Tham gia AEC: Sự sẵn sàng mới chỉ là hình thức

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được hình thành vào cuối năm nay sẽ tạo ra một thị trường chung gồm khoảng 600 triệu người tiêu dùng, với tổng GDP gần 3.000 tỷ USD.
Tham gia AEC: Sự sẵn sàng  mới chỉ là hình thức

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được hình thành vào cuối năm nay sẽ tạo ra một thị trường chung gồm khoảng 600 triệu người tiêu dùng, với tổng GDP gần 3.000 tỷ USD. Vấn đề đặt ra hiện nay là với các thị trường có đặc điểm sản xuất tương đồng, lại có thế mạnh chung trong nhiều lĩnh vực thì cơ hội dành cho Việt Nam sẽ như thế nào?

IMG

Nhiều hàng rào thuế quan đang được dựng lên với doanh nghiệp trong nước

Theo đánh giá chung của các chuyên gia, sau khi hình thành vào cuối năm nay, AEC cơ bản sẽ trở thành một thị trường chung, một không gian sản xuất thống nhất, giúp phát huy lợi thế chung của khu vực ASEAN. 

Trước ngưỡng cửa thị trường này, Việt Nam sẽ có cơ hội dễ dàng tiếp cận thị trường trong và ngoài khu vực, đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu, ổn định nguồn nhập khẩu. Các doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi lớn nhờ phát huy hiệu quả từ quy mô để tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất, dẫn tới giá cả hàng hóa cạnh tranh. 

Song, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, mặc dù các báo cáo đều nói rằng, Việt Nam đứng thứ 2, thứ 3 về sự sẵn sàng tham gia AEC nhưng thực tế sự sẵn sàng này mới chỉ là hình thức. “Việt Nam giảm hàng loạt hàng rào thuế quan đối với các nước khi tham gia các hiệp định thương mại tự do, nhưng đối với doanh nghiệp trong nước nhiều hàng rào lại được dựng lên, thậm chí doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam cũng phải chịu điều này” – bà Phạm Chi Lan nhận định và dẫn chứng hàng loạt vấn đề như thủ tục hành chính của Việt Nam hiện rất phức tạp và nhiêu khê, các cấp đều có quyền gây khó cho doanh nghiệp; thuế, phí ở Việt Nam quá nhiều, chẳng hạn 1 quả trứng phải “cõng” 14 loại thuế, phí; con lợn chịu 51 loại thuế, phí; doanh nghiệp FDI đã chủ động kết nối giữa Việt Nam và ASEAN, còn doanh nghiệp tư nhân trong nước – đối tượng chịu sức ép lớn nhưng chưa quan tâm…

Nguyên nhân vì có đến 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động nội địa không tham gia xuất, nhập khẩu nên không thể có được những cảm nhận như doanh nghiệp xuất khẩu. Ngoài ra, doanh nghiệp nhỏ và vừa và các doanh nghiệp siêu nhỏ còn đứng trước mối lo quá lớn, phải đối phó với các vấn đề về môi trường kinh doanh, và ám ảnh bởi những “kỷ lục” số doanh nghiệp giải thể. “Họ lo về tồn tại hơn là cạnh tranh, chưa bao giờ tinh thần kinh doanh của doanh nghiệp lại thấp như hiện nay”, bà Phạm Chi Lan lo lắng.

Ông Aaron Batten, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á cảnh báo, khi tham gia AEC, Việt Nam sẽ chịu những tác động xáo trộn, điển hình như trong lĩnh vực nông nghiệp, Việt Nam thuộc nhóm yếu thế và ngành này chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng do năng suất thấp hơn các nước khác trong khu vực. 

Ông Aaron Batten cho rằng, Việt Nam cần phải tăng năng suất ngành yếu, có chương trình tạo thuận lợi cho sự chuyển đổi, tạo lưới an sinh xã hội tốt hơn để nhóm yếu thế không bị ảnh hưởng. “Không chỉ vì an sinh xã hội mà còn vì tăng trưởng kinh tế” – Ông Aaron Batten khuyến nghị.

Rõ ràng, Việt Nam đang gặp nhiều thách thức ở các lĩnh vực, trong đó có khả năng hội nhập thị trường tài chính và lao động. Giáo sư Toshiro Nishizawa, Trường Chính sách công thuộc Đại học Tokyo nhận định, sự ra đời của AEC có thể là động lực chính để chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới, đòi hỏi nhiều thời gian để giải quyết, có thể phải 10 năm hoặc lâu hơn.

Trần Kiên

ngocthanh