Kinh tế phục hồi nhưng chưa bền vững

“Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh: Biến lời nói thành hành động” là chủ đề của Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2015 khai mạc tại Nghệ An
Kinh tế phục hồi  nhưng chưa bền vững

“Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh: Biến lời nói thành hành động” là chủ đề của Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2015 khai mạc tại Nghệ An ngày 21/4. Nhiều ý kiến tại Diễn đàn đánh giá, nền kinh tế Việt Nam có những dấu hiệu phục hồi rõ nét, nhưng vẫn còn nhiều nút thắt cần tháo gỡ. Cần bắt tay vào thực hiện ngay nhiều giải pháp quyết liệt, nếu muốn kinh tế Việt Nam phát triển bền vững.

 

Kinh tế ấm lên nhưng vẫn còn nhiều lo ngại

Trong Báo cáo đề dẫn tổng quan tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam 2014, PGS. TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh: Năm 2014, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 5,98%, cao hơn hẳn mức 5,42% của năm 2013 và cao hơn so với chỉ tiêu 5,8% mà Chính phủ đề ra và vượt ngoài dự đoán của các chuyên gia, tổ chức trong và ngoài nước. Nhìn vào số liệu cũng thấy, tăng trưởng năm 2014 vẫn diễn ra theo kịch bản cũ “tiếp tục hồi phục, tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước”. Điểm nhấn là tăng trưởng bất ngờ ở quý III (6,07%) và quý IV (6,96%) làm cho mức tăng trưởng cả năm cao hơn hẳn so với 3 năm trở lại đây.

IMG

Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa xuân 2015, nhiều chuyên gia cho rằng, cần bắt tay vào thực hiện ngay nhiều giải pháp quyết liệt, nếu muốn kinh tế Việt Nam phát triển bền vững

 Ảnh: CD

Tuy nhiên, ông Trần Đình Thiên cho rằng, mức phục hồi này vẫn còn thấp, chưa vượt qua mức 6% và chưa thực sự bền vững. Trên thực tế, tốc độ tăng trưởng năm 2014 thấp hơn khá xa mức tăng trưởng bình quân của giai đoạn 1990 - 2010. Nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Việt Nam đã và đang đàm phán ký kết hàng loạt hiệp định hội nhập ở đẳng cấp rất cao, trong khi năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa rất yếu, trình độ quản trị quốc gia không cao, năng suất lao động thấp, trình độ lao động thua kém nhiều nước trong khu vực và thế giới. Nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi nhưng chưa bền vững và có thể quay trở lại quỹ đạo tăng trưởng thấp.

 

Còn theo ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, hiện đang tồn tại hàng loạt các nút thắt thể chế ngăn cản hoặc làm chậm lại tiến trình cải cách kinh tế đang dang dở ở Việt Nam. Các nút thắt đó vừa hạn chế sự hình thành và phát triển các loại thị trường, vừa tạo thêm sự méo mó, sai lệch thị trường, nhất là thị trường yếu tố sản xuất. Thị trường ở Việt Nam chưa làm tốt chức năng của mình trong huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực; năng suất và hiệu quả sử dụng nguồn lực suy giảm. Ông Nguyễn Đình Cung cảnh báo, Việt Nam có nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình ngay khi mức thu nhập bình quân đầu người còn rất thấp.

 

IMG

Trong những tháng còn lại của năm 2015, để kinh tế tăng trưởng đột phá hơn, cần tạo điều kiện cho phát triển sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế; đẩy mạnh tái cơ cấu kinh tế; nâng cao năng suất lao động

 Ảnh: Lê Tiên

Vấn đề đáng lo ngại khác, theo TS. Lê Đình Ân, nguyên Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia, là những khó khăn của nền kinh tế trong các năm trước vẫn chưa được xử lý cơ bản như: nợ xấu, nợ công; tái cấu trúc các ngành kinh tế mà trọng tâm là hệ thống ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước. Nhiều giải pháp được Chính phủ đề ra là thời sự và rất cần cho nền kinh tế, nhưng cơ chế thực hiện sẽ rất khó khăn, cần thời gian để điều chỉnh. 

 

Theo Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Diễn đàn Kinh tế mùa xuân năm 2015 gồm hai phần chính: Đánh giá, bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2014, kiến nghị giải pháp triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2015 và tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết, ngoài nội dung tham vấn về các vấn đề kinh tế - xã hội, lần này Diễn đàn chọn chủ đề cải thiện môi trường đầu tư, được xem như chọn lựa ưu tiên năm 2015 và cả năm 2016. Diễn đàn lần này cũng đánh giá lại khả năng thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội 2015, trong bối cảnh có nhiều đánh giá và dự báo lạc quan về triển vọng kinh tế Việt Nam nhưng chưa thấy đưa ra mô hình để chắc chắn rằng các dự báo có cơ sở khoa học và có tính khả thi; thảo luận, đánh giá thực trạng và có giải pháp cụ thể cho các vấn đề về nợ công, huy động vốn ODA, nợ xấu, xuất nhập khẩu, lao động việc làm, bảo hiểm, y tế, giáo dục...

 

Một số chuyên gia kinh tế khác cũng lo ngại môi trường kinh doanh trong thời gian qua chưa được thực sự cải thiện, còn nhiều ách tắc và can thiệp hành chính vào hoạt động của doanh nghiệp.

 

Nhiều việc cần làm ngay

Chuyên gia kinh tế Lê Việt Đức trong tham luận gửi Diễn đàn cho rằng, mặc dù nền kinh tế có dấu hiệu hồi phục song sự phục hồi còn rất mong manh, nên Việt Nam cần kiên trì con đường tăng trưởng thận trọng. Nếu tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng, sẽ buộc phải gia tăng đầu tư công, gia tăng nợ công, nới lỏng thêm chính sách tiền tệ, tăng cường phát hành trái phiếu, làm giảm nguồn vốn của doanh nghiệp ngoài quốc doanh... Hậu quả sẽ rất tai hại như những gì đã diễn ra trong khoảng chục năm gần đây.

 

 

Kiến nghị giải pháp cụ thể, theo TS. Lê Đình Ân, trong những tháng còn lại của năm 2015, để kinh tế tăng trưởng đột phá hơn, cần thực hiện có hiệu quả nhóm giải pháp mà Chính phủ đã ban hành như: ổn định kinh tế vĩ mô; kiểm soát lạm phát; tạo điều kiện cho phát triển sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế; đẩy mạnh tái cơ cấu kinh tế; nâng cao năng suất lao động; đẩy mạnh xuất khẩu, phát triển thị trường…

 

Trong đó, TS. Lê Đình Ân nhấn mạnh vấn đề cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và đẩy mạnh tốc độ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, không chỉ là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian nộp thuế, mà còn cần xử lý, cắt bớt giấy phép con, cháu; sửa đổi, bổ sung các cơ chế giúp các doanh nghiệp tiếp cận các hiệp định thương mại tự do đã ký kết, sắp ký kết…

 

“Chúng ta đã nói rất nhiều và có lúc đặt nó như bước đột phá nhưng chưa làm được bao nhiêu” – TS. Lê Đình Ân nhận xét và kiến nghị: Bỏ cơ quan chủ quản đối với doanh nghiệp, cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp ngoài nhà nước. Doanh nghiệp tự chủ, xây dựng kế hoạch, quy hoạch và theo luật lệ quản lý đã được ban hành. Các bộ, địa phương không cử người kiêm nhiệm phần vốn của mình trong doanh nghiệp, mà điều chuyển hẳn sang làm việc chuyên trách để chịu trách nhiệm với hội đồng quản trị doanh nghiệp. Nhà nước tập trung xây dựng các chính sách quản lý.

Nguyệt Minh

ngocthanh