Quy định phạt chậm nộp thuế: Càng sửa càng rối

Bộ Tài chính lại tiếp tục có động thái tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua việc đề nghị Quốc hội giảm tiền phạt chậm nộp thuế, nhưng cách tính tiền phạt rối rắm, khó thực hiện.
Quy định phạt chậm nộp thuế:  Càng sửa càng rối

Bộ Tài chính lại tiếp tục có động thái tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua việc đề nghị Quốc hội giảm tiền phạt chậm nộp thuế, nhưng cách tính tiền phạt rối rắm, khó thực hiện.

 

Giảm mức phạt chậm nộp thuế để hỗ trợ doanh nghiệp

Trước đây, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nợ thuế sẽ bị phạt tiền chậm nộp theo mức 0,05%/ngày, tương đương 18,25%/năm. Tuy nhiên, do lãi suất ngân hàng ở thời điểm trước năm 2012 quá cao, thường là trên 20% - 22%/năm nên doanh nghiệp chấp nhận chịu phạt, sử dụng tiền thuế để kinh doanh thay vì vay vốn ngân hàng. “Vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, năm 2013, Bộ Tài chính đã kiến nghị và được Quốc hội chấp thuận nâng mức tiền phạt lên 0,07%/ngày đối với tiền nợ thuế từ 90 ngày trở lên; tiền nợ thuế dưới 90 ngày vẫn giữ nguyên mức phạt là 0,05%/ngày. 

IMG

Nhiều doanh nghiệp nợ thuế, nợ tiền phạt thay vì quay trở lại hoạt động đã... “một đi không trở lại”

 Ảnh: Lê Tiên

Thực hiện quy định mới chưa được bao lâu thì lãi suất ngân hàng giảm xuống còn 14 - 15%/năm, cộng với việc hàng chục ngàn doanh  nghiệp phải giải thể, phá sản, đóng cửa, ngừng hoạt động khiến số tiền nợ thuế tăng chóng mặt, tiền phạt chậm nộp cũng tăng nhanh không kém khiến doanh nghiệp đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. 

Để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, động viên doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tiếp tục đóng thuế và trả nợ tiền thuế cho Nhà nước (vì nhiều doanh nghiệp nợ thuế, nợ tiền phạt thay vì quay trở lại hoạt động đã... “một đi không trở lại”). “Cực chẳng đã”, năm 2014, một lần nữa, Bộ Tài chính lại đề nghị và được Quốc hội chấp thuận giảm mức phạt chậm nộp xuống thống nhất là 0,05%/ngày.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, bản chất của tiền phạt chậm nộp thuế là tiền lãi mà doanh nghiệp phải trả khi sử dụng vốn của Nhà nước (tiền thuế). Lãi suất ngân hàng hiện nay chỉ vào khoảng 9,5 - 10,5%/năm, mức phạt chậm nộp 18,25%/năm (0,05%/ngày) là quá cao nên cần phải giảm xuống. “Hiện nay một số nước trên thế giới không quy định tỷ lệ tính tiền chậm nộp cố định, mà được tính theo lãi suất ngân hàng. Còn tại Việt Nam, do tính lãi suất tiền phạt cố định, nên mặc dù đã nhiều lần điều chỉnh nhưng không theo sát được với sự thay đổi mặt bằng lãi suất trên thị trường tiền tệ, nên có lúc cao hơn lãi suất cho vay của ngân hàng, có lúc lãi thấp hơn”, ông Đinh Tiến Dũng cho biết.

Để xử lý bất cập này, trong Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Quản lý thuế (3 luật này cũng vừa được sửa đổi, bổ sung 2 lần trong vài năm gần đây) dự kiến trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Bộ Tài chính đề nghị sửa đổi quy định về tỷ lệ tính tiền chậm nộp bằng 120% lãi suất cho vay bình quân năm trước liền kề loại kỳ hạn một năm của 4 ngân hàng thương mại có doanh số cho vay lớn nhất do Bộ Tài chính công bố hàng năm.

“Đối với các khoản nợ tiền thuế phát sinh trước ngày 1/1/2016 mà người nộp thuế chưa nộp vào ngân sách, kể cả khoản tiền nợ thuế được truy thu qua kết quả thanh tra, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền cũng được chuyển sang áp dụng theo mức bằng 120% lãi suất cho vay bình quân năm của 4 ngân hàng thương mại”, ông Đinh Tiến Dũng mạnh dạn đề nghị.

 

Chọn mức phạt nào?  

Đề nghị của Bộ Tài chính không được sự đồng tình của Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội. Ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho biết, khi thảo luận về nội dung này, các thành viên trong Ủy ban có 2 loại ý kiến. Loại ý kiến thứ nhất cho rằng, mức 120% lãi suất cho vay bình quân của 4 ngân hàng thương mại là quá thấp, không đủ sức răn đe đối với các đối tượng nộp thuế cố tình chây ì, nợ thuế, trốn thuế. Do vậy, đề nghị nâng lên mức 150%, tương đương với quy định áp dụng mức lãi suất nợ quá hạn của các tổ chức tín dụng hiện nay. 

“Loại ý kiến thứ hai cho rằng, việc điều chỉnh lại mức phạt tiền chậm nộp thuế như đề nghị của Bộ Tài chính là thiếu cụ thể, không minh bạch và khó thực hiện. Vì vậy, nếu thấy mức phạt chậm nộp 0,05%/ngày là quá cao, gây khó khăn cho doanh nghiệp thì giảm mức phạt tiền chậm nộp thuế từ 0,05%/ngày xuống còn 0,03%/ngày”, ông Phùng Quốc Hiển cho biết.

Ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cũng không đồng tình với cách tính tiền phạt chậm nộp của Bộ Tài chính vì cho rằng quá phức tạp. Ngay bản thân ông từng làm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng không biết lãi suất cho vay bình quân năm trước liền kề loại kỳ hạn 12 tháng của 4 ngân hàng thương mại có doanh số cho vay lớn nhất. Ngay tại một hệ thống ngân hàng, lãi suất cho vay ở các địa bàn cũng không giống nhau, thông thường lãi suất cho vay ở thành thị, dự án lớn bao giờ thấp hơn so với khu vực nông thôn, khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn hơn.

“Không nên thay đổi cách tính tiền phạt chậm nộp, nếu thấy cao thì có thể hạ xuống mức hợp lý”, ông Nguyễn Văn Giàu phát biểu và đề xuất mức phạt chậm nộp tính bằng 0,04%/ngày, tương đương 14,5%/năm. Vì mức này vẫn thấp hơn lãi suất nợ quá hạn của các tổ chức tín dụng hiện nay (trên 15%/năm) trong khi để vay được vốn nhà băng, khách hàng phải thực hiện rất nhiều thủ tục và phải có tài sản bảo đảm tiền vay.

“Cứ giữ nguyên cách tính tiền phạt chậm nộp như cũ vì minh bạch, rõ ràng, dễ thực hiện”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu và đề nghị Bộ Tài chính đưa ra mức phạt chậm nộp hợp lý bởi nếu không, luật có hiệu lực mấy tháng lại đề nghị sửa. “Chính sách thuế phải bảo đảm sự ổn định, có hiệu lực tương đối dài, chứ thay đổi liên tục sẽ khiến doanh nghiệp mệt mỏi, Quốc hội mất rất nhiều thời gian, công sức và cả chi phí tài chính chỉ để chạy theo sửa các luật về thuế”, bà Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh.

Hà Thành

ngocthanh