Nhiều quy định mới trong giám sát đầu tư công

Bổ sung thêm phần giám sát, đánh giá các chương trình đầu tư công cho phù hợp với Luật Đầu tư công; quy định chi tiết về giám sát, đánh giá các dự án đầu tư theo nguồn vốn đầu tư là những điểm mới của Nghị định số 84/NĐ-CP về giám sát và đánh giá đầu tư vừa được Chính phủ ban hành, thay thế Nghị định số 113/2009/NĐ-CP. Theo đánh giá của nhiều chủ đầu tư, nhà thầu, đây là những bổ sung cần thiết nhằm bảo đảm việc giám sát, đánh giá chặt chẽ của các bên liên quan trong đầu tư các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Nhiều quy định mới  trong giám sát đầu tư công

Bổ sung thêm phần giám sát, đánh giá các chương trình đầu tư công cho phù hợp với Luật Đầu tư công; quy định chi tiết về giám sát, đánh giá các dự án đầu tư theo nguồn vốn đầu tư là những điểm mới của Nghị định số 84/NĐ-CP về giám sát và đánh giá đầu tư vừa được Chính phủ ban hành, thay thế Nghị định số 113/2009/NĐ-CP. Theo đánh giá của nhiều chủ đầu tư, nhà thầu, đây là những bổ sung cần thiết nhằm bảo đảm việc giám sát, đánh giá chặt chẽ của các bên liên quan trong đầu tư các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

IMG

Hiện có nhiều tổ chức đang thực hiện chức năng giám sát và đánh giá đầu tư, tuy nhiên, do những công trình, dự án đầu tư công quy mô vừa và nhỏ chiếm đa số nên việc giám sát còn chưa được quan tâm đúng mức

 Ảnh: LTT

Theo ông Phạm Văn Duân, Phó Giám đốc Ban quản lý dự án hạ tầng Tả Ngạn, nếu như trước đây, Nghị định số 113/2009/NĐ-CP về giám sát và đánh giá đầu tư mới chỉ quy định giám sát và đánh giá đầu tư theo 2 loại là dự án đầu tư sử dụng 30% vốn nhà nước trở lên và các dự án khác thì tại Nghị định số 84/NĐ-CP, việc giám sát và đánh giá đầu tư các chương trình, dự án được quy định chi tiết hơn cho phù hợp với tính chất từng nguồn vốn đầu tư. Việc phân định rõ các chương trình, dự án đầu tư công; dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP); dự án đầu tư sử dụng vốn nhà nước ngoài vốn đầu tư công; dự án đầu tư nước ngoài; dự án đầu tư sử dụng nguồn vốn khác sẽ tạo thuận lợi cho hoạt động giám sát, đánh giá đầu tư của cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư.

 

Hơn hết, việc quy định rõ các chủ thể phải thực hiện giám sát, đánh giá đầu tư bao gồm: cơ quan được giao chuẩn bị đầu tư chương trình, dự án; chủ chương trình, chủ đầu tư; cơ quan chủ quản và của người có thẩm quyền quyết định đầu tư; chủ sử dụng dự án; cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước; cơ quan nhà nước có thẩm quyền ký kết hợp đồng dự án theo hình thức PPP;... sẽ tạo sự thống nhất trong quản lý nhà nước về các hoạt động đầu tư của toàn xã hội và tạo thuận lợi cho việc thực hiện của các bên liên quan đến hoạt động đầu tư. 

 

Đặc biệt, theo một số chủ đầu tư, các chế tài xử lý vi phạm trong giám sát, đánh giá đầu tư liên quan đến công tác báo cáo hoạt động này là một đổi mới quan trọng của Nghị định, bởi trong đầu tư công nếu thiếu báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư thì việc đầu tư sẽ kém hiệu quả, người phê duyệt cũng không biết dự án được thực hiện thế nào. “Dự án không báo cáo, các cơ quan quản lý không có căn cứ để tham chiếu, không có điều kiện để hiểu về dự án mà vẫn cấp vốn thực hiện bình thường thì rất đáng lo ngại”, ông Phạm Văn Duân bày tỏ.

 

Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) từ năm 2010 - 2014, bình quân mỗi năm có hơn 40% số dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước không có báo cáo giám sát và đánh giá đầu tư. Có tình trạng này là do số dự án phải báo cáo giám sát hàng năm rất nhiều, nên chỉ những dự án lớn, tập trung, các địa phương mới làm báo cáo, còn những dự án nhỏ (dự án vốn chỉ vài trăm triệu đồng) ở cấp huyện, xã thì không được liệt kê hết, báo cáo vì thế cũng không đầy đủ.

 

Một cán bộ của Bộ KH&ĐT cho biết, thực tế hiện nay, địa phương nào cũng có tình trạng chủ đầu tư dự án không báo cáo giám sát định kỳ, khi có yêu cầu mới thực hiện, và khi được yêu cầu báo cáo thì chủ đầu tư thường viện lý do phải thực hiện nhiều báo cáo, biểu mẫu báo cáo dài nên... ngại; có dự án thay đổi so với lần báo cáo trước (như dự án đình hoãn, không được bố trí vốn) cũng không báo cáo… “Việc thiếu báo cáo sẽ khiến đầu tư công kém hiệu quả”, vị cán bộ này khẳng định.

 

Nói về việc giám sát các dự án đầu tư công có quy mô vừa và nhỏ, ông Hoàng Đức Trúc, Giám đốc Công ty CP Thành An 96 thuộc Bộ Quốc phòng đánh giá, hiện nay có nhiều tổ chức đang thực hiện chức năng giám sát và đánh giá đầu tư, tuy nhiên, do những công trình, dự án đầu tư công quy mô vừa và nhỏ chiếm đa số nên việc giám sát còn chưa được quan tâm đúng mức. Bên cạnh đó, quyền hạn các chủ thể giám sát cũng không rõ ràng, đầy đủ là một khó khăn, cản trở đối với hoạt động giám sát, ảnh hưởng đến công tác phòng, chống tham nhũng ở lĩnh vực này. 

 

Cũng theo ông Hoàng Đức Trúc, thời gian qua, do giám sát chưa hiệu quả nên tình trạng tham nhũng tại các dự án đầu tư công vẫn xảy ra. Tại nhiều dự án còn có tồn tại các hành vi tiêu cực như sử dụng nguyên liệu kém chất lượng, bớt xén nguyên liệu, nâng giá nguyên liệu, thi công sai thiết kế, trong đó sử dụng nguyên liệu kém chất lượng, bớt xén nguyên liệu là hai hành vi tham nhũng, lãng phí phổ biến nhất, ảnh hưởng đến chất lượng công trình và tính bền vững của dự án. “Nghị định mới bổ sung thêm nội dung giám sát, đánh giá về quá trình lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư cũng như bổ sung thêm việc giám sát, đánh giá của các cơ quan được giao chuẩn bị đầu tư các chương trình, dự án đầu tư công là rất cần thiết trong việc gắn trách nhiệm của mỗi chủ đầu tư khi để xảy ra tình trạng tham nhũng, thất thoát tại các dự án đầu tư này”, ông Hoàng Đức Trúc nhận định.

Q.M

ngocthanh