Kinh nghiệm xây dựng thị trường điện cạnh tranh ở Australia

Tại Hội thảo về Xây dựng thể chế thị trường năng lượng cạnh tranh ở Việt Nam do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương tổ chức ngày 1/7, chuyên gia lĩnh vực điện của Australia Julian Scarff đã giới thiệu kinh nghiệm xây dựng thị trường
Kinh nghiệm xây dựng thị trường điện cạnh tranh ở Australia

Tại Hội thảo về Xây dựng thể chế thị trường năng lượng cạnh tranh ở Việt Nam do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương tổ chức ngày 1/7, chuyên gia lĩnh vực điện của Australia Julian Scarff đã giới thiệu kinh nghiệm xây dựng thị trường điện cạnh tranh ở Australia và nêu một số gợi ý đối với Việt Nam. 

 

Kinh nghiệm của Australia về xây dựng thị trường năng lượng cạnh tranh cho thấy Cơ quan điều hành Thị trường điện Australia (AEMO) điều hành thị trường điện thông qua một quy trình điều độ tập trung, thu về một mối tất cả điện năng phát từ các nhà máy điện và cung cấp lượng điện cần thiết từ đầu mối này đến các nhà bán buôn điện. 

 

Theo đó, hiện ở Australia chỉ còn mỗi khâu truyền tải và phân phối điện là còn “độc quyền tự nhiên”, còn khâu thu mua điện từ các nhà máy điện, khâu phân phối điện cho các đơn vị bán lẻ và người tiêu dùng lớn đã được “thị trường hóa”. Tuy nhiên, Cơ quan điều tiết điện lực của Australia (AER) vẫn tham gia vào quản lý thị trường điện để tránh tình trạng giá cả độc quyền và AER ấn định giá trần/doanh thu trần, đánh giá lại 5 năm/lần để khuyến khích môi trường đầu tư ổn định.

IMG 

Theo gợi ý của nhiều chuyên gia, để tránh tình trạng thiếu điện, cung cấp điện không ổn định, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào hạ tầng ngành điện

 Ảnh: Tất Tiên

Ở Australia, AER là một đơn vị độc lập có chức năng giám sát thị trường bán buôn điện và gas để đảm bảo các bên cung cấp tuân thủ luật pháp và quy định, thực thi pháp luật khi cần thiết. AER cũng định giá sử dụng mạng lưới truyền tải và hỗ trợ Ủy ban cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng Australia trong giải quyết các vấn đề liên quan đến điện.

 

Chuyên gia Julian Scarff chia sẻ, Thị trường điện quốc gia (NEM) ở Australia là thị trường điện bán buôn, trong đó các đơn vị phát điện bán điện và các đơn vị bán lẻ mua điện để bán lại cho người tiêu dùng. Có trên 100 đơn vị phát điện và bán lẻ ở Australia tham gia vào NEM nên thị trường rất cạnh tranh và là phương thức hiệu quả để duy trì giá điện tương đối cạnh tranh trên thị trường bán buôn.

 

Giá thị trường điện trên NEM ở Australia được tính theo 2 cách: giá thị trường giao ngay và giá thị trường hợp đồng phòng ngừa rủi ro. Giá thị trường giao ngay là hình thức đơn vị phát điện chào giá cung cấp điện lên thị trường với số lượng và giá cả cụ thể tại thời điểm xác định; giá thị trường hợp đồng là giá giao dịch bán điện dựa trên những hợp đồng dài hạn giữa bên bán với bên mua và giá điện sẽ được ấn định trong khoảng thời gian theo hợp đồng ký kết.

 

Chuyên gia Julian Scarff cho rằng, Việt Nam là một quốc gia đang phát triển nên việc cải cách thị trường năng lượng là tất yếu. Tuy nhiên, theo chuyên gia Julian Scarff, khi có cơ quan điều tiết độc lập, có thẩm quyền thì sẽ đảm bảo được lợi ích cao nhất cho người tiêu dùng. Để có thể xây dựng được thể chế thị trường năng lượng cạnh tranh, trong thời gian tới Việt Nam cần xây dựng sự “độc lập” cho cơ quan điều tiết điện lực. 

 

Cũng theo ông Julian Scarff, trong bối cảnh nhu cầu điện sẽ tiếp tục gia tăng mạnh, Việt Nam cần tạo môi trường thuận lợi để phát triển năng lượng điện tái tạo, khuyến khích phát triển các dự án điện có sự tham gia của khu vực tư nhân, đầu tư vào hạ tầng ngành điện… để tránh tình trạng thiếu điện cũng như cung cấp điện thiếu ổn định, không đáp ứng được nhu cầu tăng trưởng kinh tế. 

T.Tuyết

 

 

ngocthanh