Tư duy về quy hoạch phải thay đổi hoàn toàn

Cảnh báo của các chuyên gia đầu ngành về kiến trúc, quy hoạch, thủy lợi, nông nghiệp vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã thực sự khiến nhiều người “giật mình về tình trạng
Tư duy về quy hoạch phải thay đổi hoàn toàn

Cảnh báo của các chuyên gia đầu ngành về kiến trúc, quy hoạch, thủy lợi, nông nghiệp vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã thực sự khiến nhiều người “giật mình về tình trạng lạm dụng từ quy hoạch gây ra những hệ lụy khôn lường về lâu dài cho nền kinh tế đất nước” như lời Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông khẳng định. 

Dự thảo Luật Quy hoạch đang được Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) hoàn thiện hiện dành được nhiều sự tán thành của các chuyên gia khi bắt đúng “bệnh” lập quy hoạch tràn lan, thiếu khoa học, thiếu tính bền vững và tính liên kết như hiện nay.

 

Mạnh tỉnh nào tỉnh đó làm đê bao

GS. Đào Xuân Học, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là người ủng hộ rất mạnh mẽ tinh thần thay đổi tư duy trong quy hoạch của Dự thảo Luật Quy hoạch. “Là những người trực tiếp làm công tác nông nghiệp, thủy lợi, bản thân chúng tôi cần có sự thống nhất, đồng bộ, tổng thể trong việc xây dựng quy hoạch vùng ĐBSCL. Cần có bước đi dài hạn trong quy hoạch theo đúng tinh thần của Dự thảo Luật. Hầu hết các địa phương ở ĐBSCL đang bị ngập lụt do lũ, do triều, do mưa, nhưng cách giải quyết giữa ngành xây dựng và thủy lợi lại riêng rẽ, không kết nối tốt giữa hệ thống tiêu thoát nước trong đô thị với các hệ thống thủy lợi ở ngoài đô thị, do đó, các giải pháp thiếu đồng bộ. Ngành xây dựng chỉ quan tâm giải quyết chống úng ngập cho các nội đô thị, nhưng lại chưa chú ý tác động của các đô thị đó với toàn bộ vùng ĐBSCL. Là đồng bằng rất bằng phẳng, mọi biến động về chế độ thủy văn, nguồn nước đều có tác động tới tất cả các vị trí, các đô thị trong đồng bằng, ngược lại, mọi sự tác động vào các đô thị đều có tác động lan tỏa ra toàn Vùng. Nếu chỉ giải quyết tiêu thoát nước cho một đô thị trong bối cảnh hiện nay sẽ không đồng bộ, tạo ra tác động xấu đối với vùng xung quanh”. 

IMG

Ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Chúng ta đang rất muốn thu hút FDI vào ĐBSCL, vào tất cả các vùng trong cả nước. Nhưng nhà đầu tư cần điều gì và điều gì đảm bảo cho các dự án đầu tư của nhà đầu tư khi các yếu tố liên quan đến quy hoạch của vùng không có tính bền vững và đồng bộ? Thay vì ngồi với nhau để bàn ra các phương án lâu dài và thuận lợi để nhà đầu tư yên tâm thì mỗi địa phương lại trả lời một cách khác nhau. Do đó, sự bền vững, tính liên kết, liên thông trong vùng, trong ngành của quy hoạch là tiên quyết. Chúng ta phải khắc phục triệt để tình trạng quy hoạch dàn trải, tràn lan như hiện nay để nhà đầu tư yên tâm đến đầu tư. Đó mới là vì lợi ích đại cuộc, lợi ích đất nước.

IMG

GS. Đào Xuân Học, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Hiện tại, tất cả 15 thành phố của ĐBSCL đều bị ngập lụt do lũ, do triều và mưa lớn. Nguyên nhân sâu xa và trực tiếp của vấn đề là do chúng ta chưa có quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, chưa có quy hoạch toàn vùng với sự tham gia của hầu hết các ngành kỹ thuật, kinh tế, xã hội. Chủ yếu chúng ta quy hoạch theo từng ngành riêng rẽ, với thời đoạn ngắn và điều quan trọng là do tư duy cục bộ trong công tác quy hoạch.

GS. Đào Xuân Học dẫn chứng cụ thể: “Việc đắp đê bao và công trình Ô Môn Xà No dẫn đến việc ngập lụt TP. Cần Thơ gia tăng. Nay lại đắp đê và xây công trình bảo vệ TP. Cần Thơ, sẽ lại gây dềnh nước và ngập lụt lớn hơn cho các vùng xung quanh. Để chống úng ngập cho các thành phố ven biển và trung tâm ĐBSCL, chúng ta lại lập và phê duyệt quy hoạch bảo vệ cho TP. Cần Thơ với diện tích được bảo lệ là 48.000 ha, chia thành 18 ô bao, được bảo vệ bởi 290 km đê và 35 trạm bơm tiêu; TP. Vĩnh Long với diện tích được bảo vệ 4.800 ha, được phân thành 15 ô bao và bố trí 8 trạm bơm tiêu. Rồi tất cả các tỉnh trong khu vực này cũng đã và đang triển khai những dự án tương tự trong quy hoạch chống ngập lụt của họ. Với hướng tiếp cận này, để chống được lũ, trong thời gian tới sẽ cần khoảng 40.000 km đê chống lũ triệt để và nếu kể cả đê chống lũ cho vụ hè thu thì tổng chiều dài đê bao sẽ lên tới 57.000 km, với vốn đầu tư khoảng 170.000 tỷ đồng”. 

 

Phải vì lợi ích của đất nước

Thứ trưởng Đặng Huy Đông chia sẻ: “Tình trạng lập quy hoạch quá nhiều, nhưng chất lượng quy hoạch thấp, không hiệu quả đang diễn ra ở tất cả các bộ, ngành, địa phương và ngày càng có xu hướng gia tăng”. 

Ông Vũ Quang Các, Vụ trưởng Vụ Quản lý quy hoạch thuộc Bộ KH&ĐT nhấn mạnh rằng: “Từ quy hoạch thường xuyên bị lạm dụng, nhiều ngành, lĩnh vực chỉ cần xây dựng các đề án, chương trình phát triển hoặc xây dựng tiêu chí để quản lý và đưa ra những dự báo, định hướng, chính sách phát triển cũng được lập thành quy hoạch, gây lãng phí nguồn lực”.

Theo báo cáo của Ban soạn thảo Luật Quy hoạch, hiện có nhiều quy hoạch vùng, liên tỉnh được lập nhưng không rõ đối tượng quản lý, không quy định trách nhiệm tổ chức thực hiện nên không thể triển khai thực hiện được. Quy hoạch thiếu gắn kết, không thống nhất và còn nhiều chồng chéo, mâu thuẫn làm giảm hiệu lực, hiệu quả của quy hoạch. Đặc biệt, sự thiếu gắn kết này dẫn tới bất cập khi xử lý các vấn đề mang tính liên ngành, liên vùng diễn ra khá phổ biến hiện nay. Trên cùng một lãnh thổ, nhiều quy hoạch có sự trùng lặp về nội dung và cấp phê duyệt dẫn đến khó khăn khi tổ chức triển khai thực hiện và làm giảm hiệu quả của quy hoạch. Quy hoạch xây dựng vùng chủ yếu thiên về kỹ thuật, thiếu cơ sở để xác định động lực cho sự phát triển, xem nhẹ gắn kết ngành và lãnh thổ.

Ông Trần Hoài Giang, Phân viện trưởng Phân viện Quy hoạch thủy sản phía Nam thuộc Viện Kinh tế và Quy hoạch thủy sản cho rằng, với những nội dung của Dự thảo Luật Quy hoạch, quy hoạch vùng thực sự mang tính đột phá mạnh mẽ. “Chúng ta phải đồng thuận để vì lợi ích lớn cho nền kinh tế vùng, kinh tế đất nước. Thực trạng công tác quy hoạch hiện tại bắt buộc chúng ta phải thay đổi hoàn toàn tư duy về quy hoạch. Xây dựng Luật Quy hoạch là xây dựng một cách bền vững công cụ điều tiết kinh tế hiệu quả, để quy hoạch thực sự đóng vai trò là cầu nối cho các định hướng, chỉ đạo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, trong việc xác định cụ thể nguồn lực thực hiện và phân kỳ có hiệu quả các nguồn lực thực hiện”, ông Trần Hoài Giang chia sẻ.

Văn Huyền

ngocthanh