Ngân hàng Thế giới lưu ý về nợ công và tiến độ tái cơ cấu nền kinh tế

Báo cáo “Điểm lại”: Cập nhật tình hình phát triển kinh tế Việt Nam công bố sáng ngày 20/7 của Ngân hàng Thế giới (WB) nhận xét, kinh tế Việt Nam tiếp tục hồi phục với mức tăng trưởng 6 tháng đầu năm 2015 cao nhất trong vòng 5 năm qua. Tuy nhiên, Báo cáo cũng chỉ ra hai vấn đề cần lưu ý là gánh nặng trả nợ công trong tương lai và tiến độ tái cơ cấu nền kinh tế.
Ngân hàng Thế giới lưu ý về nợ công và tiến độ tái cơ cấu nền kinh tế

Báo cáo “Điểm lại”: Cập nhật tình hình phát triển kinh tế Việt Nam công bố sáng  ngày 20/7 của Ngân hàng Thế giới (WB) nhận xét, kinh tế Việt Nam tiếp tục hồi phục với mức tăng trưởng 6 tháng đầu năm 2015 cao nhất trong vòng 5 năm qua. Tuy nhiên, Báo cáo cũng chỉ ra hai vấn đề cần lưu ý là gánh nặng trả nợ công trong tương lai và tiến độ tái cơ cấu nền kinh tế. 

IMG

Tính đến cuối năm 2014, tổng dư nợ công của Việt Nam bao gồm nợ của Chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh, và nợ của chính quyền địa phương ước tính 2.347 nghìn tỷ đồng; tỷ trọng nợ công so với GDP tăng nhanh từ 50% năm 2011 lên 59,6% năm 2014

 Ảnh: Nhã Chi

Chi phí trả nợ có thể là gánh nặng ngày càng tăng cho ngân sách

Trong Báo cáo này, WB cho rằng, rủi ro nợ công hiện được đánh giá ở mức thấp nhưng các biện pháp tài khóa tình thế như miễn, giảm, gia hạn nộp thuế, kích cầu… đã làm giảm dư địa tài khóa. Nợ công tăng nhanh trong những năm gần đây và chi phí trả nợ có thể là gánh nặng ngày càng tăng cho ngân sách. 

Tính đến cuối năm 2014, tổng dư nợ công của Việt Nam bao gồm nợ của Chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh, và nợ của chính quyền địa phương ước tính là 2.347 nghìn tỷ đồng; tỷ trọng nợ công so với GDP tăng nhanh từ 50% năm 2011 lên 59,6% năm 2014. Trong đó, đáng chú ý là 79,6% con số này là nợ Chính phủ, 19% là nợ được Chính phủ bảo lãnh và khoảng 1,4% là nợ của chính quyền địa phương.

WB chỉ rõ, nợ tăng do thay đổi cơ cấu nợ. Do nhu cầu tài trợ ngân sách tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng huy động vốn vay ưu đãi bên ngoài, Việt Nam chủ yếu dựa vào nợ trong nước để đáp ứng nhu cầu huy động vốn. Mặc dù nợ nước ngoài của Chính phủ vẫn giữ ổn định khoảng 27 - 28% GDP trong giai đoạn 2010 - 2014, nhưng nợ trong nước đã tăng nhanh từ 23,1% GDP năm 2010 lên 31,7% GDP năm 2014.

Trong khi đó, phần lớn huy động vốn trong nước dựa vào phát hành trái phiếu chính phủ với thời gian đáo hạn trung bình của trái phiếu tương đối ngắn. Điều đó dẫn tới phát sinh rủi ro quay vòng nợ không khớp với kì hạn.

Chi phí thanh toán nợ công đã tăng từ 22% năm 2010 lên gần 26% tổng thu ngân sách năm 2014. Chi phí trả lãi vay gần 7,2% chi ngân sách và lấn át các khoản chi tiêu khác.

Bên cạnh đó, WB cũng lưu ý, cân đối ngân sách của Việt Nam vẫn là mối quan ngại. Theo thống kê, thâm hụt ngân sách trung bình 5 năm qua của Việt Nam đã trên mức 5% GDP (tăng cao so với mức 1,15% giai đoạn 2003 - 2008). Các khoản chi ngoài ngân sách cũng gia tăng nhanh chóng.

Đánh giá chung về tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam, WB cho rằng, kinh tế Việt Nam đang tiếp tục phục hồi với mức tăng trưởng GDP ước đạt 6,28% trong nửa đầu năm 2015 – mức tăng trưởng cao nhất trong vòng 5 năm qua. Một trong những giải pháp điều hành vĩ mô được WB đánh giá đã tác động tốt tới nền kinh tế là trong bối cảnh lạm phát thấp, Ngân hàng Nhà nước đã nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ cho hoạt động kinh tế, đồng thời điều chỉnh tỷ giá để đảm bảo tính cạnh tranh của nền kinh tế. Đánh giá về triển vọng những tháng cuối năm, WB dự báo tăng trưởng GDP năm nay của Việt Nam có thể đạt mức 6 - 6,5%; lạm phát khoảng 2,5%, thâm hụt tài khoản vãng lai là 0,5% GDP, thâm hụt ngân sách là 5% GDP và nợ công (tính theo cách của Bộ Tài chính) sẽ chiếm 64% GDP.

Tiến độ tái cơ cấu “dường như đang chậm lại”

Một điểm có thể coi là “chưa sáng” trong bức tranh kinh tế Việt Nam đầu năm 2015 theo đánh giá của WB là tiến độ tái cơ cấu nền kinh tế chưa tương xứng với kỳ vọng, đặc biệt là trong việc cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và một phần trong cải cách ngân hàng. 

Cụ thể, WB chỉ ra rằng, tốc độ cơ cấu lại DNNN dường như đang chậm lại. Đến hết quý I/2015 mới cổ phần hóa được 29 DNNN so với mục tiêu 289 doanh nghiệp đề ra trong cả năm 2015. Việc thực hiện nghiêm túc các quy định pháp lý và pháp quy về quản lý và quản trị DNNN ban hành năm ngoái, và tăng tỷ lệ sở hữu của khu vực tư nhân với DNNN cổ phẩn hóa cần tiếp tục được coi là một ưu tiên chính.

Bên cạnh đó, ông Sandeep Mahajan, Chuyên gia Kinh tế trưởng của WB tại Việt Nam cho biết: “Cải cách ngân hàng đã có nhiều tiến triển, đặc biệt trong lĩnh vực mua bán và sáp nhập. Nhiều vụ sáp nhập và mua lại các ngân hàng nhỏ được thực hiện bởi các ngân hàng thương mại có quy mô lớn. Tuy nhiên, tình trạng thiếu một khung pháp lý đầy đủ và phù hợp cho việc xử lý nợ xấu, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) có vốn nhỏ và năng lực hạn chế đang tiếp tục là trở ngại cho việc xử lý nợ xấu”.

 Nguyệt Minh

ngocthanh