Nhiều thách thức trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

015 là năm cuối của “Đề án tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trọng tâm là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2011 - 2015”. Đến nay, chỉ còn chưa đầy nửa năm theo kế hoạch, nhưng còn tới 228 doanh nghiệp phải cổ phần hóa, phần lớn rơi vào các tổng công ty, tập đoàn kinh tế. Rất nhiều thách thức đang đặt ra đối với tiến trình cổ phần hóa DNNN.
Nhiều thách thức trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

015 là năm cuối của “Đề án tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trọng tâm là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2011 - 2015”. Đến nay, chỉ còn chưa đầy nửa năm theo kế hoạch, nhưng còn tới 228 doanh nghiệp phải cổ phần hóa, phần lớn rơi vào các tổng công ty, tập đoàn kinh tế. Rất nhiều thách thức đang đặt ra đối với tiến trình cổ phần hóa DNNN.

IMG

Việc cổ phần hóa các DNNN quy mô lớn, các tập đoàn kinh tế và tổng công ty khó tiến hành hơn vì các đơn vị này phải sắp xếp lại sản xuất, cơ cấu lại ngành nghề kinh doanh, thoái vốn đầu tư ngoài ngành kinh doanh chính,… trước khi cổ phần hóa

 Ảnh: Tất Tiên

Số chưa cổ phần hóa hầu hết là những doanh nghiệp lớn

Theo ông Đặng Quyết Tiến, Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính, kể từ đầu năm đến nay đã thực hiện cổ phần hóa (CPH) 61/289 DNNN. Bộ Tài chính đang nỗ lực để tiếp tục CPH 44 doanh nghiệp trong quý III/2015 và phấn đấu đến năm 2020, số lượng doanh nghiệp nhà nước còn 200 doanh nghiệp.

 

Về số liệu này, ông Aaron Batten, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đánh giá: Cải cách DNNN còn khó khăn với 228 doanh nghiệp chưa CPH. Hơn nữa, Việt Nam mới chỉ thực hiện CPH ở các DNNN nhỏ, trong khi những đơn vị lớn chưa thể tiến hành được. Nhiều tồn tại ở khu vực DNNN lớn được ông Aaron Batten chỉ ra, như: tài sản, nợ không rõ ràng, quản trị doanh nghiệp yếu, thiếu minh bạch. “Những điều này làm nản lòng nhà đầu tư mới”, ông Aaron Batten nhận xét. 

 

Đầu tháng 7 này, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Văn Ninh cũng đã có văn bản chỉ đạo các đơn vị liên quan phải quyết liệt thực hiện tái cơ cấu DNNN. Trong đó, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh yêu cầu phải phân tích làm rõ nguyên nhân, đặc biệt là nguyên nhân chủ quan của những tồn tại, yếu kém trong công tác tái cơ cấu DNNN để rút kinh nghiệm, đề ra giải pháp khắc phục, thực hiện tốt hơn trong thời gian tới. Trong quý III/2015, phải hoàn thành phê duyệt phương án CPH 44 doanh nghiệp và ban hành quyết định công bố giá trị 127 doanh nghiệp và trong quý IV/2015, hoàn thành phê duyệt phương án CPH của 127 doanh nghiệp này.

 

 

Nhiều ý kiến khác cũng cho rằng, cho đến nay, CPH chủ yếu tiến hành đối với các DNNN quy mô nhỏ để giảm mạnh số lượng DNNN. Số DNNN còn lại chưa CPH và sẽ CPH tiếp phần lớn là những DNNN quy mô lớn, chủ yếu là tập đoàn kinh tế và tổng công ty. Việc CPH các DNNN quy mô lớn, các tập đoàn kinh tế và tổng công ty khó tiến hành hơn vì có nhiều vấn đề hơn DNNN nhỏ. Doanh nghiệp lớn như các tập đoàn kinh tế và tổng công ty buộc phải cơ cấu lại trước khi CPH, như phải sắp xếp lại sản xuất, cơ cấu lại ngành nghề kinh doanh, thoái vốn đầu tư ngoài ngành kinh doanh chính,…

 

Cổ phần hóa mới chỉ diễn ra “một phần”

Ngay như với các doanh nghiệp đã thực hiện CPH, ông Aaron Batten cho rằng, việc CPH cũng mới chỉ diễn ra “một phần”. Tức là, quá trình CPH hiện chỉ tập trung bán lượng nhỏ cổ phần nhà nước và khu vực tư nhân kiểm soát ít cổ phiếu tại các doanh nghiệp, vì thế nhà đầu tư tư nhân có ít quyền trong việc tái cấu trúc doanh nghiệp. Điều này dẫn đến việc CPH trong nhiều trường hợp chỉ mang tính hình thức, theo mệnh lệnh hành chính. Tình trạng doanh nghiệp sau CPH chưa thoát ra khỏi phương thức hoạt động của DNNN cũ, vẫn chưa đột phá mạnh về tư duy, hành động trong quản trị, điều hành, năng lực quản lý, khả năng cạnh tranh, tính công khai, minh bạch. Nhiều chuyên gia cho rằng, trên thực tế, quản trị doanh nghiệp tại các doanh nghiệp chuyển từ DNNN thành công ty cổ phần nhìn chung chưa có nhiều chuyển biến, thay đổi rõ rệt.

 

Trước áp lực lớn phải đẩy nhanh CPH DNNN trong các tháng cuối năm và để tránh CPH hình thức, bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam lưu ý, tái cơ cấu DNNN không chỉ quan trọng số lượng, mà còn là chất lượng. Đồng thời, phải làm sao tạo sân chơi bình đẳng giữa DNNN và doanh nghiệp tư nhân về tiếp cận đất đai, nguồn vốn và đảm bảo minh bạch thông tin.

Việt Thắng

ngocthanh