Vì sao dự án PPP trong ngành nước chưa hấp dẫn nhà đầu tư?

Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu sử dụng nước sạch và thoát nước tại các thành phố đang ngày càng lớn. Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới (WB), mỗi năm, kinh tế Việt Nam thiệt hại tới 780 triệu USD, tương đương 1,3% GDP
Vì sao dự án PPP trong ngành nước  chưa hấp dẫn nhà đầu tư?

Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu sử dụng nước sạch và thoát nước tại các thành phố đang ngày càng lớn. Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới (WB), mỗi năm, kinh tế Việt Nam thiệt hại tới 780 triệu USD, tương đương 1,3% GDP do vệ sinh kém. Ngoài ra, Việt Nam sẽ phải cần tới 8,3 tỷ USD để cung cấp dịch vụ thoát nước cho khoảng 36 triệu dân ở đô thị vào năm 2025. 

IMG

Nhiều nhà đầu tư tư nhân cũng như nhà tài trợ vẫn chưa mấy mặn mà trong việc đầu tư vào ngành nước

Ảnh: Lê Tiên

Trong bối cảnh nguồn ngân sách ngày càng hạn hẹp, để đáp ứng nhu cầu phát triển kết cấu hạ tầng và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều chính sách thu hút tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này. Đặc biệt, tại Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) quy định các dự án về hệ thống cung cấp nước sạch; hệ thống thoát nước; hệ thống thu gom, xử lý nước thải, chất thải là các lĩnh vực khuyến khích đầu tư theo hình thức PPP. Từ đầu năm 2015 đến nay, đã có hàng loạt địa phương đề xuất đầu tư nhiều dự án trong các lĩnh vực này theo hình thức PPP.

 

Tuy nhiên, khi triển khai trên thực tế, đã có không ít dự án PPP ngành nước gặp phải khó khăn. Ngoài ra, nhiều nhà đầu tư tư nhân cũng như nhà tài trợ vẫn tỏ ra không mấy mặn mà đối với lĩnh vực đầu tư này. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nêu trên, theo ông Yusuke Masuda, chuyên gia tư vấn của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) là do giá nước quá thấp, không bảo đảm tính khả thi của một dự án ngành nước, trong khi đầu tư vào ngành này thường rất tốn kém. Đây cũng là tình trạng mà nhiều quốc gia gặp phải, trường hợp thất bại điển hình có thể kể đến như dự án PPP cung cấp nước sinh hoạt Da Chang của Trung Quốc.

 

Theo các chuyên gia của WB, việc thu hồi vốn đầu tư là yếu tố cần thiết và rất quan trọng đối với một dự án PPP. Tuy nhiên, mức thu phí thoát nước ở Việt Nam thời gian qua chỉ bằng 10% so với giá nước sạch. Biểu phí chưa phù hợp là nguyên nhân chính cản trở sự tham gia của khối tư nhân, cho nên, đến nay có rất ít dự án thoát nước và xử lý nước thải có sự tham gia của khối tư nhân. Các chuyên gia của WB khẳng định, tăng giá dịch vụ thoát nước là công cụ quan trọng để bảo đảm thu hồi được chi phí vận hành - bảo dưỡng cũng như bảo đảm hệ thống hoạt động bền vững.

 

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Hồng Tiến, Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật thuộc Bộ Xây dựng thừa nhận, hiện nay giá nước sạch ở Việt Nam là rất thấp và Nhà nước đang phải bù giá cho người dân. Nước sinh hoạt có giá từ 4.000 - 6.000 đồng/m3, tức là chỉ có 4 - 5 đồng/lít. Về phí thoát nước, theo quy định hiện hành, phí thoát nước bằng 10% giá nước sạch, tức là chỉ khoảng 400 đồng/m3. Trong khi đó, lĩnh vực xử lý nước thải đòi hỏi công nghệ rất hiện đại và đắt đỏ. Mức thu phí như lâu nay là không hợp lý, và không thể tạo ra được sức hút đối với nhà đầu tư tư nhân. Ông Nguyễn Hồng Tiến cho rằng: “Nếu tính đúng, tính đủ, thì phí dịch vụ thoát nước phải tăng từ 1,5 - 2 lần so với mức thu hiện nay”.

 

Ông Nguyễn Hồng Tiến cho biết, Chính phủ và Bộ Xây dựng đã nhận thức được những bất cập về giá nước. Bộ Xây dựng đã ban hành một số Nghị định, Thông tư liên quan đến giá nước như: Thông tư số 02/2015/TT-BXD hướng dẫn phương pháp định giá dịch vụ thoát nước; Nghị định số 80/2014/NĐ-CP của Chính phủ về thoát nước và xử lý nước thải thay thế Nghị định số 88/2007/NĐ-CP ngày 28/5/2007 của Chính phủ về thoát nước đô thị và khu công nghiệp Việt Nam. Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục xây dựng những văn bản pháp lý liên quan đến PPP trong lĩnh vực cấp, thoát nước và xử lý nước thải, trong đó có việc nâng “phí” lên thành “giá”, tăng giá nước sạch và dịch vụ xử lý nước thải theo cơ chế thị trường.

 

Ông Nguyễn Đăng Trương, Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, việc điều chỉnh giá như vậy mới phù hợp với thực tế hiện nay và gỡ dần những rào cản về giá nước thấp, nâng cao tính khả thi cho dự án đầu tư theo hình thức PPP, từ đó mới có thể tăng sức hấp dẫn các nhà đầu tư, nhà tài trợ tham gia.

Bích Thủy

ngocthanh