Tăng trưởng GDP phải có động lực mới

Ngày 10/11/2015 (thứ Ba tuần tới), Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016. Để hoàn thành được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, đặc biệt là tăng trưởng GDP
Tăng trưởng GDP phải có động lực mới

Ngày 10/11/2015 (thứ Ba tuần tới), Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016. Để hoàn thành được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, đặc biệt là tăng trưởng GDP như đề xuất của Chính phủ, theo TS. Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, nền kinh tế phải có động lực mới. 

IMG

TS. Trần Du Lịch

Chính phủ đặt mục tiêu năm 2016 đạt tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 6,7%, tức là cao hơn so với 6,5% của năm nay. Ông có đồng tình với dự kiến này?

Tôi đồng tình với mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2016 từ 6,5% đến 7%. Mục tiêu tăng trưởng GDP mà Chính phủ đặt ra khoảng 6,7% cũng vừa phải, nhưng để đạt được, phải có động lực mới. Không có động lực mới, chúng ta khó có thể đạt được mục tiêu.

 

Nói như vậy thì nền kinh tế đã cạn động lực tăng trưởng?

Nền kinh tế đã xuất hiện 4 vấn đề lớn, nếu không giải quyết được thì tốc độ tăng trưởng GDP năm 2016 và những năm tiếp theo khó có thể giữ được như năm 2015.

Thứ nhất, trong 5 năm vừa qua, tổng vốn đầu tư toàn xã hội so với GDP đã giảm 5 - 6 điểm phần trăm so với giai đoạn trước. Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế vẫn dựa vào vốn đầu tư là chủ yếu chứ chưa dựa vào năng suất và chất lượng. Thứ hai, lĩnh vực nông nghiệp đã tiếp cận trần tăng trưởng, tức là một trong những trụ cột (cùng lĩnh vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ) của nền kinh tế đã cạn dư địa tăng trưởng. Muốn GDP tăng 6,5 - 7% thì nông nghiệp phải tăng trưởng 3 - 3,5%. Thứ ba, mấy năm qua, có hơn 100.000 doanh nghiệp nội địa phá sản, giải thể, ngừng hoạt động, số doanh nghiệp mới thành lập chưa thay thế được. Tương tự như việc người trong độ tuổi lao động đang đóng góp cho xã hội bị chết đi, mặc dù số trẻ em được sinh ra nhiều hơn nhưng chưa thể thay thế được vì chưa thể đóng góp cho xã hội. Thứ tư, năm nào GDP cũng tăng trưởng, nhưng năm nào ngân sách nhà nước cũng rơi vào tình trạng thâm hụt, nên công cụ tài chính để kích thích tăng trưởng thông qua đầu tư công, chi tiêu chính phủ và các kênh về tài chính công không còn đủ khả năng kích thích tổng cầu. 

IMG

Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2016 dự kiến tăng 10%

 Ảnh: Nhã Chi

Ngân sách thâm hụt, không có tiền để đầu tư kích thích tăng trưởng GDP. Thưa ông, bài toán này liệu có thể giải quyết bằng cách tìm nguồn để tăng thu?

Muốn tăng thu, trước tiên phải triệt để chống nợ đọng, thất thu, gian lận thuế. Đây là bài toán không dễ giải, vì năm nào cơ quan quản lý thuế cũng chống nợ đọng, chống thất thu, chống gian lận, nhưng nợ đọng thuế ngày một lớn, hiện đã lên tới 60.000 - 70.000 tỷ đồng, trong đó số nợ có khả năng thu hồi, tức là khoản nợ mà người nộp thuế cố tình chây ì chiếm khoảng 50%. 

Thứ hai, có thể ban hành thêm sắc thuế, nhưng giải pháp này không còn nhiều dư địa, vì nếu có, chỉ có thể đặt thêm thuế đánh vào hộ gia đình, cá nhân có nhiều nhà đất ở đô thị như các nước trên thế giới. Tôi đã từng nhiều lần đề nghị đánh thuế đối với người có nhiều nhà đất, gọi là thuế tài sản như các nước, nhưng mình làm có lộ trình. Còn việc điều chỉnh các sắc thuế hiện có như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt… và tăng các loại phí, lệ phí để bảo đảm thu ngân sách thì doanh nghiệp không còn nguồn lực phát triển, sẽ khiến số thu giảm đi vì hạn chế doanh nghiệp bỏ vốn ra đầu tư, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

 

Vậy thì chỉ còn cách tiết kiệm chi thường xuyên, lấy tiền để đầu tư và trả nợ, thưa ông?

Đây là giải pháp khả thi nhất. Tôi và nhiều đại biểu Quốc hội đã rất nhiều lần đề cập tới vấn đề này tại các phiên thảo luận ở tổ và trên nghị trường, cũng như các phiên họp của Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội.

 

Theo ông, tiết kiệm chi bằng cách nào khi mà nhu cầu chi tiêu ngày càng lớn?

Giải pháp căn cơ nhất, theo tôi là lấy số chi ngân sách ước thực hiện trong năm 2015 làm cơ sở để phân cho từng cơ quan, đơn vị, địa phương trong năm 2016 và một số năm nữa. Với số tiền tuyệt đối được phân cố định, các địa phương, cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách phải tiết kiệm, chấm dứt tình trạng cứ thêm biên chế thì quỹ lương lại tăng lên, cứ được giao thêm việc lại đòi hỏi tăng quỹ lương và cũng chấm dứt luôn tình trạng “vung tay quá trán” trong xây dựng trụ sở, mua sắm công, đi tham quan, học tập kinh nghiệm ở trong và ngoài nước… Tất nhiên, dù tiết kiệm chi tiêu thì ngân sách trung ương vẫn phải bảo đảm nguồn chi cho an sinh xã hội, người nghèo, gia đình chính sách.

 

So với trước đây, dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016 không đưa ra con số cụ thể về số việc làm mới được tạo thêm. Ông bình luận thế nào về sự thay đổi này?

Đúng là trước đây, năm nào Quốc hội cũng thông qua số lượng giải quyết việc làm, thường là khoảng 1,5 triệu đến 1,6 triệu việc làm mới. Năm nào Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũng báo cáo hoàn thành chỉ tiêu này, nếu có thiếu cũng chỉ thiếu chút đỉnh. Nói thật, tôi và nhiều đại biểu Quốc hội chưa bao giờ tin vào số liệu này. Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII, tôi đã từng chất vấn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc về vấn đề này. Bộ trưởng khẳng định, Việt Nam chưa tính được mỗi năm tạo ra được bao nhiêu chỗ làm mới. 

Trên thế giới, tính toán số lượng việc làm mới được tạo ra rất đơn giản, còn Việt Nam thì chịu, không tính được. 

 

Mặc dù không đặt ra con số cụ thể về số việc làm mới được tạo thêm, nhưng giải quyết việc làm, thất nghiệp vẫn là nhiệm vụ hết sức nặng nề?

Hiện vẫn có hàng trăm ngàn sinh viên thất nghiệp. Và cứ mỗi năm, nền kinh tế lại phải tiếp nhận khoảng 1 triệu người đến tuổi lao động, chưa kể khoảng nửa triệu người làm việc trong khu vực nông nghiệp sẽ chuyển sang làm việc ở lĩnh vực phi nông nghiệp. Vì thế tạo việc làm mới là nhiệm vụ vô cùng quan trọng.

Việc làm mới được tạo thêm là hệ quả, kết quả của tăng trưởng kinh tế, của hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của cả nền kinh tế; là hệ quả, kết quả của thu hút vốn đầu tư nước ngoài, của tăng trưởng xuất khẩu; là hệ quả, kết quả của tổng vốn đầu tư toàn xã hội… Nếu đạt được chỉ tiêu về tăng trưởng GDP khoảng 6,7%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội bằng khoảng 31% GDP; tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 10%... cùng với cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư kinh doanh, tăng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài… thì vấn đề giải quyết việc làm không quá khó khăn.

Hà Thành (thực hiện)

ngocthanh