“ODA Nhật Bản góp phần mang lại lợi ích cho nhà thầu Việt Nam”

Nhật Bản là một trong những nhà tài trợ song phương hàng đầu về ODA giúp Việt Nam phát triển kinh tế - xã hội. Dưới đây là đánh giá của ông Mori Mutsuya, Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam về việc sử dụng ODA của Nhật Bản tại Việt Nam trong thời gian qua.
“ODA Nhật Bản góp phần mang lại lợi ích cho nhà thầu Việt Nam”

Nhật Bản là một trong những nhà tài trợ song phương hàng đầu về ODA giúp Việt Nam phát triển kinh tế - xã hội. Dưới đây là đánh giá của ông Mori Mutsuya, Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam về việc sử dụng ODA của Nhật Bản tại Việt Nam trong thời gian qua.

IMG

Ông Mori Mutsuya, Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam

Chính phủ Việt Nam và JICA đã và đang ưu tiên sử dụng vốn vay ODA Nhật Bản đầu tư vào những công trình kết cấu hạ tầng quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Có thể đưa ra ví dụ mới đây như, đầu năm 2015, Hà Nội đã khánh thành Nhà ga hành khách T2 Sân bay quốc tế Nội Bài, thông xe cầu Nhật Tân và đường dẫn Sân bay quốc tế Nội Bài, giúp cải thiện đáng kể tuyến huyết mạch lưu thông hàng hóa từ cửa ngõ quốc tế về trung tâm Thành phố. Tại TP.HCM, việc thông xe đường cao tốc TP.HCM - Dầu Giây đã giúp cải thiện đáng kể lưu thông từ Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu tới Thành phố này.

 

Vốn vay ODA Nhật Bản còn góp phần mang lại lợi ích cho doanh nghiệp Việt Nam. Theo thống kê, giá trị hợp đồng mà các doanh nghiệp Việt Nam sở hữu trong giá trị hợp đồng vốn vay ODA của nhà thầu chính đã tăng 2,4 lần, từ 31.192 tỷ Yên năm tài khóa 2010 lên 73.491 tỷ Yên năm tài khóa 2014. Đồng thời, việc chuyển giao kỹ thuật công nghệ cao từ các công ty Nhật Bản sang các công ty đối tác Việt Nam thông qua các dự án vốn vay ODA của Nhật Bản cũng diễn ra rất mạnh mẽ.

IMG

Giá trị hợp đồng mà các doanh nghiệp Việt Nam sở hữu trong giá trị hợp đồng vốn vay ODA của nhà thầu chính Nhật Bản đã tăng 2,4 lần, từ 31.192 tỷ Yên năm tài khóa 2010 lên 73.491 tỷ Yên năm tài khóa 2014

 Ảnh: Nhã Chi

Hiện nay, tình trạng chậm tiến độ trong thực hiện các dự án sử dụng vốn vay ODA Nhật Bản đang là mối quan ngại lớn nhất của chúng tôi. Chậm tiến độ không chỉ làm đội chi phí, mà còn gây thất thoát lớn về lợi ích kinh tế của dự án.

 

Theo chúng tôi được biết, vấn đề của phía Việt Nam hiện nay là làm thế nào để thiết lập được cơ chế phân bổ ngân sách hợp lý dựa trên các giá trị về kinh tế, mà thông qua đó, ngân sách cần thiết cho giải phóng mặt bằng đối với các dự án ở cấp độ quốc gia hay cấp địa phương được phân bổ một cách hợp lý theo thứ tự ưu tiên. Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan của Trung ương và chính quyền địa phương mất khá nhiều thời gian cũng là vấn đề Việt Nam quan tâm, bởi đây cũng là một trong những nguyên nhân góp phần làm chậm tiến độ của các dự án.

 

Tôi muốn nêu một ví dụ về tổn thất do chậm tiến độ gây ra, đó là dự án Đường sắt đô thị số 2 Hà Nội, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo. Trong Dự án này, tuy tổng kinh phí của Dự án là hợp lý, nhưng do khối lượng kinh phí quá lớn nên Chính phủ Việt Nam đã quyết định sử dụng ngân sách nhà nước thuê tư vấn độc lập để thực hiện đánh giá chi phí Dự án. Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam đã mất khá nhiều thời gian để đưa ra được quyết định này, sau đó lại cần thêm 2 năm nữa thuê tư vấn độc lập. Do vậy, thời điểm đấu thầu thực tế sẽ bắt đầu từ tháng 4/2016, và bị chậm mất 6 năm so với kế hoạch ban đầu.

 

Theo ước tính sơ bộ của chúng tôi, chi phí cho các công trình dân sự và trang thiết bị đã tăng khoảng 160 triệu USD, trong đó có tính đến yếu tố lạm phát do 6 năm chậm trễ gây ra. 

 

Không chỉ hướng đầu tư vào các công trình kết cấu hạ tầng quan trọng, JICA còn đặc biệt quan tâm đến các hợp tác kỹ thuật, trong đó có các hợp tác hướng đến phát triển nguồn nhân lực cho Việt Nam. Kể từ năm 2000, JICA đã thực hiện các dự án hợp tác kỹ thuật và thúc đẩy 3 giải pháp chiến lược, bao gồm: “Quản lý đào tạo theo chu trình PDCA (Lập kết hoạch - Thực hiện - Kiểm tra - Hành động)”, “Phát triển hệ thống hỗ trợ việc làm” và “Phát triển hệ thống đánh giá kỹ năng”. Các dự án này nhằm giải quyết những trở ngại trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp thông qua các hoạt động nâng cao năng lực, đồng thời cung cấp trang thiết bị cho Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và các trường dạy nghề khác.

 

Các hợp tác kỹ thuật còn được thực hiện trong lĩnh vực tư pháp. Từ năm 1996, JICA đã triển khai các dự án để thúc đẩy cải cách hệ thống lập pháp và tư pháp thông qua hỗ trợ hoạt động soạn thảo các luật trong lĩnh vực dân sự và thương mại; nâng cao năng lực của các chuyên gia pháp lý các cấp từ Trung ương đến địa phương; và hiện nay, dự án của JICA trong lĩnh vực này hướng tới việc áp dụng một cách thống nhất các văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Nghị quyết của Đảng.

Minh Thủy (ghi)

ngocthanh