Vẫn còn nhiều trở ngại trong thu hút vốn FDI vào nông nghiệp

Là một nước nông nghiệp với gần 70% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn nhưng việc thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
Vẫn còn nhiều trở ngại trong  thu hút vốn FDI vào nông nghiệp

Là một nước nông nghiệp với gần 70% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn nhưng việc thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nông nghiệp đang gặp nhiều khó khăn. Dòng vốn FDI vào lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp còn hết sức hạn chế, các dự án FDI nông nghiệp nhỏ cả về quy mô và tỷ trọng vốn đầu tư, chưa tương xứng với tiềm năng cũng như lợi thế sẵn có của Việt Nam.

 

Trong tổng thể chính sách, thu hút vốn vào FDI nông nghiệp và phát triển nông thôn luôn được Chính phủ ưu tiên đặc biệt. Tuy vậy, FDI vào nông nghiệp những năm qua còn rất hạn chế so với tiềm năng và kỳ vọng. Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tổng nguồn vốn FDI đăng ký mới và tăng thêm qua các năm tăng liên tiếp nhưng FDI vào nông nghiệp lại liên tục giảm. Trong 4 tháng đầu năm 2015, lĩnh vực nông nghiệp chỉ có 2 dự án đăng ký mới và 4 dự án đăng ký tăng vốn với tổng giá trị 7,12 triệu USD.

 

Dự thảo đề án Tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp giai đoạn 2015 - 2020, định hướng 2030 đã chỉ ra 5 nguyên nhân của thực trạng vốn FDI đầu tư vào nông nghiệp còn hạn chế, đó là: Tiềm ẩn nhiều rủi ro trong sản xuất nông lâm ngư nghiệp; Nông nghiệp Việt Nam còn manh mún, sản xuất nhỏ, tự cung cấp; Chưa có phương thức phù hợp với tính chất, trình độ của nông dân; Thiếu tính liên kết bền vững; Chính sách, định hướng chiến lược thu hút FDI vào nông nghiệp chưa rõ ràng. 

IMG

Tình trạng manh mún, sản xuất nhỏ là một trong những trở ngại đối với việc thu hút FDI vào ngành nông nghiệp Việt Nam 

 Ảnh: Tất Tiên

Nhiều chuyên gia cho rằng, FDI vào nông nghiệp thời gian qua chưa nhiều là do vấn đề quy hoạch. Hạn chế này thể hiện ở việc chưa có định hướng rõ ràng về vị trí, cơ cấu nguồn vốn FDI trong tổng thể các nguồn lực khác nhau được huy động cho đầu tư phát triển của toàn ngành nông nghiệp, từ đó không xây dựng được quy hoạch nguồn vốn FDI cũng như các dự án cụ thể cần ưu tiên vận động thu hút đầu tư trong ngành này. 

 

Theo TS. Phan Hữu Thắng – nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tình trạng tùy tiện thay đổi quy hoạch, chính sách ở nhiều địa phương làm cho nhà đầu tư không mặn mà với lĩnh vực nông nghiệp. Một số chuyên gia khác thì cho rằng, việc thiếu một chiến lược thu hút FDI dài hạn, hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn yếu kém… là những trở ngại lớn ngăn cản các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào nông nghiệp nước ta. Nếu chúng ta xây dựng được quy hoạch đúng đắn, khả thi và triển khai thực hiện hiệu quả thì nhiều khó khăn, yếu kém khác sẽ được khắc phục. Bên cạnh đó, trong điều kiện sản xuất nông, lâm nghiệp manh mún, phân tán hiện nay, việc tập trung một vùng đất đai rộng lớn cho một chủ đầu tư để phát triển vùng nguyên liệu tập trung là điều rất khó khăn và phức tạp.

 

Ý kiến của nhiều chuyên gia cũng cho thấy, trong quá trình công nghiệp hóa, nhiều nông dân mất đất mà không tìm được việc làm trong các nhà máy, xí nghiệp đã dẫn đến nạn thất nghiệp, mặt khác công nghiệp phát triển đã di chuyển và thu hút nhiều lao động nông thôn trong độ tuổi lao động vào các nhà máy xí nghiệp công nghiệp, làm cho năng lực lao động ở khu vực nông thôn giảm sút, khó có thể áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp. Các địa bàn có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tốt được ưu tiên thu hút đầu tư công nghiệp và dịch vụ. Những địa bàn này không còn dư địa cho các dự án FDI nông nghiệp, đặc biệt là những dự án nông nghiệp cần diện tích lớn. Những địa bàn vùng sâu, vùng xa có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội yếu kém sẽ rất khó tạo được sức hút đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là đầu tư FDI, vào nông nghiệp. Việc thu hút FDI vào nông nghiệp cần lắm những giải phát để vươn lên bền vững!

Ngô Trần

ngocthanh