Vụ lừa 1.000 tỷ đồng tại Agribank: Tài sản thế chấp có bán đúng luật?

Phiên xử vụ lừa 1.000 tỷ đồng tại Agribank Chi nhánh 6 (CN6) rơi vào thế giằng co khi Agribank và Ngân hàng Phương Nam tranh chấp khối tài sản thế chấp đã được bán đến 800 tỷ đồng.
Vụ lừa 1.000 tỷ đồng tại Agribank:  Tài sản thế chấp có bán đúng luật?

Phiên xử vụ lừa 1.000 tỷ đồng tại Agribank Chi nhánh 6 (CN6) rơi vào thế giằng co khi Agribank và Ngân hàng Phương Nam tranh chấp khối tài sản thế chấp đã được bán đến 800 tỷ đồng.

Diễn biến Phiên toà cho thấy, liên quan đến khu đất số 10 Âu Cơ, phường 17, quận Tân Bình, TP.HCM (diện tích 17.136 m2), nhóm lừa đảo của Dương Thanh Cường (nguyên Tổng giám đốc Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Tấn Phát) đã thế chấp khu đất này để lập hồ sơ vay 170 tỷ đồng của Agribank CN6. Sau đó, nhóm lừa đảo mượn sổ đỏ khu đất trên ra khỏi Agribank CN6 để thế chấp tại Ngân hàng Phương Nam vay gần 19.000 lượng vàng. 

Khi tới hạn trả nợ nhưng không trả được, sổ đỏ khu đất này đã gán cho Ngân hàng Phương Nam. Sau đó, nhận thấy có doanh nghiệp rút vốn khỏi dự án liên doanh xây dựng Trung tâm thương mại dịch vụ và Chung cư cao tầng số 10 Âu Cơ, không có đơn vị nhà nước nào tham gia quản lý khu đất trên nên đại gia Trầm Bê của Ngân hàng Phương Nam đã bán lại cho Công ty Thảo Loan với giá 800 tỷ đồng. Đây cũng là điểm mấu chốt đang gây tranh cãi về việc bán tài sản thế chấp trong ngân hàng đã đúng quy định của pháp luật hay chưa?

Phía Agribank CN6 cho rằng, tài sản số 10 Âu Cơ đã được Agribank CN6 niêm yết trên Cổng thông tin điện tử Ngân hàng Nhà nước, mà tất cả các tài sản thế chấp khi đưa lên đây là cả hệ thống ngân hàng được biết. Do đó, việc ngân hàng nào đó chấp nhận cho vay chồng lên tài sản đã thế chấp là chuyện của ngân hàng đó, Agribank không liên quan, không chịu trách nhiệm liên đới gì về chuyện nhận tài sản thế chấp lần 2 này. 

Thực tế lời khai tại phiên toà cho thấy, sau khi nhóm Dương Thanh Cường mượn và lấy mất Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại khu đất số 10 Âu Cơ, Hồ Đăng Trung, nguyên Giám đốc Agribank CN 6 có đến gặp ông Trầm Bê, khi đó là Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Phương Nam, cùng tìm cách giải quyết. Sau đó, Agribank CN6 đã khởi kiện vụ việc ra tòa kinh tế nhưng giấy tờ thế chấp không công chứng, đăng bộ nên tòa án không thụ lý vụ việc.

Bàn về vấn đề bán tài sản thế chấp ngân hàng, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó Chủ tịch Hội Luật gia TP.HCM cho rằng, theo quy định tại Điều 355 và Điều 336 của Bộ luật Dân sự 2005 thì trường hợp đã đến hạn thực hiện nghĩa vụ dân sự mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện nghĩa vụ không đúng thoả thuận, thì tài sản thế chấp được xử lý theo phương thức do các bên đã thoả thuận hoặc được bán đấu giá theo quy định của pháp luật để thực hiện nghĩa vụ. Bên nhận thế chấp được ưu tiên thanh toán từ số tiền bán tài sản thế chấp.

Một chuyên gia nghiên cứu luật cho biết thêm: Nếu có thỏa thuận thì ngân hàng được phép xử lý tài sản thế chấp của khách hàng vay tiền. Ngược lại, nếu hai bên không có sự thỏa thuận nào về việc xử lý tài sản thế chấp thì ngân hàng không được tự xử lý tài sản thế chấp đó. Khi đó, bắt buộc ngân hàng phải khởi kiện ra TAND có thẩm quyền để khi bản án của tòa có hiệu lực thì tài sản thế chấp đó sẽ được cơ quan thi hành án tổ chức bán đấu giá theo trình tự luật định.

Đối chiếu với các quy định nêu trên thì việc Ngân hàng Phương Nam (nay đã sáp nhập vào Sacombank) bán tài sản tại khu đất số 10 Âu Cơ để thu hồi nợ trong trường hợp này cần phải được Hội đồng xét xử làm rõ đã đúng hay sai luật?

Đây cũng là bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng trong việc quản lý và bán tài sản thế chấp tại ngân hàng, để tránh những phát sinh tranh chấp không đáng có.

Nhìn từ vụ việc này, có thể thấy sự chủ quan hay cố tình làm sai về pháp luật sở hữu của cán bộ ngân hàng là nguyên nhân chính làm tăng tính rủi ro pháp lý trong quá trình xử lý tài sản thế chấp là bất động sản để giải quyết nợ xấu.

Thế Vinh

ngocthanh