Ưu tiên PPP trong đầu tư phát triển đường thủy nội địa

Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã có danh mục 45 dự án dự kiến kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Tuy nhiên, đến nay ngành giao thông kêu gọi đầu tư được 1 dự án, 7 dự án đã được Bộ giao nhà đầu tư triển khai lập đề xuất dự án… Điều này cho thấy, Bộ GTVT đang có sự lưu tâm đặc biệt đối với hình thức đầu tư PPP, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong công tác triển khai.
Ưu tiên PPP trong đầu tư  phát triển đường thủy nội địa

Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã có danh mục 45 dự án dự kiến kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Tuy nhiên, đến nay ngành giao thông kêu gọi đầu tư được 1 dự án, 7 dự án đã được Bộ giao nhà đầu tư triển khai lập đề xuất dự án… Điều này cho thấy, Bộ GTVT đang có sự lưu tâm đặc biệt đối với hình thức đầu tư PPP, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong công tác triển khai.

IMG

Sự kết nối giữa tuyến đường thủy với các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt chưa đồng bộ là trở ngại lớn trong đầu tư vào lĩnh vực đường thủy nội địa

 Ảnh: Tất Tiên

Còn nhiều trở ngại
Theo ông Hoàng Hồng Giang, Cục trưởng Cục Đường thủy nội địa (ĐTNĐ) Việt Nam, mạng lưới ĐTNĐ cả nước hiện gồm 3 hệ thống do Trung ương quản lý khai thác: phía Bắc gồm 17 tuyến với tổng chiều dài 2.715 km; miền Trung gồm 10 tuyến, tổng chiều dài 832 km và phía Nam gồm 18 tuyến với tổng chiều dài 3.103 km. 
Hiện có 3 hình thức huy động vốn xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng ĐTNĐ. Trong đó, tổng số dự án nạo vét duy tu luồng kết hợp tận thu sản phẩm là 55 dự án (số dự án đã hoàn thành thủ tục để triển khai thi công là 15 dự án); 45 dự án dự kiến kêu gọi đầu tư theo hình thức PPP, nhưng mới kêu gọi đầu tư được 1 dự án, 7 dự án đã được Bộ GTVT giao nhà đầu tư triển khai lập đề xuất dự án.
Trong thời gian qua, 15 dự án đầu tư nạo vét luồng đường thủy đã được triển khai trên thực địa cho thấy có nhiều trở ngại, khó khăn đã phát sinh. Trong đó, có thể kể đến việc nhà đầu tư phải nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, hay như việc địa phương không chấp thuận cho nạo vét vì đã quy hoạch, các bên không thống nhất được việc đăng ký khối lượng nạo vét, hoặc thời gian nhà đầu tư xin ý kiến trong triển khai thi công dự án từ các sở, ngành địa phương quá dài.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân của tình trạng nêu trên xuất phát từ 2 phía. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế chính sách hỗ trợ nhà đầu tư còn thiếu thống nhất, việc định hướng nhà đầu tư vào các dự án trọng điểm còn chưa tốt; công tác tuyên truyền về tiềm năng của lĩnh vực ĐTNĐ chưa hiệu quả. Về phía các doanh nghiệp còn có tâm lý e ngại về yếu tố thời tiết bất ổn ảnh hưởng đến chất lượng công trình sau khi hoàn thành, hay gây cản trở trong khai thác tuyến vận tải; tính chuyên nghiệp trong thực hiện các công trình đặc thù về đường thủy của nhiều doanh nghiệp chưa cao. Ngoài ra, sự kết nối giữa tuyến đường thủy với các tuyến giao thông khác (đường bộ, đường sắt) còn chưa được đồng bộ… cũng là trở ngại lớn với các nhà đầu tư. 
Hỗ trợ nhà đầu tư thực hiện dự án PPP 
Nhấn mạnh về lợi thế khi đầu tư vào lĩnh vực ĐTNĐ, ông Hoàng Hồng Giang nhận định, vận tải ĐTNĐ là một trong những lĩnh vực cần thiết để đầu tư và được ưu tiên phát triển, bởi đặc  thù vận tải hàng hóa có khối lượng lớn, hàng siêu trường, siêu trọng; có mức chi phí thấp; lượng vận chuyển tăng trưởng trung bình từ 8 - 12%/năm;…
Ông Vũ Tuấn Anh, Phó Trưởng ban Ban Quản lý đầu tư các dự án PPP (thuộc Bộ GTVT) cho biết: giai đoạn 2016 - 2020, Bộ GTVT có kế hoạch xã hội hóa đầu tư vào lĩnh vực ĐTNĐ với dự kiến thu hút hơn 33 nghìn tỷ đồng (trong đó, dành khoảng 13 nghìn tỷ đồng để tập trung đầu tư vào hệ thống cảng chuyên dùng và một số tuyến luồng đường thủy trọng yếu khu vực phía Bắc, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ)… Để huy động được nguồn vốn lớn như vậy, Bộ chủ trương thực hiện tốt chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh áp dụng hình thức đầu tư PPP.
Từ quan điểm chủ đạo trên, liên quan đến công tác huy động vốn xã hội hóa để đầu tư kết cấu hạ tầng ĐTNĐ giai đoạn 2016 - 2020, Lãnh đạo Bộ GTVT cũng định hướng cần đưa ra giải pháp đột phá để phát triển lĩnh vực ĐTNĐ; tập trung giải quyết các bất cập tại một số dự án được triển khai theo hình thức PPP. Cụ thể, Bộ yêu cầu tại dự án Nạo vét nâng cấp tuyến VTT Ninh Bình - Thanh Hóa cần lựa chọn nhà đầu tư khác; điều chuyển dự án Nâng cấp VTT sông Sài Gòn đoạn từ cầu Bình Lợi đến cầu Bến Súc và dự án Nâng cấp tuyến kênh Chợ Gạo - giai đoạn 2 từ Ban Quản lý các dự án đường thủy cho Cục ĐTNĐ Việt Nam triển khai, từ đó Cục có trách nhiệm đốc thúc, yêu cầu chủ đầu tư ký hợp đồng xây dựng và triển khai…
Cục ĐTNĐ Việt Nam cũng cho biết, để hoàn vốn đối với các dự án xây dựng, cải tạo tuyến luồng; đường kết nối cảng, bến thủy nội địa, Bộ GTVT cho phép nhà đầu tư được thu phí hoàn vốn hoặc kết hợp hình thức tận thu sản phẩm nạo vét. Nhà nước cam kết hỗ trợ trong trường hợp không hoàn được vốn đầu tư nhằm đảm bảo hiệu quả tài chính đối với các dự án. Đối với các dự án cảng, bến và đường kết nối, Bộ cho phép thu phí tại chỗ…
Ngoài ra, trong thời gian tới, Bộ GTVT cũng sẽ đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời về danh mục các dự án đầu tư theo hình thức PPP.
 BK

ngocthanh