm mục đích để tiếp cận những thông tin liên quan đến đất đai. Mặt khác, tại lĩnh vực này, DN vẫn mất khá nhiều thời gian để hoàn thành quy trình quản lý đất đai và những chậm trễ này tạo mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng.

 

5 trụ cột nền tảng

 

Trước thực trạng đó, Nhóm nghiên cứu của Diễn đàn DN Việt Nam 2013 đã đưa ra đề xuất với 5 trụ cột chính trợ giúp công tác phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiệu quả.

 

Thứ nhất, Việt Nam cần phải cải cách pháp luật. Hệ thống pháp luật phải minh bạch, hiệu quả, thuận lợi hơn. Mọi dự luật cần phải trải qua một quy trình đánh giá tác động nghiêm ngặt, chắc chắn để những cải cách đưa ra phải đơn giản, hiệu quả nhất. Bên cạnh đó, những cải cách này cũng cần được đánh giá về mặt tài chính để đảm bảo hiệu quả kinh tế, tránh lãng phí nguồn lực đất nước, giảm bớt gánh nặng thuế cho người dân.

 

Thứ hai, “cải cách lương phải được coi là nhân tố mấu chốt để hạn chế tham nhũng trong khu vực công” - Nhóm nghiên cứu đề xuất. Theo đó, để có thể trả lương cao hơn thì việc thu thuế càng hiệu quả càng tốt, đặc biệt những trường hợp trốn thuế phải được xác định và truy tố.

 

Thứ ba, Việt Nam nên thành lập Ủy ban phòng, chống tham nhũng độc lập bởi trên thực tế, hiện có nhiều cơ quan khác nhau chịu trách nhiệm về phòng, chống tham nhũng. Do đó, ở một góc độ nào đó dẫn đến tình trạng không phân công rõ ràng trách nhiệm thi hành giữa các cơ quan.

 

Thứ tư, bảo vệ người tố giác với những hình thức thưởng tiền và biện pháp bảo vệ, song cũng cần tiếp tục hoàn thiện đầy đủ quy định pháp luật về vấn đề này.

 

Đặc biệt, trụ cột thứ năm là, Việt Nam phải có chiến dịch truyền thông hiệu quả về tất cả những vấn đề nêu trên. Đây được xem là trụ cột rất hiệu quả ở nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Singapore, Hồng Kông…

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Trung:

Để nâng cao tính minh bạch trong hoạt động cấp phép quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài, hiện các cơ quan có thẩm quyền cũng được giao trách nhiệm sửa đổi, bổ sung chính sách pháp luật liên quan nhằm thống nhất những quy định về cấp phép, tạo thuận lợi, rút ngắn thời gian và tăng cường tính minh bạch trong quy trình cấp phép. Đồng thời, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật cũng như nâng cao trách nhiệm trong phân cấp để tạo thuận lợi cho DN và nhà đầu tư.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai:

Trong lĩnh vực thuế, chúng tôi nhận thức rằng, không phải thực hiện những quy định của pháp luật về thuế là đã đủ mà còn phải cam kết nỗ lực trong triển khai các biện pháp phòng, chống tham nhũng thúc đẩy sự phát triển của DN. Theo đó, trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục thực hiện và tinh giản các quy định và quy trình thủ tục về thuế nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong hệ thống như: công bố thông tin trực tuyến về tất cả những loại thuế liên quan, triển khai thí điểm nộp thuế điện tử….

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Chu Phạm Ngọc Hiển:

Tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII vừa diễn ra mới đây, Luật Đất đai (sửa đổi) đã được thông qua. Một trong những nội dung quan trọng của Luật Đất đai (sửa đổi) lần này là tính minh bạch, công khai được quy định cụ thể hơn trong quy hoạch đất, kế hoạch sử dụng đất, giá đất… Việc minh bạch những vấn đề liên quan đến đất đai được đưa vào Luật được xem là giải pháp hiệu quả giúp giảm thiểu tham nhũng trong lĩnh vực này.

Trung Hiếu

trungnam