“Sau sự điều chỉnh tỷ giá, nợ nước ngoài trở nên đắt hơn”

Vào trung tuần tháng 8, trong 3 ngày liên tiếp, Ngân hàng trung ương Trung Quốc lần lượt hạ tỷ giá tham chiếu đồng Nhân dân tệ (CNY) và USD với các mức 1,9%, 1,6% và 1,1%. Trước động thái đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
“Sau sự điều chỉnh tỷ giá, nợ nước ngoài trở nên đắt hơn”

Vào trung tuần tháng 8, trong 3 ngày liên tiếp, Ngân hàng trung ương Trung Quốc lần lượt hạ tỷ giá tham chiếu đồng Nhân dân tệ (CNY) và USD với các mức 1,9%, 1,6% và 1,1%. Trước động thái đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã liên tiếp hạ giá tiền đồng (VND) bằng động tác kép, vừa nới biên độ, vừa nâng tỷ giá điều hành. 

IMG

TS. Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý giá thuộc Bộ Tài chính

 

Là quốc gia láng giềng, đồng thời lại là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, việc Trung Quốc phá giá CNY ảnh hưởng thế nào tới nền kinh tế Việt Nam? Phóng viên Báo Đấu thầu đã có cuộc trao đổi với TS. Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý giá thuộc Bộ Tài chính về vấn đề này.

 

Phóng viên: Thưa ông, sự giảm giá của đồng CNY Trung Quốc có tác động tiêu cực nào đến nền kinh tế Việt Nam?

TS. Ngô Trí Long: Ảnh hưởng đầu tiên là cán cân thương mại Việt Nam - Trung Quốc có thể thâm hụt nặng hơn. Chỉ tính riêng trong 9 tháng đầu năm 2015, nhập siêu từ Trung Quốc là 24,3 tỷ USD, tăng mạnh ở mức 21,3% so với cùng kỳ năm 2014. Trước tác động của việc điều chỉnh tỷ giá của Trung Quốc, Việt Nam có thể sẽ bị ảnh hưởng và nhập siêu từ Trung Quốc có khả năng tiếp tục tăng cao. Lượng hàng giá rẻ hơn từ Trung Quốc sang thị trường Việt Nam sẽ là sức ép với doanh nghiệp nội địa. Ở góc độ vĩ mô, trong cán cân thương mại chung, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc chỉ chiếm 11% tỷ trọng, nhưng ở chiều nhập khẩu là 32%. Nhập siêu chính ngạch không đáng lo bằng khoản nhập siêu ngoài luồng khổng lồ từ láng giềng Trung Quốc, sau khi CNY bị phá giá mạnh sẽ càng được kích hoạt, hàng hóa nhập lậu tràn vào có thể đè bẹp thị trường nội địa Việt Nam.

 

Với tình hình trên, nếu cơ quan điều hành không có những chính sách phòng vệ thích đáng, thì hàng hóa nhập siêu từ Trung Quốc sẽ tăng mạnh, cạnh tranh gay gắt với các sản phẩm trong nước. Ở chiều ngược lại, sức cạnh tranh của hàng Việt Nam tại Trung Quốc giảm, ảnh hưởng nhất định đến xuất khẩu của Việt Nam. Các tác động lớn hơn có thể sẽ đến từ các ngành công nghiệp của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu đang phải cạnh tranh trực diện với sản phẩm của Trung Quốc. 

 

Thứ hai là tác động đến mặt bằng lãi suất. Mặt bằng lãi suất huy động VND trên thị trường đã có dấu hiệu tăng nhẹ trở lại kể từ tháng 6. Việc phá giá dồn dập VND sẽ càng củng cố cho xu hướng này. Nhiều khả năng mặt bằng lãi suất huy động VND sẽ có xu hướng tăng thêm quanh mức 0,5% trong thời gian tới. Tuy nhiên, để dập tắt tâm lý kỳ vọng tiếp tục phá giá VND, từ đó hạn chế các hoạt động đầu cơ, NHNN cần giữ vững niềm tin của người gửi tiền đối với VND và tạo một khoảng cách đủ hấp dẫn so với lãi suất tiền gửi USD (đề phòng cả trường hợp FED tăng lãi suất trở lại vào cuối năm). 

 

Áp lực giảm giá VND sẽ khiến ngành ngân hàng của Việt Nam khó khăn hơn khi thực hiện chủ trương hạ lãi suất cho vay thêm 0,5 - 1% trong những tháng cuối năm nay, bởi vì điều này sẽ tiếp tục làm suy yếu giá trị của VND. Việt Nam và Trung Quốc trước đây có sự tương đồng trong cơ chế quản lý tỷ giá hối đoái, tỷ giá tham chiếu hàng ngày do Ngân hàng Trung ương quyết định. Giờ đây, bên cạnh việc giảm giá đồng CNY, Trung Quốc đã thay đổi cơ chế quản lý tỷ giá, NHNN sẽ phải theo dõi chặt chẽ diễn biến của các đồng tiền khu vực để có quyết định hành động kịp thời. 

 

Thứ ba là tác động đối với ngân sách và nợ công. Tính đến hết tháng 7/2015 (số liệu được quy đổi theo tỷ giá), Việt Nam nhận ODA và vay ưu đãi của Trung Quốc là 395,8 triệu USD, chiếm 1% tổng vốn. Với việc CNY mất giá, sẽ được lợi với những khoản vay này khi thanh toán. Song, tỷ giá VND/USD biến động lại gây bất lợi khi các khoản vay bằng USD đến hạn. Theo một nguồn tin từ cơ quan chức năng, sau khi Việt Nam đã hết các ưu đãi vào năm nay, tốc độ trả nợ sẽ phải tăng lên, từ mức khoảng 7,5 tỷ USD mỗi năm lên 9,5 tỷ USD, điều này sẽ gây áp lực lớn lên ngân sách - vốn đã khó khăn, nếu tỷ giá với USD còn tăng tiếp. Sau sự điều chỉnh tỷ giá, nợ nước ngoài nhìn chung sẽ trở nên đắt hơn, tuy nhiên vẫn có thể kiểm soát được. Nợ công USD đang có xu hướng tăng nhanh, chỉ qua một đêm số nợ quy ra tiền VND mặc nhiên tăng lên hàng ngàn tỷ đồng.

 

Phóng viên: Theo ông, Việt Nam cần làm gì để hạn chế tác động xấu của việc giảm giá đồng CNY đối với nền kinh tế Việt Nam?

TS. Ngô Trí Long: Việc Trung Quốc phá giá đồng CNY có những ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam cả trong ngắn hạn và dài hạn. Nếu chúng ta không đưa ra những đối sách ứng phó kịp thời, thì sẽ phương hại tới hoạt động của nền kinh tế. 

 

Hiện nay, quan hệ thương mại giữa Việt Nam với Trung Quốc khá lớn, nên NHNN cần điều chỉnh tỷ giá một cách linh hoạt, mềm dẻo, theo tín hiệu, nguyên tắc thị trường, bởi nếu không có đối sách hợp lý, thì giá cả hàng hóa sản xuất từ Trung Quốc sẽ rẻ hơn tương đối và cạnh tranh mạnh hơn với hàng hóa sản xuất trong nước.

 

Chính phủ cần tăng cường mạnh mẽ việc cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh thông qua việc giảm thời gian và chi phí về thủ tục hành chính, đặc biệt trong lĩnh vực thuế, hải quan, ngân hàng... để doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực cạnh tranh.

 

Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần có sự hỗ trợ của Chính phủ trong việc khai thác, mở rộng thị trường trong nước. Các doanh nghiệp Việt Nam, đang chịu ảnh hưởng tiêu cực từ việc phá giá đồng CNY, cần phải nâng cao khả năng cạnh tranh với hàng hóa của Trung Quốc về giá cả, mẫu mã, chất lượng, phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng. Ngoài ra, Nhà nước nên sử dụng hàng rào kỹ thuật để bảo vệ một số mặt hàng sản xuất trong nước để doanh nghiệp xuất khẩu có thể duy trì hoạt động, vượt qua khó khăn.

 

Về dài hạn, Việt Nam cần giảm sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc. Các doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu từ Trung Quốc cần phải phát triển đồng bộ từ công nghiệp hỗ trợ hoặc thay thế thị trường nhập khẩu Trung Quốc sang các thị trường khác như Singapore, Malaysia, Canada…

Bích Thủy (thực hiện)

ngocthanh