Tỷ giá biến động, vay nước ngoài chưa chắc đã rẻ

Hôm nay, ngày 11/11/2015, Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2016, trong đó bao gồm việc cho phép đa dạng hóa kỳ hạn phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP); phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế (TPQT).
Tỷ giá biến động,  vay nước ngoài chưa chắc đã rẻ

Hôm nay, ngày 11/11/2015, Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2016, trong đó bao gồm việc cho phép đa dạng hóa kỳ hạn phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP); phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế (TPQT). 

IMG
Phát hành trái phiếu quốc tế để cơ cấu lại nợ công, đảo nợ nhằm giảm dần tỷ trọng vay ngắn hạn. Ảnh: LTT
Cùng nhiều đại biểu khác, TS. Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM đồng tình về việc phát hành TPQT để cơ cấu lại nợ công; đảo nợ nhằm giảm dần tỷ trọng vay ngắn hạn, nâng dần tỷ trọng vay trung hạn và dài hạn. Theo ông Trần Du Lịch, phát hành TPQT có 3 cái lợi. Thứ nhất, cơ cấu được nợ dài hạn. Thứ hai, trước mắt có nguồn ngoại hối “ngay và luôn” để cân đối ngân sách. Và khi đến hạn trả nợ, khoản vay này không phải trả ngay một lúc, mà chia ra từng năm với nhiều kỳ hạn khác nhau nên không bị áp lực ngoại hối. Và thứ ba, phát hành TPQT còn là thước đo độ tín nhiệm của Việt Nam trên thị trường vốn quốc tế. 
Đồng quan điểm, Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam Đặng Ngọc Tùng (đại biểu tỉnh Đồng Nai) lập luận, quốc gia nào không có uy tín, nền kinh tế nào khó khăn thì có muốn đi chăng nữa, phát hành TPQT cũng rất khó thành công. Liên hệ với hoàn cảnh thực tế của Việt Nam, ông Đặng Ngọc Tùng cho rằng, trong những năm vừa qua, uy tín của đất nước đang lên. Đây là cơ hội để phát hành TPQT, tạo nguồn vốn để phát triển đất nước và có thêm nguồn ngoại tệ. “Trước đây, chúng ta vay với lãi suất cao, bây giờ do uy tín tăng, khi phát hành TPQT thì có quyền trả lãi suất thấp hơn so với mức lãi suất đã vay trước đây, chúng ta có thêm nguồn lực để trả nợ cũ, kể cả khoản nợ vay với lãi suất cao chưa đến hạn thanh toán”, ông Đặng Ngọc Tùng tán thành Dự thảo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2016.

IMG

Ông Trần Văn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội: “Không thể để ngân sách nhà nước lâm vào thế bị động như hiện nay khi chúng ta phải tìm mọi cách để cân đối, kể cả bán đi những tài sản đang sinh lời (bán cổ phần tại Vinamilk, BMI, VNR, NTP, FPT, FPT Telecom...); phải vay nợ mới để trả nợ cũ, vay nước ngoài để trả nợ trong nước; phải huy động cả cổ tức của doanh nghiệp nhà nước đưa vào cân đối ngân sách. Vị thế, uy tín quốc gia, sự ổn định vĩ mô, môi trường kinh doanh và quan trọng nhất là an ninh tài chính quốc gia tùy thuộc rất nhiều vào cách chúng ta giải quyết vấn đề cân đối ngân sách và nợ công”.

Liên quan đến đa dạng hóa kỳ hạn TPCP phát hành trong nước, ông Đặng Ngọc Tùng cho rằng, việc đa dạng hóa là cần thiết, nhưng so với các loại kỳ hạn TPCP hiện hành (từ 5 năm trở lên), chỉ nên phát hành thêm một loại TPCP kỳ hạn 3 năm, chứ không nên phát hành các kỳ hạn khác. “Tôi tán thành với việc đa dạng hóa kỳ hạn TPCP, nhưng loại kỳ hạn 3 năm chỉ được phát hành với khối lượng tối đa là 30%; loại kỳ hạn 5 năm trở lên chiếm từ 70% khối lượng trở lên”, ông Đặng Ngọc Tùng đề xuất. 
Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, ông Bùi Đức Thụ và đại biểu Quốc hội Mai Thị Ánh Tuyết cũng đồng tình với việc phát hành TPQT và đa dạng hóa kỳ hạn TPCP. 
Một mặt cho rằng, Nghị quyết số 78/2014/QH13 yêu cầu dừng phát hành TPCP kỳ hạn dưới 5 năm kể từ năm 2015 nhằm giảm áp lực trả nợ hàng năm là hoàn toàn đúng đắn, nhưng mặt khác, ông Bùi Đức Thụ cho rằng, nhu cầu sở hữu vốn TPCP trung và dài hạn trên thị trường thứ cấp rất thấp, nên kể từ đầu năm đến nay huy động vốn trong nước gặp rất nhiều khó khăn và nhiều khả năng năm nay không đạt kế hoạch. Từ thực tế này, ông Bùi Đức Thụ đồng ý phát hành thêm TPCP kỳ hạn 3 năm và tổng mức phát hành tối đa không được vượt quá 30% khối lượng TPCP phát hành năm 2016 cũng như các năm tiếp theo.
Đồng tình với việc phát hành TPQT để đảo nợ, song đại biểu Mai Thị Ánh Tuyết vẫn còn băn khoăn và đề nghị Chính phủ cân nhắc thêm. Theo bà Mai Thị Ánh Tuyết, nếu vay vốn ở thị trường quốc tế, phải bảo đảm ưu đãi hơn về điều kiện vay, thời gian vay, chi phí vay vốn (lãi suất phải trả và các khoản phí huy động) so với vay trong nước và phải tính tới việc tỷ giá thay đổi, bởi nếu không, khi tỷ giá tăng, vay vốn nước ngoài có khi lại đắt hơn vay trong nước.
Chưa bày tỏ chính kiến ủng hộ hay phủ quyết đề nghị phát hành TPQT và cho phép phát hành TPCP trong nước kỳ hạn 3 năm, TS. Trần Văn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cứ phân vân việc vay nợ. Bởi theo ông, có vay tất có trả; vay nợ mới để trả nợ cũ, vay nước ngoài để trả nợ trong nước khiến cân đối ngân sách luôn rơi vào thế bị động. Theo ông Trần Văn, để ngân sách không rơi vào thế bị động, cần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tham mưu cho Chính phủ vì quyết định những chính sách của ngày hôm nay (vay nợ trong và ngoài nước) phải tính đến những tác động tích cực, tác động tiêu cực của ngày mai.
Các đại biểu Quốc hội đồng tình với việc phát hành 3 tỷ USD TPQT vì nhiều lý do, trong đó, lý do quan trọng nhất là được vay vốn với giá rẻ hơn vay trong nước (lãi suất thấp hơn), nhưng theo TS. Nguyễn Đức Kiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, vay vốn quốc tế chưa chắc đã rẻ hơn trong nước khi tỷ giá VND/USD tăng.
Dẫn số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, TS. Nguyễn Đức Kiên cho biết, tỷ giá VND/USD năm 2009 là 16.000 đồng/USD thì hiện tại đã lên đến 22.350 đồng (tăng 40%) cộng thêm mức lãi suất khoảng 6%/năm và các chi phí khác để huy động thì lãi suất thực trả nếu phát hành TPQT chưa chắc đã rẻ hơn so với vay trong nước. “Vấn đề nữa là không phải ta đi vay rồi, ta thích trả lúc nào thì trả. Đi vay phải theo khế ước trả lúc nào, còn nếu không, thì phải thỏa thuận lại về lãi suất. Vì vậy, tôi đề nghị, về mặt nguyên tắc, đất nước cần thì chúng ta sẽ làm nhưng phải tuân theo luật”, ông Nguyễn Đức Kiên nhấn mạnh.
Luật ở đây, theo ý ông Kiên là Luật Ngân sách nhà nước, Luật Quản lý nợ công, Nghị quyết số 78/2014/QH13 đều quy định nguyên tắc hạn chế vay đảo nợ, giảm dần tỷ trọng vay nước ngoài thay vào đó là vay trong nước, hạn chế vay ngắn hạn và tăng vay dài hạn.
Hà Thành

ngocthanh