Thúc đẩy đầu tư tư nhân để giảm nợ công

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, trong những năm qua tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản nổi lên như một “mối nguy” đối với việc quản lý ngân sách và nợ công.
Thúc đẩy đầu tư tư nhân  để giảm nợ công

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, trong những năm qua tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản nổi lên như một “mối nguy” đối với việc quản lý ngân sách và nợ công. Thúc đẩy đầu tư tư nhân thông qua các hình thức huy động vốn đầu tư được xem là giải pháp cần thiết để giảm nợ công trong thời gian tới.

 

IMG

Trong năm 2014, khối lượng vay nợ công cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội là 627.800 tỷ đồng

Ảnh: Lê Tiên

Theo Thạc sỹ Lê Thị Mai Liên, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính thuộc Bộ Tài chính, đối với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam, vay nợ là một trong những nguồn lực quan trọng đáp ứng nhu cầu bổ sung vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội và cân đối ngân sách nhà nước. Song, thực trạng nợ công thời gian qua cho thấy, bên cạnh một số kết quả đạt được còn những rủi ro, thách thức, nhất là khi nhìn nhận về trung và dài hạn.

 

Công bố gần đây nhất của Bộ Tài chính tại cuộc họp báo về quản lý nợ công cho thấy, trong năm 2014, khối lượng vay nợ công cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội là 627,8 nghìn tỷ đồng. Tại Cuộc họp báo này, đại diện Bộ Tài chính chỉ ra, một trong những nguyên nhân khiến cơ cấu nợ công của nước ta chưa thực sự bền vững là do một số dự án đầu tư sử dụng vốn vay kém hiệu quả, không trả được nợ, phải tái cơ cấu tài chính hoặc chuyển sang cơ chế nhà nước đầu tư vốn, làm tăng nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ. Thêm vào đó, tình trạng sử dụng vốn vay còn dàn trải, nhiều dự án chậm tiến độ, có dự án hoàn thành nhưng không đạt được mục tiêu đề ra... đã gây áp lực gia tăng nợ công.

 

Luật Quản lý nợ công số 29/2009/QH12 năm 2009 quy định, nợ công bao gồm nợ Chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ chính quyền địa phương. Thạc sỹ  Lê Thị Mai Liên cho rằng, ở Việt Nam, nợ chính quyền địa phương chủ yếu phát sinh do chính quyền địa phương đi vay để bổ sung vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng. Số liệu của Bộ Tài chính ghi nhận, tính đến ngày 31/12/2013, số nợ của chính quyền địa phương là 30.016 tỷ đồng, huy động chủ yếu qua tạm ứng từ Kho bạc Nhà nước, vay ngân hàng, phát hành trái phiếu chính quyền địa phương và huy động nguồn khác theo quy định của pháp luật. Và những năm gần đây, nợ đọng xây dựng cơ bản nổi lên như một “mối nguy” do thiếu giám sát trong quản lý đầu tư tại các địa phương, các chế tài xử lý vi phạm chưa nghiêm gây thất thoát nguồn vốn và do các dự án kéo dài.

 

IMG

Nợ chính quyền địa phương chủ yếu phát sinh do chính quyền địa phương đi vay để bổ sung vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng

 Ảnh: LTT

Thừa nhận thực trạng nêu trên, mới đây, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Bắc Kạn đã ban hành Chỉ thị số 34-CT/TU về tăng cường thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trên địa bàn Tỉnh với lý do là tình hình lãng phí vẫn còn xảy ra khá phổ biến; thất thoát trong quản lý sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản; phê duyệt dự án vượt quá khả năng cân đối vốn… Hay, UBND TP. Hà Nội cũng vừa ra “tối hậu thư” yêu cầu xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản trong năm 2015 và tuyệt đối không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản mới. Ngày 30/4 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ cũng ban hành Chỉ thị số 07/CT-TTg về tăng cường các biện pháp để xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản nguồn vốn đầu tư công. Tuy nhiên, có thể thấy rằng, dù có nhiều nỗ lực trong việc quản lý, khắc phục tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, song việc xử lý nợ đọng vẫn còn chậm chuyển biến. Về vấn đề này, chuyên gia kinh tế Lê Hải Mơ cho rằng, những bất cập trong đầu tư dẫn đến nợ đọng xây dựng cơ bản vẫn chưa được xử lý triệt để.

 

Để tăng cường bền vững nợ công trong thời gian tới, Thạc sỹ Lê Thị Mai Liên cho rằng, trước hết cần cắt giảm chi tiêu ngân sách nhà nước dựa trên đánh giá sàng lọc những chương trình, dự án chi tiêu kém hiệu quả, có thứ tự ưu tiên thấp hoặc những lĩnh vực mà khu vực ngoài nhà nước có thể làm tốt; chú trọng công tác quản lý nợ chính quyền địa phương bằng việc hoàn thiện cơ chế huy động vốn vay và trả nợ vốn vay chính quyền địa phương; bảo đảm an toàn nợ công và khả năng thanh toán của ngân sách địa phương… Đặc biệt, Thạc sỹ Lê Thị Mai Liên cho rằng, cần đa dạng hóa các hình thức huy động vốn đầu tư, trong đó chú trọng đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) với nhiều dạng hợp đồng như BOT, BO, BT là giải pháp cần thiết để giảm nợ công trong thời gian tới… Về vấn đề này, GS. TS. Nguyễn Quang Thái nêu quan điểm: “Trong bối cảnh cân đối ngân sách cho đầu tư phát triển có hạn, cần coi trọng “vốn mồi” của Nhà nước để thúc đẩy đầu tư tư nhân thông qua các hình thức huy động vốn đầu tư”.

T.H

 

ngocthanh