Khuyến khích tư nhân đấu thầu khai thác tuyến xe buýt

UBND TP.HCM vừa chấp thuận về mặt chủ trương đề án Đầu tư hệ thống xe buýt giai đoạn 2012 - 2015. Theo đó, trong giai đoạn này, Thành phố sẽ tập trung đầu tư trang bị toàn bộ xe buýt mới hiện nay, kêu gọi các thành phần kinh tế tập trung đầu tư hệ thống xe buýt xanh, thân thiện với môi trường bằng các chính sách và cơ chế ưu đãi mới. TP.HCM cũng sẽ xem xét lại toàn bộ quy trình, cơ chế đấu thầu khai thác tuyến xe buýt trên địa bàn nhằm tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tư nhân tham gia.

UBND TP.HCM vừa chấp thuận về mặt chủ trương đề án Đầu tư hệ thống xe buýt giai đoạn 2012 - 2015. Theo đó, trong giai đoạn này, Thành phố sẽ tập trung đầu tư trang bị toàn bộ xe buýt mới hiện nay, kêu gọi các thành phần kinh tế tập trung đầu tư hệ thống xe buýt xanh, thân thiện với môi trường bằng các chính sách và cơ chế ưu đãi mới. TP.HCM cũng sẽ xem xét lại toàn bộ quy trình, cơ chế đấu thầu khai thác tuyến xe buýt trên địa bàn nhằm tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tư nhân tham gia.

IMG

Đấu thầu vẫn còn hạn chế

Theo báo cáo của Sở Giao thông vận tải (GTVT) TP.HCM về Đề án nêu trên, hiện nay khối lượng vận chuyển hành khách công cộng trên địa bàn gần 1,5 triệu hành khách/ngày. Để đáp ứng được 15% nhu cầu đi lại và sử dụng hệ thống vận tải công cộng (VTCC) vào năm 2015, hệ thống xe buýt phải vận chuyển được 2,06 triệu hành khách/ngày, tăng gần 2 lần so với năm 2010. Tuy nhiên, nhìn vào hệ thống hơn 2.000 chiếc xe buýt hiện nay, nếu không có chính sách cải thiện, đầu tư trang bị mới thì mục tiêu này rất khó thực hiện, thay vào đó việc đi lại của người dân Thành phố ngày càng khó khăn, ùn tắc sẽ càng nghiêm trọng hơn.

 

Trong giai đoạn 2003 - 2005, TP.HCM đã thực hiện dự án Đầu tư mới 1.318 xe buýt để phát triển hệ thống giao thông công cộng, nhưng chưa thu hút được các thành phần kinh tế tư nhân và nhà đầu tư tư nhân tham gia đầu tư phát triển. Về vấn đề này, Sở GTVT TP.HCM cho rằng, Dự án chưa thật sự huy động một cách có hiệu quả nguồn vốn của xã hội. Quy mô Dự án lớn lại bị điều chỉnh nhiều lần, nên quá trình đầu tư thiếu tính cơ động. Trong đó, đáng chú ý là công tác tổ chức đấu thầu từ cung cấp xe buýt, khai thác tuyến xe buýt mới vẫn còn khép kín, chủ yếu vẫn là các doanh nghiệp vận tải Nhà nước, còn chưa thu hút được các doanh nghiệp tư nhân tham gia. Mặt khác, Nhà nước chưa có quy định cụ thể về tiêu chuẩn xe buýt. Do vậy, nhà đầu tư phải tự lựa chọn đơn vị cung cấp phương tiện, dẫn đến tình trạng phương tiện đầu tư không đồng bộ, mức độ rủi ro luôn cao. Hơn nữa, trong trường hợp lãi suất ngân hàng tăng cao, gánh nặng về lãi vay sẽ thuộc về nhà đầu tư, đó là chưa nói đến việc trợ giá cho hoạt động xe buýt vẫn không tăng hàng năm và Thành phố vẫn chậm trễ trong việc cho phép nhà đầu tư tổ chức đấu thầu khai thác quảng cáo trên thành xe buýt để bù lỗ, tăng lợi nhuận. Năm 2006, UBND TP.HCM và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đã ký thỏa thuận hợp tác, phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện đầu tư tại Thành phố, trong đó có nội dung đầu tư và phát triển hạ tầng đô thị, bảo vệ môi trường với kế hoạch đầu tiên là triển khai thí điểm đầu tư hệ thống xe buýt “xanh” sử dụng khí nén thiên nhiên (CNG). Tuy nhiên, sau gần 5 năm thực hiện, nhiều ý kiến cho rằng, việc đầu tư trang bị hệ thống xe buýt CNG vẫn chưa mang lại hiệu quả như mong đợi, mặc dù đã được điều chỉnh cơ chế nhiều lần.

IMG

Tăng sức hút đối với nhà đầu tư tư nhân

Căn cứ vào kết quả nghiên cứu của đề tài Nghiên cứu khoa học “Hoàn thiện và phát triển mạng lưới tuyến xe buýt ở TP.HCM” do Đại học Bách khoa TP.HCM thực hiện và đã được nghiệm thu từ năm 2010 và dự án “Quy hoạch phát triển vận tải hành khách công cộng trên địa bàn Thành phố đến năm 2025” do Đại học GTVT đang hoàn chỉnh, ước tính nhu cầu đầu tư xe buýt mới trong giai đoạn 2012 - 2015 là 1.680 xe (trong đó có 300 xe sử dụng khí nén thiên nhiên CNG) với tổng vốn đầu tư trên 2,7 nghìn tỷ đồng. Trong đó, tổng số xe thay thế cho các xe buýt cũ đang hoạt động trên các tuyến xe buýt hiện nay là 1.520 xe và dự kiến đầu tư thêm 160 xe cho 9 tuyến xe buýt mở mới đến các khu hành chính, khu dân cư mới. Theo tìm hiểu của chúng tôi, nhà đầu tư lĩnh vực này rất muốn được tham gia đầu tư và khai thác để cùng phát triển hệ thống VTCC trong tương lai, giảm áp lực về ùn tắc hiện nay. Mặc dù vậy, mức độ hấp dẫn các nhà đầu tư tư nhân sẽ phụ thuộc vào sự hấp dẫn của các chính sách và cơ chế hỗ trợ đầu tư, trong đó còn có việc Thành phố cần “mở cửa” rộng hơn nữa cho nhà đầu tư tư nhân tham gia đấu thầu khai thác tuyến xe buýt mới.

 

Theo Công ty TNHH Du lịch - Vận tải Phương Trang, hiện nay trên địa bàn trúng thầu khai thác các tuyến xe buýt chủ yếu là các doanh nghiệp vận tải nhà nước, còn các doanh nghiệp tư nhân rất khó tham gia, trong khi tiềm lực về tài chính và con người của không ít doanh nghiệp tư nhân rất mạnh.

 

Nhằm khuyến khích sự tham gia đầu tư của doanh nghiệp tư nhân vào sự phát triển hệ thống VTCC, thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng) đang làm rất tốt việc đấu thầu rộng rãi khai thác quảng cáo trên thành xe buýt, nhằm giảm đáng kể nguồn vốn đầu tư mới và trợ giá từ ngân sách. Thiết nghĩ, nếu TP.HCM cũng sớm thực hiện công việc này để tăng nguồn thu và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia.

 

Về công tác tổ chức đấu thầu khai thác các tuyến xe buýt mới, UBND TP.HCM cho rằng, khi Đề án này được triển khai, Thành phố sẽ tiến hành rà soát lại những tồn tại trong đấu thầu khai thác tuyến xe buýt, để giải quyết nhanh chóng vấn đề khiếu nại của nhiều doanh nghiệp. Trong đó, sẽ giải quyết dứt điểm tình trạng đấu thầu khép kín, thiếu tính công khai thông tin đấu thầu. Cùng với đó, Thành phố sẽ chỉ đạo các sở, ngành liên quan thực hiện hiệu quả hơn nữa công tác hậu đấu thầu để đưa hoạt động xe buýt đi vào quy củ.

Nguyên Minh

 

trungnam