Tiếp tục cảnh báo thách thức đối với doanh nghiệp trong hội nhập

Phần lớn các ý kiến khẳng định, hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực đối với tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn một số ý kiến quan ngại rằng, việc giảm thuế suất nhập khẩu theo lộ trình cam kết khi tham gia
Tiếp tục cảnh báo thách thức  đối với doanh nghiệp trong hội nhập

Phần lớn các ý kiến khẳng định, hội nhập kinh tế quốc tế có tác động tích cực đối với tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn một số ý kiến quan ngại rằng, việc giảm thuế suất nhập khẩu theo lộ trình cam kết khi tham gia vào các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, sẽ  tăng thu thuế đối doanh nghiệp trong nước, trong khi các doanh nghiệp này vốn dĩ đã rất khó khăn khi phải đứng trước sức ép cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.

 

Doanh nghiệp Việt Nam sẽ chịu áp lực kép

Theo ông Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Việt Nam đã và đang tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là đang trong quá trình đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Việc hội nhập kinh tế quốc tế có ảnh hưởng trên diện rộng đối với nền kinh tế Việt Nam và một số ngành đặc thù. Hội nhập kinh tế quốc tế sâu hơn thì nguồn thu từ xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ giảm xuống, và thay vào đó, Việt Nam sẽ có khuynh hướng tăng nguồn thu nội bộ để tăng nguồn thu ngân sách. “Doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải chịu 2 áp lực, một là áp lực cạnh tranh từ việc tự do hóa thương mại, hai là áp lực từ việc tăng thuế trong nội địa”, ông Nguyễn Đức Thành cảnh báo.

IMG

Theo nhận định của một số chuyên gia, khi nền kinh tế hội nhập sâu rộng hơn, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải chịu 2 áp lực, một là áp lực cạnh tranh từ việc tự do hóa thương mại, hai là áp lực từ việc tăng thuế trong nội địa

Ảnh: Tiên Giang

Đối với mối quan ngại này, TS. Nguyễn Ngọc Tuyến, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu tài chính thuộc Học viện Tài chính cho rằng, hội nhập kinh tế có tác động cả hai chiều tích cực và tiêu cực tới thu ngân sách nhà nước và theo đánh giá của phần lớn các chuyên gia kinh tế thì tham gia hội nhập kinh tế quốc tế sẽ đưa lại những lợi ích cho đất nước nhiều hơn là thách thức. Nội dung quan trọng nhất của hội nhập là chương trình cam kết giảm thuế cho những sản phẩm hàng hóa nhập khẩu. Về mặt tiêu cực, giảm thuế sẽ làm giảm thu ngân sách, lượng hàng hóa nhập khẩu tăng làm sản xuất trong nước giảm đi do yếu tố cạnh tranh lớn, từ đó làm giảm thu ngân sách. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Ngọc Tuyến cho rằng, giảm thuế sẽ kích thích tiêu dùng, giảm giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với hàng ngoại nhập, từ đó thu ngân sách cũng sẽ tăng lên và mang lại nhiều lợi ích hơn cho người tiêu dùng, tạo điều kiện thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, làm tăng sản xuất trong nước, từ đó tăng thu ngân sách. 

 

IMG

Ông Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội:

“Hội nhập càng sâu thì thu trực tiếp từ xuất nhập khẩu có thể giảm xuống, nhưng đồng thời thu từ tăng trưởng kinh tế có thể tăng lên, nên nhờ thế vẫn có nguồn thu. Để làm được điều này, quan trọng là phải xác định được động lực tăng trưởng kinh tế là khu vực tư nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ; từ đó cải cách thể chế, cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh để thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển”.

IMG

TS. Nguyễn Ngọc Tuyến, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu tài chính thuộc Học viện Tài chính:

“Việc cắt giảm thuế suất thuế nhập khẩu khi tham gia các FTA và TPP sẽ tạo môi trường đầu tư tốt hơn, khuyến khích các dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam và cung cấp sản phẩm rẻ hơn so với nhập khẩu, tạo nhiều việc làm hơn và có đóng góp tăng cho ngân sách”.

 

 

Theo bà Nguyễn Thị Bích, nguyên Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế thuộc Bộ Tài chính, giảm thuế sẽ là cơ hội để doanh nghiệp nội tận dụng được nguồn nguyên liệu nhập khẩu rẻ hơn với chất lượng tốt hơn để xuất khẩu, thay thế cho các đối tác truyền thống trước đây. Việc tăng xuất khẩu của các ngành và doanh nghiệp sẽ góp phần làm tăng thu cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp sản xuất khác, việc mở rộng thị trường với Hoa Kỳ với một số mặt hàng có lợi thế cạnh tranh từ Hoa Kỳ sẽ tăng thêm khó khăn cho doanh nghiệp, cho nên sẽ có tác động giảm thu do sản xuất của các doanh nghiệp này có thể bị thu hẹp.

 

Cần có sự chuẩn bị kỹ của Nhà nước và doanh nghiệp

TS. Nguyễn Ngọc Tuyến cho rằng, mục tiêu của hội nhập kinh tế quốc tế chính là quá trình thực hiện tự do hóa các hoạt động thương mại và đầu tư, tạo môi trường bình đẳng và thuận lợi cho việc buôn bán các sản phẩm hàng hóa của một nước vào những nước thành viên còn lại đã tham gia ký kết hiệp định. Tuy nhiên, quan trọng nhất là phải tận dụng được tối đa cơ hội, phân tích được điểm mạnh, điểm yếu để điều hành chính sách sao cho phù hợp. Đây là vấn đề rất khó, cần có nghiên cứu, phân tích để tạo ra những mặt hàng có thế mạnh riêng có.

 

Theo GS. Inkyo Cheong, Khoa Kinh tế học thuộc Trường Đại học Inha Hàn Quốc, thông thường khi tham gia các FTA, mục tiêu ban đầu đặt ra là thu được lợi ích cao, tuy nhiên, thực tế tận dụng được cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế chỉ khoảng 20 - 30%, chứ không thể thu được hết. “Để tận dụng được các cơ hội từ hội nhập cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng trong nước, có cơ chế hỗ trợ cho doanh nghiệp như Chính phủ cung cấp thông tin, dịch vụ tư vấn cho khu vực tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ”, GS. Inkyo Cheong khuyến nghị.

 

Đồng quan điểm này, ông Nguyễn Đức Thành cho rằng, việc nhận được các lợi ích của hội nhập ở mức độ nào hoàn toàn phụ thuộc vào sự chuẩn bị và những điều kiện sẵn sàng tiếp nhận của các nước thành viên tham gia. Trong dài hạn, Việt Nam cần có chiến lược chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng công nghiệp, tận dụng những lợi thế từ hội nhập để phát triển bền vững nền kinh tế và tăng thu cho ngân sách nhà nước. Các ngành đang có lợi thế xuất khẩu thì sẽ tiếp tục được xuất khẩu mạnh mẽ, nhưng đây chỉ là lợi thế tĩnh, bởi TPP đòi hỏi sự thay đổi rất nhiều về mặt kỹ thuật, tức là lợi thế động. “Nếu doanh nghiệp không làm được điều này thì doanh nghiệp sẽ né tránh mảng đó, hàng ngoại nhập sẽ tràn vào và lúc đó chúng ta chỉ có thể tận dụng được lợi thế tĩnh, thế nhưng, về lâu dài, những cái lợi thế tĩnh này cũng sẽ giảm dần. Chúng ta phải hiểu được như thế để chủ động chuyển dịch cơ cấu sản xuất, kinh doanh sang ngành hàng có lợi thế hơn. Doanh nghiệp thích nghi được với môi trường mới, tồn tại và phát triển tốt thì tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước”, ông Nguyễn Đức Thành bày tỏ quan điểm và nhấn mạnh: “Yếu tố quan trọng nhất để tận dụng cơ hội hội nhập vẫn là vốn con người, kỹ năng của người lao động, nếu không tăng lên thì sẽ bị kẹt trong thế lao động giá rẻ, lợi ích giảm dần, đi chậm hơn trong khi các nước khác tiến lên”.

Lê Xuân

ngocthanh