Mặt bằng sạch - Ước mơ xa của chủ đầu tư, nhà thầu

Vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đã gây ra nhiều hệ lụy xấu. Đây cũng là nguyên nhân chính làm chậm tiến độ công trình, không phát huy được hiệu quả nguồn vốn đầu tư.
Mặt bằng sạch - Ước mơ xa của chủ đầu tư, nhà thầu

Vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đã gây ra nhiều hệ lụy xấu. Đây cũng là nguyên nhân chính làm chậm tiến độ công trình, không phát huy được hiệu quả nguồn vốn đầu tư. 

 

Khó khăn hàng đầu 

Với đích đến là năm 2015, hai dự án giao thông quan trọng của tỉnh Đồng Nai và Đắk Lắk đang gặp vô vàn khó khăn và… chưa biết có đạt được mục tiêu đề ra hay không. 

IMG

Để đảm bảo tiến độ dự án, nhiều địa phương đã phải áp dụng cơ chế đặc thù về giá thu hồi đất, hay thành lập riêng một tiểu dự án về giải phóng mặt bằng

 

Ảnh: Tiên Giang

Dự án Đầu tư đường 768 theo hình thức PPP (hợp đồng BOT) được Sở Giao thông vận tải (GTVT) Đồng Nai ký với Công ty CP Sonadezi Châu Đức theo hợp đồng số 2333/2009/HĐ.BOT-768 ngày 18/12/2009. Công ty Châu Đức sẽ dùng vốn tự có, vốn vay để thi công công trình dự kiến trong 5 năm (2010 - 2015), thời gian thu phí hoàn vốn trong 30 năm (2010 - 2039).

 

Tuy vậy, trao đổi với Phóng viên Báo Đấu thầu, Phó Tổng giám đốc Công ty, ông Nguyễn Anh Dũng cho biết, trong vòng 4 năm, đơn vị đã phải điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu (KHLCNT) của Dự án tới 3 lần. 

 

Lần thứ nhất, việc điều chỉnh được thực hiện vào tháng 8/2010, trong đó phải chia gói thầu “Xây dựng đường 768 đoạn từ Bưu điện Thạnh Phú đến cầu ông Hường” thành 2 gói nhỏ; lần thứ 2 vào tháng 6/2011, lại thay đổi thời gian tổ chức đấu thầu các gói thầu xây lắp; tiếp đến, KHLCNT lại được chỉnh sửa vào tháng 3/2012 với thay đổi về thời gian thực hiện các gói thầu tư vấn… Cả 3 lần điều chỉnh đều nhằm phù hợp với tiến độ bàn giao mặt bằng của huyện Vĩnh Cửu và TP. Biên Hòa.

 

Và có lẽ, Nhà đầu tư này vẫn khó hoàn thành được 48,166 km đường của Dự án theo kế hoạch và công việc của những cán bộ làm công tác GPMB (do huyện Vĩnh Cửu và TP. Biên Hòa đảm nhận) chưa biết bao giờ mới chấm dứt. Mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Trần Văn Vĩnh đã phải quyết liệt yêu cầu các đơn vị liên quan giải quyết dứt điểm vướng mắc về mặt bằng thi công và có phương án bố trí vốn để GPMB phục vụ Dự án. 

 

Tương tự, được khởi công từ  tháng 11/2009, dự án Đường vành đai phía Tây TP. Buôn Ma Thuột với vẻn vẹn gần 14 km do TP. Buôn Ma Thuột làm chủ đầu tư  (số vốn thực hiện trên 687 tỷ đồng, trong đó chi phí GPMB trên 282 tỷ đồng), dự kiến, tháng 10/2014 sẽ thông tuyến, nhưng đến nay, công trình vẫn ngổn ngang các hạng mục với 3/5 gói thầu chậm tiến độ do vướng mặt bằng. 

 

Trước sự chậm trễ kéo dài, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Phạm Ngọc Nghị phải ra kết luận về Dự án, yêu cầu chủ đầu tư, các đơn vị liên quan nâng cao trách nhiệm trong quản lý, nghiêm túc kiểm điểm, giải trình nguyên nhân chậm tiến độ và chốt thời hạn hoàn thành Dự án vào quý IV/2015…

 

Vẫn “tắc” về giải pháp

Ngoài hai dự án trên, đang còn rất nhiều công trình trong tình trạng tương tự, dẫn đến thiệt hại về các mặt từ những tồn tại trên là rất lớn. 

 

Trên thực tế, tổng mức đầu tư dự án Đầu tư đường 768, do chậm trong GPMB cùng với việc bổ sung thêm hạng mục xây dựng, hiện đã phải tăng lên gần gấp đôi. Vì vậy, Chủ đầu tư phải bù lại bằng cách thay đổi phương thức thu phí. Hay tại dự án Đường Hồ Chí Minh đoạn Năm Căn - Đất Mũi, dù đã bố trí theo kế hoạch vốn phục vụ GPMB là 305 tỷ đồng cho địa phương, nhưng vì vướng mắc đền bù, kế hoạch vốn đã tăng thêm 55 tỷ đồng... 

 

Là người có nhiều kinh nghiệm trong công tác GPMB, ông Nguyễn Văn Lợi, Trưởng ban Ban quản lý dự án quận Kiến An (Hải Phòng) đánh giá, nguyên nhân gây chậm trễ trong công tác GPMB chủ yếu là về cơ chế, chính sách; kéo dài về quy trình thẩm định giá trị vị trí thu hồi đất (thường mất 2 tháng mới thực hiện được đủ quy trình theo yêu cầu của Luật Đất đai 2013); vốn và nhân lực chuyên trách phục vụ công tác GPMB còn thiếu và yếu... Ông Bùi Văn Nam, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng thị xã Bỉm Sơn (Thanh Hóa) phân tích, đơn vị thường gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất, do hồ sơ liên quan không đầy đủ và việc quản lý lỏng lẻo của chính quyền; đơn giá GPMB nhiều trường hợp không hợp lý. 

 

Để đảm bảo tiến độ dự án, nhiều địa phương đã phải áp dụng cơ chế đặc thù về giá thu hồi đất, hay thành lập riêng một tiểu dự án về GPMB. Thậm chí, có trường hợp, Chính phủ phải cho ý kiến chỉ đạo trực tiếp, như tại dự án Đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai hay dự án Đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng. Dù vậy, những giải pháp trên chỉ là tạm thời. Nếu không giải quyết triệt để những tồn tại trong khâu GPMB, nhiều dự án hạ tầng vẫn chậm tiến độ, nhà đầu tư, nhà thầu còn ngao ngán.

BK

ngocthanh