TP.HCM 40 năm xây dựng và phát triển: Xứng danh anh hùng trên mặt trận kinh tế

Qua 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập, TP.HCM đã xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng và nhân dân cả nước, vững bước tự hào với danh hiệu vẻ vang Thành phố anh hùng, đi sau về trước trên mặt trận kinh tế.
TP.HCM 40 năm xây dựng và phát triển: Xứng danh anh hùng trên mặt trận kinh tế

Qua 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập, TP.HCM đã xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng và nhân dân cả nước, vững bước tự hào với danh hiệu vẻ vang Thành phố anh hùng, đi sau về trước trên mặt trận kinh tế. Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 10/8/2012 của Bộ Chính trị đã đánh giá: “TP.HCM là đô thị đặc biệt, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế; là đầu tàu, động lực, có sức thu hút và sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam”. 

IMG

TP.HCM là đô thị đặc biệt, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế; là đầu tàu, động lực, có sức thu hút và sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Coi trọng phát triển kinh tế tư nhân

Chuyên gia kinh tế Trần Hoàng Ngân trong bài tham luận tại Hội thảo quốc tế “TP.HCM - 40 năm xây dựng, phát triển và hội nhập” đã chia sẻ: Với tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986) về sự đổi mới tư duy về thời kỳ quá độ đi lên CNXH của nước ta, chuyển đổi nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế sản xuất hàng hóa nhiều thành phần…, cùng với yêu cầu của thực tiễn cuộc sống năm 1989, UBND TP.HCM đã ban hành quyết định về các loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần để tạo điều kiện phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Đó chính là một trong những khuôn khổ pháp lý ban đầu tạo niềm tin cho kinh tế tư nhân, khuyến khích thành phần kinh tế này phát triển một cách hợp pháp. Đó cũng là cơ sở thực tiễn để Quốc hội khóa VII ban hành Luật Doanh nghiệp tư nhân và Luật Công ty năm 1991. Chủ trương khuyến khích và thúc đẩy đa dạng hóa sở hữu và các thành phần kinh tế, trong đó có thành phần kinh tế tư nhân, là một chủ trương đạt kết quả nổi bật của TP.HCM, giúp khu vực kinh tế tư nhân phát triển và đến năm 2014 chiếm đến gần 59,7% GDP của Thành phố, giải quyết việc làm cho 70% số lao động đang làm việc trên địa bàn.

 

Đồng quan điểm này, TS. Trần Du Lịch - Phó trưởng Đoàn ĐBQH TP.HCM nhận định, sáng tạo ra thể chế từ đòi hỏi thực tiễn của đời sống kinh tế là cách làm kinh tế đột phá của TP.HCM. Chế định các loại hình doanh nghiệp, thiết lập cơ sở pháp lý nhằm tạo niềm tin cho khu vực tư nhân đầu tư, kinh doanh. Quyết định về các loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần ban hành năm 1989 của UBND TP.HCM có thể xem là “luật chơi” đầu tiên ở nước ta để vận hành cơ chế thị trường, bảo đảm tính pháp lý cho các chủ thể kinh doanh. Việc chế định các loại hình doanh nghiệp này, trước 2 năm khi Quốc hội ban hành một đạo luật có liên quan đã cho thấy tư duy mạnh dạn đổi mới, sáng tạo và sẵn sàng “xé rào” để phát triển của TP.HCM.

 

TP.HCM đóng góp nhiều mô hình kinh tế

TP.HCM cũng là địa phương đi đầu trong xây dựng khu chế xuất và khu công nghiệp tập trung để hướng nền kinh tế vào xuất khẩu, thực hiện chính sách kinh tế mở. TP.HCM đã sớm đề ra chiến lược kinh tế hướng vào xuất khẩu, trong điều kiện các chính sách kinh tế và điều kiện hạ tầng kỹ thuật chung chưa bảo đảm. Do đó, Thành phố đã học tập kinh nghiệm của nước ngoài để đề xuất với Trung ương cho thí điểm xây dựng khu chế xuất và khu công nghiệp tập trung trên địa bàn. Định chế này sau đó đã được pháp chế hóa thành quy định chung của cả nước và đến nay TP.HCM đã xây dựng thành công 14 khu công nghiệp và 2 khu chế xuất, trong đó Khu chế xuất Tân Thuận (khu chế xuất đầu tiên tại Việt Nam được thành lập vào năm 1991) vẫn là một điển hình thành công về xây dựng khu chế xuất của Việt  Nam. 

 

TP.HCM còn là địa phương tiên phong trong tổ chức sắp xếp lại hệ thống doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và cổ phần hóa DNNN với việc thực hiện thí điểm cổ phần hóa DNNN từ năm 1992. Năm 1993, Công ty CP Cơ điện lạnh (REE) là DNNN đầu tiên được cổ phần hóa tại Việt Nam. Đến năm 1996, cổ phần hóa DNNN đã trở thành chương trình chung của Chính phủ.

IMG

Hầm Thủ Thiêm (TP.HCM) 

IMG

Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng (TP.HCM) 

TP.HCM cũng là nơi ra đời giao dịch chứng khoán thông qua Trung tâm Giao dịch chứng khoán TP.HCM, sau này được gọi là Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM. Vào giai đoạn từ năm 1986 - 1990, nhiều tổ chức tín dụng tập thể được thành lập dưới dạng quỹ tín dụng, hợp tác xã tín dụng, trung tâm tín dụng và đầu tư… Bản chất các tổ chức tín dụng này là hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần. Từ thực tiễn đó, TP.HCM đã thí điểm thành lập ngân hàng cổ phần đầu tiên của cả nước - Ngân hàng CP Sài Gòn Công thương vào ngày 16/10/1987. Tiếp đó là các ngân hàng: Ngân hàng Xuất nhập khẩu “Eximbank” được thành lập vào ngày 24/5/1989, Ngân hàng Phát triển nhà TP.HCM được thành lập vào ngày 4/1/1990. Từ thực tiễn này, Quốc hội ban hành pháp lệnh Ngân hàng ngày 23/5/1990, tạo điều kiện cho loại hình ngân hàng thương mại cổ phần phát triển đến ngày hôm nay.

IMG

Trong suốt 40 năm qua, đầu tầu kinh tế TP.HCM đã phát triển cùng kinh tế cả nước và vì cả nước

Theo đánh giá của Trưởng ban Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ, chính việc thí điểm thực hiện nhiều chính sách đột phá của TP.HCM để hình thành một nền kinh tế mở, các mô hình kinh tế thị trường như phân cấp quản lý ngân sách, đầu tư đã tạo điều kiện thuận lợi để các chủ thể kinh doanh trong nền kinh tế thị trường phát huy năng lực, lợi thế. Đồng thời, đây cũng là một trong những cơ sở thực tiễn thuyết phục để Trung ương xây dựng các chủ trương và thể chế hóa thành khung pháp lý quan trọng như Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp áp dụng cho tất cả các thành phần kinh tế trong cả nước. 

 

Đi đầu về huy động tư nhân tham gia các dự án PPP

Chính sách về huy động nguồn vốn đầu tư kết cấu hạ tầng của TP.HCM được vận dụng linh hoạt và ngày càng tạo ra nhiều hiệu quả. Theo Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) TP.HCM Thái Văn Rê, dự án Đường Vành đai ngoài - Tân Sơn Nhất - Bình Lợi do Tập đoàn GS E&C thực hiện là dự án BT đầu tiên của nước ngoài sau khi Nghị định số 62/1998/NĐ-CP về Quy chế đầu tư theo hợp đồng BOT, BT áp dụng cho đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được ban hành. Dự án này được Chính phủ chỉ đạo thực hiện nhiều chính sách, tiêu biểu như áp dụng thanh toán bằng giá trị quyền sử dụng đất đối với công trình BT. Từ đó, Dự án đã cung cấp nhiều thực tiễn quan trọng để Chính phủ xây dựng Nghị định số 78/2007/NĐ-CP và sau này là Nghị định số 108/2009/NĐ-CP. Về hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP), TP.HCM cũng là một trong những đơn vị đi đầu trong việc tìm hiểu hình thức đầu tư này. Trước đây, TP.HCM đã làm việc với Tổng lãnh sự Anh và Văn phòng thị trưởng Khu tài chính London để nghiên cứu chính sách về PPP. Khi Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức PPP được ban hành, TP.HCM cũng được kỳ vọng là thị trường hấp dẫn đối với các nhà đầu tư khi đưa ra hàng loạt các dự án được chuẩn bị công phu. Theo Sở KH&ĐT TP.HCM, tính trong giai đoạn 2004 - 2014, có tổng cộng 32 dự án đầu tư theo hình thức BOT, BT, BTO, BOO đã hoàn thành và đang được triển khai thực hiện với tổng mức đầu tư khoảng 73.375 tỷ đồng. Hiện nay, Danh mục dự án đầu tư theo hình thức BOT, BTO, BT trên địa bàn Thành phố bao gồm 43 dự án trên các lĩnh vực giao thông, vận tải hành khách công cộng số lượng lớn, bảo vệ môi trường, chống ngập, y tế với tổng vốn đầu tư dự kiến là 147.508 tỷ đồng. Cũng theo Sở KH&ĐT TP.HCM, Thành phố còn có 5 dự án đề nghị thực hiện theo hình thức PPP đã đăng ký với Bộ KH&ĐT với tổng mức đầu tư 13.036 tỷ đồng. Các dự án quy mô lớn, hấp dẫn, thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư quốc tế đã và đang tập trung chủ yếu tại TP.HCM.

 

Theo đánh giá của TS. Trần Du Lịch, đóng góp của TP.HCM vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước không chỉ đo đếm bằng định lượng như GDP, thu ngân sách nhà nước hay các chỉ số kinh tế khác, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc giải phóng nguồn lực phát triển. Đó là sự đóng góp của TP.HCM vào quá trình hình thành và hoàn thiện thể chế kinh tế của Việt Nam. Trong suốt 40 năm qua, đầu tầu kinh tế TP.HCM đã phát triển cùng kinh tế cả nước và vì cả nước.

Bài: V.Huyền

Ảnh: Lê Tiên

ductam