Ý kiến chuyên gia về hiệu quả kinh tế của Sân bay Long Thành

Trước khi Quốc hội chính thức “bấm nút” về việc thông qua chủ trương đầu tư dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành thì các chuyên gia kinh tế, chuyên gia hàng không đã có những lập luận khoa học về hiệu quả, lợi ích của Dự án, làm cơ sở tham vấn cho quyết định của các đại biểu Quốc hội.
Ý kiến chuyên gia về hiệu quả kinh tế của Sân bay Long Thành

Trước khi Quốc hội chính thức “bấm nút” về việc thông qua chủ trương đầu tư dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành thì các chuyên gia kinh tế, chuyên gia hàng không đã có những lập luận khoa học về hiệu quả, lợi ích của Dự án, làm cơ sở tham vấn cho quyết định của các đại biểu Quốc hội.

 

Theo TS. Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, xây dựng dự án hạ tầng không chỉ nhìn ở giá đắt hay rẻ, cũng không phải nó mang lại lợi nhuận nhiều hay ít, mà phải xem hạ tầng mang lại lợi ích cho nền kinh tế của vùng, khu vực đó đến mức nào từ những thứ có thể quy được thành tiền như: số lao động có việc làm, GDP tăng lên… “Nếu đầu tư Sân bay Long Thành đắt nhưng mang lại lợi ích kinh tế vô cùng lớn thì rất nên làm. Thế giới người ta thường phân tích chi phí lợi ích, nhưng Việt Nam lại chưa quan tâm đến chi phí này. Trong chi phí là phải tính toàn bộ vòng đời của dự án, không chỉ tính riêng chi phí xây dựng. Nhiều khi chi phí xây dựng rẻ nhưng chi phí quản lý trong suốt vòng đời dự án lại rất đắt. Khi thực hiện dự án cũng cần căn cứ vào tất các các loại chi phí để cân nhắc”, TS. Phạm Sỹ Liêm gợi ý.

IMG

Nếu chi phí đi lại giữa TP.HCM đến sân bay Long Thành là 500.000 - 600.000 đồng/lượt thì nhiều khả năng hành khách sẽ lựa chọn Sân bay Tân Sơn Nhất.

 Ảnh: Lê Tiên

TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam phân tích, quy mô của Sân bay Long Thành cần dự tính cho Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Với một sân bay tầm cỡ quốc tế như Sân bay Long Thành phải tính đến 3 biến số gồm: lượng hành khách luân chuyển và dự báo tăng lên từng giai đoạn, lượng hàng hóa vận tải qua đường hàng không, và khả năng đột biến trong phát triển kinh tế của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Lâu nay chúng ta chỉ tính tới hành khách mà chưa tính đến hàng hóa. TS. Trần Đình Thiên nói: "Tôi cho rằng lượng hàng hóa vận tải qua đường hàng không là yếu tố quan trọng để quyết định Sân bay Long Thành có trở thành một trung tâm logistics, thậm chí kết nối toàn cầu hay không. Thứ hai là phải tính đến các tọa độ phát triển có thể xoay đi liền với tốc độ phát triển. Nếu Việt Nam có thể bắt nhịp vào quỹ đạo tăng trưởng thì có thể có đột biến, vai trò Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam là rất lớn."

 

Ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright cho biết, Chương trình đã làm nghiên cứu độc lập và đánh giá dựa trên văn bản của Bộ Giao thông vận tải vừa trình Quốc hội theo hướng giảm quy mô và đầu tư. Qua tính toán, suất sinh lợi kinh tế - xã hội nếu xây Sân bay Long Thành là 22,9%/năm. “Nếu coi chi phí vay vốn là 10% thì Sân bay Long Thành là khả thi về mặt kinh tế - xã hội”, ông Nguyễn Xuân Thành khẳng định. 

 

Tuy nhiên, ông Nguyễn Xuân Thành cũng chỉ ra, nếu làm Sân bay Long Thành thì chi phí đi lại của hành khách sẽ tăng đáng kể. Ngoài ra, suất sinh lợi tài chính của Dự án chỉ đạt khoảng 4% nếu Nhà nước không bỏ ra đồng tiền nào và chưa thu thêm phí phát triển đánh vào hành khách. Nguyên tắc đã khả thi về kinh tế - xã hội thì có thể làm, nếu không khả thi về mặt tài chính thì Nhà nước phải tính toán tham gia, bỏ tiền.

 

Ông Thành cũng khẳng định không đồng ý quan điểm với luồng ý kiến cho rằng nên để Quốc hội quyết chủ trương đầu tư, còn các khả năng hiệu quả về tài chính, kinh tế - xã hội chưa cần phải làm rõ ngay, vì theo ông Thành, một dự án muốn thành công cần làm rõ cả hiệu quả kinh tế - xã hội và tài chính.

 

PGS. TS. Nguyễn Thiện Tống, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật hàng không thuộc Trường Đại học Bách khoa TP.HCM cho rằng, để quyết định Dự án này, Báo cáo đầu tư dự án cần phải được nghiên cứu kỹ hơn. Bởi thực tế Báo cáo đầu tư dự án chưa đạt yêu cầu của một báo cáo tiền khả thi, mới chỉ là việc thông qua thủ tục để đưa lên Quốc hội. Đặc biệt, khi nghiên cứu tiền khả thi dự án thường phải có tính trừ hao, phải tính toán lợi ích ở mức thấp nhất nhưng với mức chi phí cao nhất. Khi thấy được dự án mang lại lợi ích rõ ràng mới có cơ sở chắc chắn để tiến đến giai đoạn nghiên cứu khả thi. Cụ thể trong Dự án này, việc tính lợi ích lại được tăng cao lên, trong chi phí đầu tư xây dựng lại được làm nhỏ đi. 

 

Mặt khác, PGS. TS. Nguyễn Thiện Tống nhấn mạnh: “Nghiên cứu cho thấy, Dự án này xét về tài chính không lỗ nhưng nền kinh tế bị lỗ. Chỉ khi thấy được hai vấn đề này đều có lợi mới quyết định đầu tư, nếu tài chính bị lỗ mà nền kinh tế có lợi thì chỉ “nên” đầu tư, chứ chưa chắc đã “phải” đầu tư”. Bên cạnh đó, theo PGS. TS. Nguyễn Thiện Tống, việc sân bay xa trung tâm thành phố là điều bất lợi, không hoàn toàn có lợi cho ngành hàng không. Dự án này chưa tính đến chi phí của hành khách cho giao thông đi lại giữa TP.HCM đến Sân bay Long Thành ít nhất cũng lên đến 500.000 - 600.000 đồng/lượt. Do đó, khi phải lựa chọn giữa Sân bay Tân Sơn Nhất và Sân bay Long Thành, người ta sẽ chọn Sân bay Tân Sơn Nhất.

Hải Bình

ngocthanh