Phát triển hạ tầng đường bộ Đầu tư theo hình thức PPP là tất yếu

Theo Bộ Giao thông vận tải (GTVT), để phát triển mạng lưới đường bộ Việt Nam (hệ thống quốc lộ, mở rộng QL1, cải tạo, thay thế cầu yếu, đường cao tốc) từ nay đến năm 2020, chúng ta cần một nguồn vốn khổng lồ.

 

Theo Bộ Giao thông vận tải (GTVT), để phát triển mạng lưới đường bộ Việt Nam (hệ thống quốc lộ, mở rộng QL1, cải tạo, thay thế cầu yếu, đường cao tốc) từ nay đến năm 2020, chúng ta cần một nguồn vốn khổng lồ. Tại Hội thảo “Về phát triển cơ sở hạ tầng đường bộ Việt Nam” do Bộ GTVT và Hiệp hội các doanh nghiệp Hồng Kông tại Việt Nam tổ chức mới đây tại TP.HCM, các nhà quản lý, các nhà đầu tư, các chuyên gia lĩnh vực này đã nhìn thẳng vào vấn đề, nhằm đưa ra các phương án tìm kiếm các nguồn vốn đầu tư, nhất là từ các nhà đầu tư tư nhân trong từng dự án hợp tác đối tác công - tư (PPP) đường bộ cụ thể.

Cần gần 900.000 tỷ đồng cho mạng lưới đường bộ

Kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam từ nay đến năm 2020 chỉ rõ, hệ thống quốc lộ cả ba khu vực Bắc, Trung, Nam gồm 113 tuyến với tổng chiều dài 17.911 km, đến nay đã được đầu tư, nâng cấp gần 14.500 km, hiện còn khoảng 3.411km chưa được nâng cấp, cải tạo. 

Trong thời gian qua, Việt Nam đã tập trung ưu tiên đầu tư cho hạ tầng kết cấu đường bộ, tuy nhiên so với nhu cầu, hệ thống đường bộ vẫn đang trong tình trạng yếu kém, còn nhiều tuyến quốc lộ chưa được đầu tư nâng cấp. Về hệ thống đường cao tốc, theo phê duyệt Quy hoạch chi tiết đường bộ cao tốc Bắc Nam phía Đông, trong đó gồm 22 tuyến với tổng chiều dài 5.873 km.  Hiện chúng ta mới bước đầu xây dựng được gần 150 km đường cao tốc và tiền cao tốc (tuyến TP.HCM - Trung Lương, Láng - Hòa Lạc, Nội Bài - Bắc Ninh, Pháp Vân - cầu Giẽ); đang triển khai xây dựng một số tuyến cao tốc: Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lào Cai; cầu Giẽ - Ninh Bình, Sài Gòn - Long Thành - Dầu Giây. Bên cạnh đó, chúng ta đã xác định nguồn vốn và đang chuẩn bị các thủ tục cần thiết để khởi công các tuyến cao tốc: Bến Lức - Long Thành, Đà Nẵng - Quảng Ngãi, Dầu Giây - Phan Thiết. Ngoài ra, Bộ GTVT cũng tích cực kêu gọi vốn đầu tư cho các tuyến cao tốc: Ninh Bình - Thanh Hóa, Biên Hòa - Vũng Tàu, Trung Lương - Cần Thơ…

                                                                                                                    Ảnh: Nhã Chi

Theo đó, mục tiêu đến năm 2020, đưa hệ thống quốc lộ và đường tỉnh cơ bản vào đúng cấp kỹ thuật, mở rộng và xây dựng mới các quốc lộ có nhu cầu vận tải lớn, trong đó ưu tiên mở rộng QL1. Đồng thời, xây dựng hệ thống đường bộ cao tốc, nhất là các tuyến cao tốc Bắc - Nam, đường ven biển, đường tuần tra biên giới theo quy hoạch được duyệt. Các tuyến đường bộ đối ngoại đạt tiêu chuẩn kỹ thuật của đường bộ khu vực. 

Vụ Kế hoạch - Đầu tư thuộc Bộ GTVT cho biết, đối với hệ thống quốc lộ, để đầu tư cho khoảng 24.000 km (đã trừ QL1) nhu cầu vốn cần khoảng 300.000 tỷ đồng; xây dựng thay thế 407 cầu yếu trên các tuyến quốc lộ với nhu cầu vốn khoảng 16.400 tỷ đồng. Hiện nay, Bộ GTVT đã và đang chuẩn bị đầu tư 107 dự án đầu tư nâng cấp, cải tạo một số tuyến QL l, xây dựng thay thế một số cầu với kinh phí khoảng 163.833 tỷ đồng. 

Riêng đối với QL 1, từ nay đến năm 2016 hoàn thành mở rộng lên 4 làn xe cho 1.050 km đoạn từ Hà Nội đến Cần Thơ với kinh phí khoảng 91.000 tỷ đồng, chia thành 18 dự án đầu tư theo hình thức BOT (xây dựng – vận hành - chuyển giao). 

Đối với hệ thống đường cao tốc, đến năm 2020 sẽ hoàn thành khoảng 1.900 km với kinh phí khoảng 464.390 tỷ đồng. Trong đó, đang triển khai 546 km với kinh phí là 94.393 tỷ đồng, đã xác định được nguồn cho 452 km với kinh phí là 117.138 tỷ đồng. Còn lại 909 km với kinh phí 252.889 tỷ đồng chưa có nguồn, đang kêu gọi đầu tư.

 

Cam kết phân bổ rủi ro hợp lý

Thứ trưởng Bộ GTVT Ngô Thịnh Đức chia sẻ, Chính phủ Việt Nam luôn ưu tiên phát triển kết cấu hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, hiện nay nguồn lực tài chính của Chính phủ chưa thể đáp ứng được nhu cầu phát triển mạng lưới giao thông nói chung và hệ thống đường bộ nói riêng. Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp trong khu vực sớm quan tâm đầu tư vào lĩnh vực đường bộ tại Việt Nam. Chính phủ cam kết hỗ trợ các nhà đầu tư trong lĩnh vực đường bộ, chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư trong từng dự án cụ thể. Với nhu cầu đầu tư hiện nay, PPP là phương án tất yếu mà Việt Nam ưu tiên cho phát triển hạ tầng đường bộ trong thời gian tới.

Tổng Giám đốc Ngân hàng HSBC tại Việt Nam Sumit Dutta cho biết, quan điểm của chúng tôi về việc huy động vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng tất cả đều bắt đầu từ phân tích rủi ro. Các nhà đầu tư nên có những tính toán thực tế hơn, không nên tham vọng mà đưa ra những tính toán không khoa học về khả năng thu hồi vốn của từng dự án. Trên thế giới, hiện tượng nhà đầu tư dự báo, khả năng thu hồi vốn, phát sinh lợi nhuận của dự án vênh với thực tế khá phổ biến. Chính phủ Việt Nam đã bày tỏ quyết tâm mạnh mẽ của mình trong việc chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư trong suốt vòng đời của dự án, thông qua nhiều hỗ trợ như khung pháp lý,  kế hoạch chống rủi ro, xác định tính ưu tiên của dự án (dự án phải mang tầm chiến lược quốc gia), kinh nghiệm quản lý của cơ quan chủ quản, cơ quan thực hiện dự án… Một khi các ngân hàng phân tích và có đồng thuận với những kế hoạch chống rủi ro cả từ phía Chính phủ và nhà đầu tư, khả năng tiếp cận nguồn vốn là hoàn toàn có thể”.

Một số nhà đầu tư quốc tế bày tỏ băn khoăn về một vài dự án triển khai theo hình thức BOT đã bị các nhà đầu tư trả “sớm” cho Chính phủ vì lí do nguồn thu không thể bù lỗ với lãi suất vay ngân hàng... 

Ông Nguyễn Danh Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Đầu tư Bộ GTVT nhận định, những dự án BOT mà các nhà đầu tư “tháo lui” chủ yếu là do chính các nhà đầu tư chưa nhìn ra rủi ro tiềm tàng, phát sinh trong suốt quá trình vận hành. Rủi ro mà nhà đầu tư không lường trước, phát sinh trong vòng đời dự án, thì nhà đầu tư phải chịu. Trong các dự án thí điểm theo hình thức PPP mà Bộ GTVT đang thực hiện, sự hỗ trợ cam kết, phân bổ rủi ro của Chính phủ đủ gánh vác những phần gai góc của dự án hạ tầng như: Hỗ trợ cung cấp phần VGF (phần hỗ trợ từ ngân sách), chi phí giải phóng mặt bằng, công tác giải phóng mặt bằng, khung pháp lý thống nhất, cam kết không thực hiện bất kỳ dự án nào làm ảnh hưởng đến nguồn thu dự án mà nhà đầu tư tham gia.

                                                                                                                               Thành Nhân

 

trungnam