Phát hành trái phiếu doanh nghiệp: Minh bạch thông tin là tất yếu

Nghị định số 90/2011/NĐ-CP về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (Nghị định 90) đang được xúc tiến sửa đổi. Các nhà đầu tư kỳ vọng, quy định về công bố thông tin phát hành trái phiếu, một trong những nguồn
Phát hành trái phiếu doanh nghiệp:  Minh bạch thông tin là tất yếu

Nghị định số 90/2011/NĐ-CP về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (Nghị định 90) đang được xúc tiến sửa đổi. Các nhà đầu tư kỳ vọng, quy định về công bố thông tin phát hành trái phiếu, một trong những nguồn thông tin tham khảo quan trọng của nhà đầu tư hiện vẫn còn khá mù mờ, sẽ được minh bạch hơn.

IMG

Các doanh nghiệp có định mức tín nhiệm cao sẽ thuận lợi trong việc phát hành trái phiếu huy động vốn. Ảnh: Lê Tiên

Phớt lờ các yêu cầu phải công bố thông tin

Theo quy định của Nghị định 90, doanh nghiệp phát hành trái phiếu có trách nhiệm công bố thông tin cho các nhà đầu tư đăng ký mua trái phiếu. Nội dung công bố thông tin bao gồm: tổng giá trị trái phiếu và kỳ hạn phát hành; tình hình tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm phát hành; phương án phát hành trái phiếu, kế hoạch sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu, phương án trả nợ gốc, lãi trái phiếu được cấp có thẩm quyền thông qua; kết quả xếp loại của tổ chức định mức tín nhiệm (nếu có). 

Quy định rõ ràng như vậy, song trên thực tế, theo Bộ Tài chính, nhiều doanh nghiệp vẫn phớt lờ các yêu cầu phải công bố thông tin. Đây cũng là một phần nguyên nhân lý giải tại sao cơ quan quản lý đến thời điểm này vẫn không thể có được những thống kê đầy đủ và chính xác về thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN).

Nghị định 90 đang được Bộ Tài chính xúc tiến sửa đổi. Coi trọng việc công bố thông tin phát hành TPDN đến các nhà đầu tư, hàng loạt thủ tục như thông báo kế hoạch phát hành, báo cáo kết quả đợt phát hành và báo cáo kế hoạch trả nợ của doanh nghiệp phát hành sẽ được quy định rõ. Theo đó, doanh nghiệp phát hành trái phiếu trong nước có trách nhiệm công bố thông tin; cụ thể, trước khi tổ chức phát hành, doanh nghiệp phải gửi thông báo kế hoạch phát hành đến Bộ Tài chính thông tin về doanh nghiệp phát hành, khối lượng phát hành dự kiến, kỳ hạn, lãi suất…; định kỳ 6 tháng và 12 tháng, doanh nghiệp báo cáo Bộ về tình hình thanh toán gốc, lãi trái phiếu cho đến khi trái phiếu đáo hạn.

“Có không ít doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ, nghiêm túc việc thông báo kế hoạch và báo cáo kết quả phát hành TPDN đến Bộ Tài chính. Sau phát hành, doanh nghiệp cũng chưa thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo định kỳ về tình hình hoạt động và tài chính cho các nhà đầu tư mua trái phiếu, khiến nhà đầu tư không nắm được tình hình hoạt động của các doanh nghiệp phát hành”, đại diện Vụ Tài chính ngân hàng thuộc Bộ Tài chính nhận định về tình hình thực hiện việc công bố thông tin phát hành trái phiếu của doanh nghiệp hiện nay.

 

Tất yếu phải minh bạch thông tin

Ông Nguyễn Xuân Minh, Chủ tịch HĐTV Công ty Chứng khoán Kỹ thương cho rằng, để phát triển thị trường trái phiếu, các nhà tạo lập chính sách cần tạo niềm tin cho nhà đầu tư trên thị trường TPDN, vì thực tế, mức độ minh bạch trên thị trường này vẫn còn rất thấp, với hầu hết các đợt phát hành TPDN đều là phát hành riêng lẻ và thông tin được giữ bí mật ở mức cao nhất có thể.

Hiện nay, trên thị trường trái phiếu, các nhà đầu tư là các ngân hàng thương mại nắm giữ tới 80% tổng khối lượng trái phiếu phát hành trên thị trường; các nhà đầu tư có tổ chức như các công ty bảo hiểm, Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm tiền gửi, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán nắm giữ gần 20%; còn nhà đầu tư nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam chỉ nắm giữ khoảng 1 - 2% khối lượng trái phiếu phát hành. 

Tuy nhiên, rất nhiều ngân hàng khi được hỏi về vấn đề thông tin trong phát hành TPDN đều than thở, dù họ đã nắm được thông tin về tình hình hoạt động, vay nợ... của doanh nghiệp, nhưng trong nhiều trường hợp muốn mua trái phiếu thứ cấp cũng chẳng biết hỏi thông tin ai, người mua sơ cấp cũng không muốn nói ra. Ai mua, người nào nắm giữ như thế nào hầu như không có, ai lưu chuyển sau 1 năm cũng không biết. Không ít ngân hàng, nhất là các ngân hàng nhỏ đang mua TPDN dựa trên những thông tin thiếu cập nhật.

“Trái phiếu trên hết vẫn là một loại chứng khoán được giao dịch, vì vậy cần phát triển thị trường thứ cấp mới có thể phát triển thị trường sơ cấp. Còn thị trường thứ cấp muốn phát triển tất yếu cần minh bạch thông tin”, ông Nguyễn Xuân Minh nêu quan điểm.

Theo thống kê của Công ty Chứng khoán VPBS, trong thời gian qua, các doanh nghiệp phát hành TPDN lớn nhất là Masan Consumer Holdings với 9.000 tỷ đồng, Tập đoàn Vingroup với 2.000 tỷ đồng, Công ty CP Đầu tư cầu đường CII  với 1.200 tỷ đồng… 

Sự sôi động trở lại của thị trường bất động sản cũng là một động lực tạo đột biến cho thị trường TPDN. Mức lãi suất TPDN của các thương vụ phát hành gần đây dao động từ 8 - 10%/năm trong kỳ đầu tiên và các kỳ tiếp theo dao động trong khoảng 10 - 12%/năm. 

Trong thời gian tới, dự báo, TPDN sẽ là kênh quan trọng cho doanh nghiệp huy động vốn khi lãi suất ngân hàng không thể thấp hơn. Đến thời điểm này có thể khẳng định, tổng giá trị TPDN phát hành năm nay sẽ tăng mạnh so với năm 2014 (năm 2014 giá trị TPDN huy động đạt gần 27.000 tỷ đồng). Tuy nhiên, cùng với dự báo tích cực này, nhiều chuyên gia kinh tế cũng nhấn mạnh, chỉ có những doanh nghiệp thực sự minh bạch và uy tín mới có thể huy động được nguồn vốn lớn từ phát hành TPDN, đặc biệt là các loại trái phiếu có kỳ hạn dài.

Anh Vũ

 

 

ngocthanh