Vị trí đặt trạm thu phí BOT: Không thể chỉ vì lợi ích nhà đầu tư

Khoảng cách và vị trí đặt nhiều trạm thu phí BOT chưa hợp lý là vấn đề đang được dư luận quan tâm trong thời gian gần đây. Xung quanh câu chuyện này, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) khẳng định là đúng
Vị trí đặt trạm thu phí BOT:  Không thể chỉ vì lợi ích nhà đầu tư

Khoảng cách và vị trí đặt nhiều trạm thu phí BOT chưa hợp lý là vấn đề đang được dư luận quan tâm trong thời gian gần đây. Xung quanh câu chuyện này, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) khẳng định là đúng, nhưng nhiều ý kiến lại cho rằng chưa phù hợp và phải dẹp bỏ các trạm đặt sai, không thể vì “đặc thù” dự án mà đặt trạm trái quy định. 

IMG

Trạm thu phí Tào Xuyên (Thanh Hóa) từng đặt “nhầm” vị trí, khiến phương tiện không đi qua đường BOT bị thu phí oan

 

Ảnh: Quang Vinh

Theo một báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ giữa tháng 5 vừa qua, Bộ GTVT cho biết, trên các tuyến quốc lộ, hiện có 96 trạm thu phí đang thu phí và sẽ thu phí khi các dự án BOT hoàn thành, đưa vào sử dụng (đã ký hợp đồng BOT), gồm: 45 trạm thu phí đang thu phí hoàn vốn cho các dự án BOT; 51 trạm thu phí chưa thu, đã thống nhất ký hợp đồng BOT và sẽ thu phí cho các dự án BOT sau khi hoàn thành (khoảng từ nay đến năm 2018).

 

Thời gian gần đây, nhiều ý kiến cho rằng đang loạn vị trí đặt trạm thu phí, một số trạm thu phí trên Quốc lộ 1 có vị trí cách nhau chưa đủ 70 km; nhiều trạm thu phí nằm ngoài dự án hoàn vốn, chủ yếu là các dự án xây dựng tuyến đường tránh qua thị trấn, thị xã, thành phố, người dân không đi qua đường BOT nhưng vẫn phải trả phí. 

 

Trả lời báo chí về ý kiến này, tại cuộc Họp báo Chính phủ tháng 5, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng giải thích, trong quá trình lập và phê duyệt dự án BOT, Bộ GTVT đều có văn bản thỏa thuận với UBND cấp tỉnh, các bộ liên quan về hình thức đầu tư dự án BOT và được UBND cấp tỉnh và bộ liên quan thỏa thuận bằng văn bản. Trường hợp vị trí đặt trạm thu phí không thuộc quy hoạch, hoặc khoảng cách giữa các trạm thu phí không đảm bảo tối thiểu 70 km trên cùng tuyến đường, thì trước khi cho dựng trạm, Bộ GTVT đều đã thỏa thuận và nhận được ý kiến thống nhất của UBND cấp tỉnh cũng như Bộ Tài chính (đối với quốc lộ). Bộ trưởng Đinh La Thăng khẳng định: “Việc thành lập các trạm thu phí để thu phí đối với các dự án BOT nêu trên đã tuân thủ đúng quy định của Bộ Tài chính, có sự đồng thuận của địa phương liên quan”.

 

Tuy không nhận xét vị trí đặt một số trạm thu phí có đúng quy định hay không, nhưng lãnh đạo Bộ Tài chính tại cuộc họp báo này cũng cho rằng, số lượng trạm thu phí phát sinh mới ngày càng nhiều, trong khi xóa không được bao nhiêu. Bộ Tài chính cho rằng, Bộ GTVT cần đánh giá tình hình thực hiện thu phí sử dụng đường bộ theo đầu phương tiện (nộp Quỹ Bảo trì đường bộ) với việc thu phí qua trạm BOT để có thể đồng bộ hóa chính sách thu phí sử dụng đường bộ.

 

Bên hành lang Quốc hội, nhiều đại biểu Quốc hội cũng bày tỏ băn khoăn về việc đặt trạm thu phí, làm sao để hài hòa lợi ích của cả nhà đầu tư và người dân. Ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội bày tỏ quan điểm: “Nói do đặc thù nên các trạm xây gần nhau là không được, luật là luật, chính chúng ta đặt ra quy định nên chúng ta phải tuân thủ”. Theo ông Phùng Quốc Hiển, có thực tế hiện nay nhiều nơi không tuân thủ khoảng cách 70 km giữa các trạm thu phí. Ông lấy ví dụ, khu vực Đồng Nai, Bình Dương, TP.HCM, vị trí đặt trạm thu phí rất dày đặc. Nguyên nhân một phần là do các trạm này đã xây dựng từ lâu, trước khi có quy định trạm thu phí phải cách nhau 70 km. Ông Phùng Quốc Hiển cho rằng, nếu thực tiễn như vậy, quy định luật lại như thế khác, thì phải quy hoạch lại. Với các trạm mới xây sau này phải kiên quyết dẹp bỏ, đã xây sai quy định thì không thể bắt dân phải đóng phí. Tương tự là các trạm thu phí đang thu phí oan của người dân, không đi trên tuyến đường đó mà vẫn phải đóng phí thì cũng phải điều chỉnh ngay.

 

Một số đại biểu Quốc hội khác cũng đồng tình phải dẹp bỏ các trạm thu phí đặt không đúng khoảng cách, vị trí. Đại biểu Bùi Thị An, đoàn Hà Nội đặt câu hỏi: Dù Bộ GTVT có giải trình các trạm thu phí khoảng cách không đúng quy định đã thỏa thuận và thống nhất với địa phương, nhưng người dân là người trực tiếp nộp phí đường bộ họ có được lấy ý kiến không? Đại biểu Bùi Thị An đề nghị, phải minh bạch nguồn tiền thu từ phí đường bộ, vốn bỏ ra bao nhiêu, đầu tư trở lại bao nhiêu phần trăm để duy tu, sửa chữa đường. Các trạm thu phí BOT phải phù hợp từ việc bố trí khoảng cách các trạm đến việc thu phí bao nhiêu/phương tiện chứ không phải là đặt ra mức phí cao để thu hồi vốn nhanh.

 

Câu chuyện trạm thu phí BOT có lẽ sẽ phải chờ đến khi các cơ quan chức năng hoàn thành rà soát tổng thể theo yêu cầu của Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải cuối tuần qua mới có lời giải. Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã yêu cầu Bộ GTVT khẩn trương lập quy hoạch tổng thể các trạm thu phí BOT trên các tuyến quốc lộ trên phạm vi toàn quốc; chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính tiến hành rà soát tổng thể các dự án BOT đã hoàn thành, đang triển khai và dự kiến triển khai trong thời gian tới. Những bất cập, vướng mắc phát sinh liên quan tới mức phí, khoảng cách giữa các trạm thu phí hiện hữu cũng được Chính phủ yêu cầu Liên bộ GTVT - Tài chính phải làm rõ và đề xuất hướng giải quyết, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 31/7/2015. 

 

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nhấn mạnh, riêng đối với các dự án BOT dự kiến triển khai, việc bố trí trạm thu phí phải đảm bảo khoảng cách giữa các trạm theo quy định.

Việt Thắng

ngocthanh