Ngân sách giật gấu vá vai: Đại biểu Quốc hội đề nghị đóng băng chi thường xuyên

Trong cảnh ngân sách “giật gấu vá vai”, các ý kiến đại biểu ở nghị trường đều nhấn mạnh, phải triệt để cắt giảm chi thường xuyên, thậm chí đề nghị “đóng băng” chi thường xuyên trong 3 năm tới.
Ngân sách giật gấu vá vai:  Đại biểu Quốc hội đề nghị đóng băng chi thường xuyên

Trong cảnh ngân sách “giật gấu vá vai”, các ý kiến đại biểu ở nghị trường đều nhấn mạnh, phải triệt để cắt giảm chi thường xuyên, thậm chí đề nghị “đóng băng” chi thường xuyên trong 3 năm tới. 

IMG

Một số đại biểu Quốc hội đề nghị cần giảm tỷ trọng chi thường xuyên để dành trả nợ và đầu tư

 Ảnh: Lê Tiên

Ngân sách ngày càng căng thẳng

Khó có thể nói mọi việc suôn sẻ khi nợ đến hạn Chính phủ không trả được, mà phải cơ cấu lại nợ theo hướng kéo dài thời gian trả nợ. Tăng chi đầu tư chỉ bằng vốn vay, không bằng tích lũy của nền kinh tế đã tạo thành gánh nặng cho ngân sách. Cơ cấu chi không hợp lý, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trên 70%, bộ máy hành chính cồng kềnh, chức năng chồng chéo, thiếu hiệu quả. Chính phủ đặt các mục tiêu giảm bội chi, cắt giảm chi thường xuyên, tăng dần tỷ trọng chi đầu tư phát triển nhưng các mục tiêu này có vẻ khó thực hiện sớm được.

Phần lớn đại biểu khi thảo luận về tình hình ngân sách ngày 3/11 đều thể hiện sự lo ngại sâu sắc về tình trạng nợ công, về cân đối ngân sách, về bội chi… Ý kiến của các đại biểu cho thấy, đây cũng là vấn đề mà người dân quan tâm, lo lắng. 

Đại biểu Đỗ Thị Hoàng (Quảng Ninh) nhấn mạnh, tình trạng ngân sách, nợ công chạm trần, cơ cấu chi không hợp lý, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trên 70%... Bộ máy hành chính cồng kềnh, chức năng chồng chéo, thiếu tính thống nhất giữa các cơ quan có chức năng tương đồng, không quy trách nhiệm giải quyết đến cùng, dễ phát sinh khâu trung gian. 

“Hiệu quả chỉ có một nhưng công việc nhân đôi, thành tích kê ba, kê bốn”, đại biểu Đỗ Thị Hoàng nhận xét. Tuy Chính phủ thực hiện tinh giản biên chế nhưng càng tinh giản thì biên chế càng tăng, tổng biên chế hành chính sự nghiệp năm 2014 tăng hơn 30% so với năm 2007.

 

Theo báo cáo của Chính phủ, năm 2015, thu ngân sách từ dầu khí hụt hơn 63.000 tỷ đồng so với dự toán nhưng nhờ thu ngân sách địa phương vượt hơn 47.000 tỷ đồng nên ước tổng thu ngân sách vẫn vượt dự toán 16.400 tỷ đồng. Bội chi ngân sách trong phạm vi dự toán được Quốc hội quyết định là 226.000 tỷ đồng, bằng 5,0% GDP. Theo đó, mức dư nợ công đến hết năm 2015 khoảng 61,3% GDP, trong giới hạn an toàn cho phép (65% GDP).

 

 

Trong khi đó, nợ công ngày càng tăng, sức ép trả nợ ngày càng lớn, từ năm 2012 chúng ta đã bắt đầu phải đảo nợ, vay nợ mới để trả nợ cũ và số này ngày càng lớn khi số đảo nợ năm 2014 là 70 nghìn tỷ đồng, năm 2015 gần gấp đôi, khoảng 130 nghìn tỷ đồng. Có tới 39% tổng thu ngân sách được dùng để trả nợ trong khi tỷ lệ an toàn được khuyến cáo là 25%. 

Có đại biểu cho rằng có vay thì có trả, trả lúc nào, trả bao nhiêu đều có trong các khế ước vay nợ. Không thể để ngân sách lâm vào thế bị động như hiện nay, phải tìm mọi cách để cân đối, kể cả bán đi những tài sản sinh lời, vay nợ mới để trả nợ cũ, vay nước ngoài trả nợ trong nước, huy động cả cổ tức của doanh nghiệp nhà nước để đưa vào cân đối ngân sách. Để xảy ra tình trạng này là trách nhiệm của cá nhân, cơ quan tham mưu cho Chính phủ.

 

Đóng băng chi thường xuyên

Nhiều ý kiến của đại biểu tập trung vào nội dung cắt giảm chi ngân sách, đặc biệt là chi thường xuyên. Đại biểu Đỗ Thị Hoàng đề nghị cơ cấu lại chi ngân sách, dành nguồn lực cho chi phát triển, nghiêm túc thực hiện tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy, đổi mới cơ chế tuyển dụng cán bộ. 

 

Bộ trưởng Đinh La Thăng giải trình vì sao dư hơn 14.000 tỷ đồng

Theo báo cáo của Chính phủ, tổng số vốn trái phiếu chính phủ còn dư từ các dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 1A và Đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên là 14.259 tỷ đồng. Phần dư này khiến nhiều đại biểu băn khoăn, liệu có phải khi lập dự toán đã kê vống lên dẫn đến dư vốn hay thực sự là do áp dụng các biện pháp tiết kiệm hiệu quả? Cuối giờ chiều phiên thảo luận ngày 3/11, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng đã đăng đàn giải trình thêm về khoản vốn trái phiếu dư này. Theo Bộ trưởng Đinh La Thăng, việc lập dự toán theo các quy định của pháp luật, việc thẩm định đầu tư lập dự toán phải theo quy định của Luật Xây dựng, theo các nghị định, thông tư đã được ban hành, “không phải thích lập bao nhiêu thì lập”. Dự toán của các dự án này đều được Viện Kinh tế của Bộ Xây dựng thẩm định trước khi Bộ Giao thông vận tải phê duyệt dự án. Cụ thể, trong khoản vốn dư hơn 14.000 tỷ đồng, có hơn 4.400 tỷ đồng được cắt giảm do chênh lệch tổng nguồn vốn bố trí cho các dự án và tổng mức đầu tư dự án đã được phê duyệt. Giảm 1.070 tỷ đồng do thực hiện chỉ định thầu (được Chính phủ cho phép) để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Giảm 5% chi phí xây lắp, chi tư vấn. Giảm 686 tỷ đồng do chi phí giải phóng mặt bằng giảm. “Khoản giảm lớn nhất, 6.290 tỷ đồng, do rút ngắn thời gian thi công 1 năm đối với Quốc lộ 1 và 1,5 năm đối với đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên, trong đó bao gồm chi phí dự phòng trượt giá của dự án”, Bộ trưởng Đinh La Thăng nói. Theo quy định, khoản dự phòng trượt giá này khoảng 26%, trong đó 10% dự phòng khối lượng được xác định theo thông tư của Bộ Xây dựng và 16% dự phòng trượt giá theo thời gian thi công của dự án là 3 năm và chỉ số giá xây dựng 3 năm gần nhất so với thời điểm phê duyệt dự án do địa phương ban hành. Dự án thực hiện nhanh nên không sử dụng đến khoản dự phòng này. Ngoài ra, giảm 1.728 tỷ đồng do trong quá trình triển khai Bộ Giao thông vận tải chỉ đạo kiểm soát chặt chẽ các khâu thiết kế, dự toán, áp dụng biện pháp thi công phù hợp với điều kiện thực tế vừa đảm bảo kỹ thuật, kinh tế, giảm giá thành công trình…

 

 

Cụ thể, khi phân bổ ngân sách, cần đưa vào cơ chế phân bổ dự toán quyết toán theo sản phẩm đầu ra có tính đến hiệu quả công việc được giao, chẳng hạn theo số lượng học sinh được giáo dục đào tạo, có tính đến tỷ lệ lao động sau đào tạo có việc làm hay theo số bệnh nhân được khám chữa bệnh, có tính đến tỷ lệ bệnh nhân hài lòng.

Đại biểu Trần Văn (Cà Mau) nhấn mạnh đề nghị Quốc hội xem xét “đóng băng” ngưỡng bội chi trong 3 năm tới là 224.000 tỷ đồng mỗi năm thay vì quyết định bội chi theo tỷ lệ % GDP. Có như vậy, tỷ lệ bội chi mới giảm dần và giảm áp lực nợ. Đồng thời, “đóng băng” biên chế bộ máy nhà nước để xác định lại vị trí việc làm của cán bộ công chức và tiến tới giảm mạnh biên chế, song song với cải cách hành chính và chính phủ điện tử. 

Đại biểu Trần Văn nhấn mạnh, cần thể hiện định hướng này trong kế hoạch kinh tế -xã hội giai đoạn 5 năm tới.

Tương tự, đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM) cũng đề nghị, chi thường xuyên năm 2016 không thể tăng hơn năm 2015 về con số tuyệt đối, giảm tỷ trọng chi thường xuyên để dành trả nợ và đầu tư. Chi xây dựng trụ sở, sắm phương tiện là chi tiêu dùng, không phải chi đầu tư phát triển. Ghép chi tiêu dùng vào chi đầu tư nên mới “vung tay”. Để giải quyết căn cơ hơn, ông Trần Du Lịch đề nghị xây dựng chính sách tài chính công lành mạnh, thay đổi căn bản trên 3 nguyên tắc: giảm thuế gián thu; tăng thuế trực thu; cơ cấu chi phải tính lại phương thức chi. 

Việt An

ngocthanh