Quyết liệt giải ngân vốn ODA

Khả năng hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi năm nay là rất khó khăn. Vì thế, các bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn ODA thấp trong nửa đầu năm nay phải quyết liệt hơn trong công tác điều hành
Quyết liệt giải ngân vốn ODA

Khả năng hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi năm nay là rất khó khăn. Vì thế, các bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn ODA thấp trong nửa đầu năm nay phải quyết liệt hơn trong công tác điều hành để thúc đẩy tiến độ giải ngân, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngày càng khó tiếp cận này.

 

Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải, Trưởng ban Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi nhấn mạnh yêu cầu trên tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo diễn ra sáng ngày 12/8. 

IMG
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải (phải) nhấn mạnh, hiện còn khoảng 21 tỷ USD vốn ODA và vốn vay ưu đãi đã cam kết chưa được giải ngân, vì thế, vấn đề ở đây không phải thiếu tiền, thiếu vốn, mà cái chính là chậm giải ngân vốn
Ảnh: Đức Trung
Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), 6 tháng đầu năm 2015, tổng vốn ODA và vốn vay ưu đãi ký kết đạt trên 1,59 tỷ USD, bằng 70,54% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm trước đạt 2,254 tỷ USD). 

IMG

Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải

Trong bối cảnh Việt Nam đã trở thành nước thu nhập trung bình, thu hút nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi sẽ ngày càng khó khăn và có chi phí cao hơn. Vì vậy, việc giải ngân, sử dụng hiệu quả tối đa nguồn vốn này là nhiệm vụ lớn mà mỗi bộ, ngành, địa phương phải tập trung, chú ý chỉ đạo quyết liệt trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng, tổng giá trị các hiệp định ký kết có chiều hướng giảm kể từ năm 2013 đến nay (năm 2013: 6,601 tỷ USD, năm 2014: 4,379 tỷ USD, năm 2015 dự kiến là 3,313 tỷ USD). Đây là xu thế chung hiện nay khi Việt Nam đã trở thành nước thu nhập trung bình và cũng phù hợp với chính sách huy động nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi là đặt trọng tâm vào chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn vốn này để đảm bảo nợ công bền vững. Ngoài ra, tình hình này xuất phát từ các nguyên nhân khác như: nhiều bộ, ngành, địa phương vốn quen với hình thức cấp phát từ ngân sách nhà nước và chưa sẵn sàng chuyển tiếp sang hình thức vay lại, tiếp cận các nguồn vốn ngày càng đắt hơn từ các khoản vay kém ưu đãi của các nhà tài trợ; công tác chuẩn bị danh mục, xây dựng và phê duyệt văn kiện chương trình, dự án của các bộ, ngành và địa phương còn nhiều chậm trễ, chất lượng văn kiện dự án thấp, không đáp ứng yêu cầu đề ra về hiệu quả đầu tư; một số bộ, ngành, địa phương chưa sẵn sàng áp dụng mô hình viện trợ mới như phương thức tài trợ chương trình, hình thức cho vay 2 bước của Nhật Bản trong lĩnh vực y tế, giáo dục…
Về tốc độ giải ngân, tổng số vốn ODA và vốn vay ưu đãi giải ngân trong 6 tháng đầu năm nay đạt khoảng 1,917 tỷ USD, thấp hơn 38% so với cùng kỳ năm 2014. Nguyên nhân mức giải ngân đạt thấp hơn so với cùng kỳ năm trước, theo Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng, một phần do trong 6 tháng đầu năm 2014 có các khoản vay giải ngân nhanh của Chương trình tín dụng hỗ trợ quản lý kinh tế và nâng cao khả năng cạnh tranh EMCC, Chương trình hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu SPRCC,… với tổng giá trị khoảng 350 triệu USD và một phần do các nhà tài trợ quy mô lớn thuộc nhóm 6 ngân hàng phát triển trong 6 tháng đầu năm nay đều có mức giải ngân thấp hơn so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, phải kể đến các nguyên nhân khác như vướng mắc về thể chế, pháp lý; quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn chuyên ngành; vướng mắc do các điều chỉnh, thay đổi trong quá trình thực hiện dự án; do khác biệt về quy trình, thủ tục giữa Việt Nam và các nhà tài trợ;… 
Đặc biệt, Thứ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, vướng mắc lớn nhất ảnh hưởng nhiều đến tiến độ giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi trong 6 tháng đầu năm nay là việc không cho phép giải ngân vượt kế hoạch được giao theo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2015 của Quốc hội. Mặc dù vấn đề trên đã được tháo gỡ trong tháng 5/2015 nhờ ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ nhưng tình hình giải ngân mới được cải thiện ở mức độ nhất định.
Đốc thúc tiến độ giải ngân trong các tháng cuối năm
Tại Cuộc họp, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nhấn mạnh, tính chung, hiện còn khoảng 21 tỷ USD vốn ODA và vốn vay ưu đãi đã cam kết chưa được giải ngân, vì thế, vấn đề ở đây không phải thiếu tiền, thiếu vốn, mà cái chính là chậm giải ngân vốn. 

Còn 14 chương trình, dự án thuộc Danh sách chương trình, dự án ODA và vốn vay ưu đãi chậm tiến độ năm 2015

Ngày 24/4/2015, Bộ KH&ĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ Danh sách dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi chậm tiến độ năm 2015 gồm 23 chương trình, dự án ODA. Danh sách này được Bộ KH&ĐT rà soát, tổng hợp từ báo cáo của các bộ, ngành, địa phương và dựa trên 3 tiêu chí: dự án bị nhà tài trợ xếp loại dự án chậm, không đáp ứng yêu cầu và cần theo dõi để tháo gỡ vướng mắc; dự án được phê duyệt và thực hiện trên 3 năm nhưng giải ngân không đáng kể; dự án có khả năng bị chậm tiến độ do một số vấn đề gây cản trở.

Bộ KH&ĐT cho biết, theo các báo cáo cập nhật của các cơ quan chủ quản, đến nay, 10/23 dự án về cơ bản đã giải quyết xong các khó khăn, vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, thiếu vốn đối ứng, thiếu vốn kế hoạch ODA như các dự án: Tuyến đường sắt đô thị thí điểm TP. Hà Nội, đoạn Nhổn - ga Hà Nội; Hỗ trợ xử lý chất thải bệnh viện; Thành lập 5 trường cao đẳng nghề Việt Nam - Hàn Quốc;… Tuy nhiên, với việc bổ sung thêm dự án Đường sắt đô thị Hà Nội (tuyến Cát Linh - Hà Đông), Danh sách dự án chậm tiến độ đến nay vẫn còn 14 dự án cần tiếp tục được giám sát thường xuyên.

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cũng chỉ ra hạn chế trong việc lập Danh mục dự án khi các bộ, ngành, địa phương đăng ký quá nhiều dự án ODA và vốn vay ưu đãi, nhiều dự án rất nhỏ làm cho Danh mục rất “lắt nhắt”. Vì thế, cần xem dự án có cần thiết không mới triển khai lập dự án, tránh tình trạng “nhiều dự án nghe tên không biết để làm gì”. 
Từ nay tới cuối năm, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải yêu cầu, các bộ, ngành và địa phương cần hoàn thành theo đúng tiến độ được giao trong Kế hoạch hành động cải thiện tình hình thực hiện các chương trình, dự án ODA và vốn vay ưu đãi thời kỳ 2014 - 2015 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đặc biệt, các bộ, ngành và địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp thời gian qua cần quyết liệt và chú trọng hơn trong công tác điều hành, lựa chọn các dự án ưu tiên, nâng cao chất lượng văn kiện dự án để đảm bảo tiến độ và hiệu quả đầu tư. Bộ KH&ĐT làm đầu mối sẽ tổng hợp, báo cáo mỗi tháng một lần về tình hình và mức độ cải thiện của các cơ quan quản lý nguồn vốn, dự án này.
Đồng thời, Bộ KH&ĐT tiếp tục làm việc với các đơn vị liên quan, kiểm điểm với từng dự án trong số dự án thuộc Danh sách dự án chậm tiến độ để xử lý kịp thời các vướng mắc, khó khăn đã tồn tại hoặc phát sinh.
Tại cuộc họp, Bộ KH&ĐT cũng đề nghị Chính phủ trình Quốc hội cho phép giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi theo tiến độ giải ngân thực tế và khả năng cấp vốn của nhà tài trợ quy định tại Điều 76 của Luật Đầu tư công không chỉ cho năm 2015 mà cả các năm tiếp theo để tạo sự chủ động trong triển khai, tránh ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.
 Nguyệt Minh

ngocthanh