Vì sao sẽ chỉ còn 2 chương trình mục tiêu quốc gia?

Đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2011 - 2015 và đề xuất chủ trương xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia cho giai đoạn 2016 - 2020, các đại biểu Quốc hội đều đồng thuận cho rằng, cần phải tiến hành lồng ghép nhiều chương trình mục tiêu quốc gia để tối đa hóa nguồn lực đầu tư.
Vì sao sẽ chỉ còn  2 chương trình mục tiêu quốc gia?

 

Đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2011 - 2015 và đề xuất chủ trương xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia cho giai đoạn 2016 - 2020, các đại biểu Quốc hội đều đồng thuận cho rằng, cần phải tiến hành lồng ghép nhiều chương trình mục tiêu quốc gia để tối đa hóa nguồn lực đầu tư.

Hiệu quả chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư

Theo đại biểu Lò Hải Ươi (đoàn Lai Châu), số lượng chương trình mục tiêu quốc gia nhiều trong khi nguồn lực đầu tư hạn chế. Hiện, chúng ta có tới 16 chương trình mục tiêu quốc gia, để thực hiện 15 chương trình (trừ chương trình xây dựng nông thôn mới) theo báo cáo của Chính phủ, tổng nguồn lực đầu tư cần phải huy động trong 5 năm (giai đoạn 2011 - 2015) là 168.009 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương chiếm 57%, ngân sách địa phương chiếm 14%, vốn ngoài nhà nước chiếm 17%, vốn tín dụng chiếm 5%, vốn huy động khác 7%.

Tuy nhiên, ước thực hiện đến hết năm 2015 chỉ huy động được khoảng 131.060 tỷ đồng, một số chương trình bố trí vốn quá chậm như: Đề án phát triển kinh tế - xã hội vùng các dân tộc Mảng, Cống, La Hủ, Cờ Lao theo Quyết định số 1672/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đề án này được phê duyệt từ năm 2011, nhưng đến năm 2013 mới được bố trí vốn. 

IMG

Gộp 16 thành 2 chương trình mục tiêu quốc gia sẽ tránh sự trùng lặp ở các mục tiêu, các nội dung và chồng chéo trong tổ chức chỉ đạo, bảo đảm nguồn lực được đầu tư tập trung, không dàn trải, không manh mún. Ảnh: Nhã Chi

Bên cạnh đó, việc huy động các nguồn lực địa phương, nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước còn hạn chế. Theo Báo cáo của Chính phủ trên phạm vi cả nước, nguồn vốn huy động khác tăng đáng kể từ 6,8% giai đoạn 2006 - 2010 lên 25% giai đoạn 2011 - 2015. Song, đối với mỗi địa phương tỷ lệ này có sự chênh lệch rất lớn, xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội, đặc biệt là các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. 

Cũng theo đại biểu Lò Hải Ươi, tính bền vững của các chương trình mục tiêu quốc gia hiện chưa cao. “Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, tỷ lệ tái nghiện còn lớn, số người nghiện trên phạm vi cả nước vẫn tăng; Chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình chưa đạt được mức sinh thay thế, còn biến động khó lường”, đại biểu Lò Hải Ươi dẫn chứng. 

Nguyên nhân sâu xa theo đại biểu Lò Hải Ươi vẫn là do chúng ta chưa có biện pháp, cách làm phù hợp. Mặc dù Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã cố gắng bố trí nguồn vốn để thực hiện nhưng hiệu quả đạt được chưa thực sự tương xứng với nguồn lực đầu tư.

Đại biểu Cao Thị Xuân (Thanh Hoá) chia sẻ thêm, cử tri vẫn còn băn khoăn về những tồn tại của các chương trình mục tiêu quốc gia, vì trong cùng một thời gian trên cùng một địa bàn nhưng vẫn còn quá nhiều các chương trình, dự án với cùng một mục tiêu cụ thể, cùng một đối tượng thụ hưởng nhưng do nhiều ngành, nhiều cơ quan, tổ chức thực hiện dẫn đến sự chồng chéo, khả năng hấp thụ thấp, hiệu quả không cao. 

 

Gom lại còn 2 chương trình

Trước những hạn chế lớn trong việc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2011 - 2015 như đã nêu trên, nên ngay khi Chính phủ đề xuất và xin ý kiến Quốc hội về việc gộp 16 chương trình mục tiêu quốc gia thành 2 chương trình mục tiêu quốc gia đó là Chương trình xây dựng nông thôn mới và Chương trình giảm nghèo bền vững đã nhận được hầu hết ý kiến tán đồng của các đại biểu Quốc hội.

Đại biểu Khúc Thị Duyền (đoàn Thái Bình) bày tỏ đồng thuận và đánh giá rằng, phương án này sẽ giảm bớt được việc thành lập ban chỉ đạo của các chương trình mà trong thời gian trước đã từng làm. “Gộp 16 chương trình thành 2 chương trình sẽ tránh sự trùng lặp ở các mục tiêu, các nội dung và chồng chéo trong quá trình tổ chức chỉ đạo, bảo đảm nguồn lực được đầu tư tập trung, không dàn trải, không manh mún”, đại biểu Khúc Thị Duyền phát biểu và khẳng định: “Chúng ta phân cấp quản lý cho địa phương trong thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia là hoàn toàn phù hợp để công tác quản lý được chặt chẽ hơn”.

Tuy nhiên, theo đại biểu Phương Thị Thanh (đoàn Bắc Kạn), khả năng trùng lặp, chồng chéo vẫn có thể có ngay cả khi còn 2 chương trình mục tiêu quốc gia. “Chính phủ cần rà soát lại cụ thể một số nội dung có tính trùng lặp của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và Chương trình giảm nghèo bền vững, chẳng hạn nội dung hỗ trợ phát triển hạ tầng thiết yếu như giao thông, trường học, trạm y tế xã, nhà văn hóa ở xã, ở thôn trên địa bàn nông thôn, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vì hiện tại cả hai chương trình này đều có nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập của người dân”, đại biểu Phương Thị Thanh kiến nghị.

Đại biểu này cũng nhấn mạnh: “Nếu không phân định rõ cơ chế phối hợp giữa cơ quan thường trực của 2 chương trình trong quản lý điều hành và cơ chế lồng ghép thực hiện trên cùng một địa bàn thì khó khắc phục được những hạn chế, tồn tại như thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trong thời gian vừa qua”.

Có chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Bích Nhiệm (đoàn Yên Bái) đề nghị, cần phải điều tra, khảo sát xây dựng một số tiêu chí thống nhất để đầu tư hợp lý, đúng nhu cầu, mục tiêu là tránh thất thoát, lãng phí, tránh lợi dụng chính sách để tham ô, làm thất thoát, lãng phí tài sản quốc gia; tập trung đầu tư theo hướng hưởng lợi chung, chống tư tưởng ỉ lại của người dân để người dân vươn lên làm giàu chính đáng, thoát nghèo bền vững; chú trọng phân bổ hợp lý nguồn vốn ưu tiên đúng đối tượng, tập trung nguồn lực đầu tư cho vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số…

Trần Kiên

ngocthanh