Xã hội hóa trong đầu tư hạ tầng không đồng nghĩa với tư nhân hóa

Đến nay, khung khổ pháp lý để thu hút mọi nguồn lực trong và ngoài nước đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng cơ bản đã được hình thành, theo đó, đã huy động theo hình thức PPP (hợp đồng BOT, BT) và doanh nghiệp (DN) tự đầu tư
Xã hội hóa trong đầu tư hạ tầng  không đồng nghĩa với tư nhân hóa

Đến nay, khung khổ pháp lý để thu hút mọi nguồn lực trong và ngoài nước đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng cơ bản đã được hình thành, theo đó, đã huy động theo hình thức PPP (hợp đồng BOT, BT) và doanh nghiệp (DN) tự đầu tư được 203.000 tỷ đồng vốn đầu tư cho 71 dự án đường bộ và 158.000 tỷ đồng cho hệ thống cảng biển, thiết bị bốc xếp. Hầu hết hệ thống cảng biển, bến trên đường thủy nội địa do các DN tự đầu tư với tổng vốn khoảng 19.000 tỷ đồng.

 

Thông tin này được Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đưa ra tại Báo cáo giải trình và trả lời chất vấn trước Quốc hội trong Phiên họp Quốc hội cuối tuần qua. 

 

Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, trong giai đoạn 2016 - 2020, dự kiến huy động vốn ngoài nhà nước khoảng 171.000 tỷ đồng đầu tư vào hệ thống đường bộ; khoảng 44.000 tỷ đồng vào kết cấu hạ tầng hàng hải, bằng 43% nhu cầu vốn đầu tư; khoảng 13.000 tỷ đồng vào kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa, bằng 40% nhu cầu vốn đầu tư; khoảng 56.000 tỷ đồng vào hệ thống cảng hàng không và khoảng 14.000 tỷ đồng xây dựng nhà ga, kho bãi, khu dịch vụ đường sắt. 

 

Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ, hiệu quả các cơ chế chính sách, giải pháp; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo mọi thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tham gia xã hội hóa đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng, nhất là lĩnh vực giao thông. 

 

Đồng thuận với chủ trương của Đảng và Nhà nước, đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Đoàn Hòa Bình) cho rằng, chất lượng hạ tầng giao thông nhờ xã hội hóa mà phát triển nhanh chóng, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đại biểu này lo ngại chủ trương xã hội hóa liệu có phải tư nhân hóa kết cấu hạ tầng kinh tế của Nhà nước hay không? Công trình giao thông khi xã hội hóa có tạo ra độc quyền cho DN hay không?

 

Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, xã hội hóa không đồng nghĩa với tư nhân hóa, bởi vì với các công trình hạ tầng giao thông đầu tư theo hình thức PPP thì doanh nghiệp (nhà đầu tư) chỉ kinh doanh một thời gian nhất định, thu phí, hoàn vốn, sau đó phải trả lại cho Nhà nước nên không thể gọi là tư nhân hóa.

 

Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giải thích, chúng ta xã hội hóa nhưng không buông lỏng vai trò quản lý của Nhà nước, cụ thể là chất lượng dịch vụ, giá thu phí, chuyển nhượng phải có ý kiến của Nhà nước và đặc biệt là quản lý đất đai. Tất cả những hoạt động này Nhà nước phải nắm, nhất là giá cả dịch vụ phục vụ nhân dân. 

 

Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: "Phải có một khung pháp lý để thực hiện tốt việc xã hội hóa này, làm sao Nhà nước có lợi, nhân dân có lợi và nhà đầu tư cũng có lợi thì mới cùng phát triển được”.  

 

Liên quan đến vấn đề vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng, đại biểu Lê Đắc Lâm (Đoàn Bình Thuận) nêu quan điểm, nhiều quốc gia từ chối vay vốn ODA, đối với nước ta lại vay ODA quá cao nhưng nhiều khoản vay thực hiện chưa có hiệu quả. Chính phủ có biện pháp gì để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA?

 

Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, chúng ta đã đánh giá đúng mức vai trò của ODA ở Việt Nam. Một trong những thành công của chúng ta là kêu gọi xúc tiến ODA với tư cách nước ta là một nước nghèo, hạ tầng còn rất nhiều bất cập thì những công trình do ODA mang lại cơ bản là phát huy tác dụng tốt. Thời gian các khoản vay ODA dài, lãi suất thấp, từ khoảng 1,6% đến 1,7%/năm, nên vẫn tiếp tục kêu gọi ODA vào Việt Nam. 

 

Khi nước ta đã thành một nước thu nhập trung bình, ODA cũng không dễ vay nữa thì chúng ta sẽ phải cố gắng tìm những nguồn vốn khác. Các ngành chức năng của Việt Nam, đặc biệt là ngành kế hoạch và đầu tư, ngân hàng đang cố gắng tìm nguồn vốn để tiếp tục phát triển kinh tế.

T.Tuyết

ngocthanh