Luật Đầu tư công (sửa đổi): Gỡ nhiều vướng mắc trong giải ngân vốn

(BĐT) - Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Đầu tư công (sửa đổi) với 90,7% đại biểu Quốc hội tán thành. Luật Đầu tư công (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2020 với một số điểm sửa đổi nổi bật, tạo thuận lợi hơn cho quá trình chuẩn bị dự án, đồng thời góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A của địa phương sử dụng bất kỳ loại nguồn vốn nào. Ảnh: Tường Lâm
Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A của địa phương sử dụng bất kỳ loại nguồn vốn nào. Ảnh: Tường Lâm

Đơn giản quy trình, thủ tục

Luật Đầu tư công (sửa đổi) đã thống nhất định nghĩa về nguồn vốn đầu tư công, trong đó quy định 2 loại vốn đầu tư công là vốn ngân sách nhà nước và vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư theo quy định của pháp luật.

Theo ông Trần Quốc Phương, Vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), đây là một thay đổi rất quan trọng, dẫn tới thay đổi các quy trình, trình tự, thủ tục về dự án và kế hoạch đầu tư công, giúp đơn giản hóa quy trình, không còn phân biệt giữa các loại nguồn vốn của ngân sách nhà nước (trước đây có sự phân biệt giữa ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ, công trái quốc gia, tín dụng đầu tư...). Đồng thời, giúp xây dựng được quy trình riêng cho các dự án sử dụng vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư theo quy định của pháp luật theo hướng tăng cường phân cấp, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị, cơ quan có nguồn vốn này nhưng vẫn đảm bảo được công tác theo dõi, giám sát và tổng hợp báo cáo.

Luật Đầu tư công (sửa đổi) bổ sung, hoàn thiện trình tự, thủ tục, phân cấp thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án đầu tư công. Trong đó, phân cấp triệt để quy trình thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, trở thành một nội dung của thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, do các bộ, cơ quan trung ương và địa phương thẩm định (trừ chương trình, dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ) trên cơ sở tổng số vốn kế hoạch trung hạn của đơn vị mình được cấp có thẩm quyền phân bổ.

Đồng thời, Luật xác định một số nhiệm vụ và loại dự án không phải quyết định chủ trương đầu tư (Khoản 6 Điều 18) nhằm gỡ bỏ thủ tục mang tính hình thức, trùng lặp, tiết kiệm thời gian, chi phí cho công tác chuẩn bị dự án.

Luật Đầu tư công (sửa đổi) cũng phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, vừa đảm bảo thẩm quyền của các cơ quan Quốc hội, hội đồng nhân dân, vừa tăng tính chủ động, phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi địa phương, xử lý được những tình huống phức tạp như dự án sử dụng nhiều nguồn vốn thuộc các cấp ngân sách khác nhau. Điển hình là hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A của địa phương sử dụng bất kỳ loại nguồn vốn nào (bao gồm cả hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương). 

Gỡ nhiều nút thắt

Theo Bộ KH&ĐT, Luật Đầu tư công (sửa đổi) đã đổi mới phương thức kế hoạch hóa, đáp ứng tốt hơn đối với thực tiễn vận hành của nền kinh tế, khắc phục được vướng mắc lớn nhất về đầu tư công trước đây, đó là vấn đề “con gà, quả trứng” - nghĩa là vốn có trước hay dự án có trước. Trước đây, muốn quyết định chủ trương đầu tư của một dự án cần phải xác định được nguồn vốn và khả năng cân đối vốn. Tuy nhiên, muốn xác định được nguồn vốn và khả năng cân đối vốn phải căn cứ vào dự án. Như vậy là đã tạo một vòng luẩn quẩn và không có giải pháp “lối ra” để xử lý. Luật Đầu tư công (sửa đổi) đã đề xuất phương án phải có dự kiến kế hoạch nguồn vốn và khả năng cân đối vốn trước (tạm gọi là số kiểm tra), từ đó có căn cứ pháp lý về nguồn vốn để các bộ, cơ quan, địa phương triển khai các thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư dự án.

Báo cáo Quốc hội, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cho biết, những quy định mới tại Luật Đầu tư công (sửa đổi) sẽ tạo thuận lợi hơn cho quá trình chuẩn bị dự án, do việc đơn giản hóa thủ tục, phân cấp mạnh mẽ, đồng thời cũng sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Song song với phân cấp mạnh mẽ, Luật Đầu tư công (sửa đổi) cũng có nhiều quy định để đảm bảo quản lý chặt chẽ, tăng cường giám sát, công khai minh bạch, sử dụng hiệu quả nguồn vốn này.

Nguyệt Minh