Không để Việt Nam thành “bãi rác công nghệ”

Theo đánh giá của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đã được cải thiện, thể hiện qua tỷ lệ cung ứng nội địa gia tăng đáng kể. Tuy nhiên, việc cải thiện này chủ yếu
Không để Việt Nam thành “bãi rác công nghệ”

Theo đánh giá của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đã được cải thiện, thể hiện qua tỷ lệ cung ứng nội địa gia tăng đáng kể.  Tuy nhiên, việc cải thiện này chủ yếu là dựa vào doanh nghiệp (DN) nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, trong khi đóng góp của DN trong nước không nhiều vì chậm đổi mới công nghệ.

IMG

Hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu máy móc, dây chuyền công nghệ cũ đã qua sử dụng, chỉ có 10% doanh nghiệp sử dụng công nghệ hiện đại

 Ảnh: Nhã Chi

Tại Diễn đàn DN Việt Nam giữa kỳ 2015 diễn ra mới đây, một số hiệp hội DN nước ngoài thẳng thắn nhìn nhận: “Nhìn chung, năm 2015, năng lực cạnh tranh trong hội nhập của các DN nhỏ và vừa của Việt Nam còn yếu, chưa đủ để tham gia vào các chuỗi cung ứng cho các nhà máy có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)”. Ông Hirotaka Yasuzumi, Giám đốc điều hành JETRO tại TP.HCM cho biết, một trong những khó khăn mà các DN nhỏ và vừa của Việt Nam phải đối mặt khi tham gia vào ngành công nghiệp hỗ trợ hiện nay là vấn đề công nghệ. 

 

Liên quan đến vấn đề này, một thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cho thấy, phần lớn DN Việt Nam, nhất là các DN tư nhân, đang sử dụng công nghệ tụt hậu so với mức trung bình của thế giới từ 2 - 3 thế hệ. Nhóm ngành sử dụng công nghệ cao dù có tăng, nhưng vẫn thấp hơn các nước trong khu vực. Theo Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ KH&CN, số lượng hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp đã được đăng ký ở Việt Nam giai đoạn 2011 - 2014 dù có tăng, nhưng còn khiêm tốn. Một báo cáo của Bộ KH&CN nhận định: “Điều này cho thấy các DN nói chung và DN tư nhân nói riêng chưa thực sự quan tâm đến hoạt động đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ tiên tiến..., thậm chí đã có hiện tượng lợi dụng cơ chế quản lý để thực hiện việc chuyển giá thông qua hoạt động chuyển giao công nghệ”.

 

Trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội XIII vào ngày 12/6 vừa qua, đại biểu Quốc hội Lê Thị Công (Đoàn Bà Rịa - Vũng Tàu) nhấn mạnh: “Hầu hết các DN nhập khẩu máy móc, dây chuyền công nghệ cũ đã qua sử dụng, chỉ có 10% DN sử dụng công nghệ hiện đại. Theo dự báo, Việt Nam sẽ trở thành bãi rác công nghiệp, việc quản lý và xử lý sẽ vô cùng khó khăn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường”. 

 

Trong chiến lược đến năm 2020 đưa Việt Nam trở thành một nước công nghiệp, việc nghiên cứu đầu tư, chế tạo máy móc, thiết bị đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp là nhiệm vụ quan trọng của Bộ KH&CN nhằm hạn chế máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ cũ, lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng, ô nhiễm môi trường tràn vào Việt Nam. Do đó, đại biểu Lê Thị Công đặt câu hỏi với Bộ trưởng Nguyễn Quân: “Trách nhiệm và giải pháp để khắc phục tình trạng trên là gì?”.

 

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Nguyễn Quân thừa nhận: “Nếu như chúng ta không có những giải pháp, những hàng rào kỹ thuật chặt chẽ, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành bãi rác công nghệ của thế giới”. 

 

Nhưng để đưa ra một hàng rào kỹ thuật cũng không phải là dễ, Bộ trưởng Nguyễn Quân cho biết: “Năm 2014, dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 20/2014/TT-BKHCN đã được Bộ KH&CN xây dựng, song có những điểm bất cập nên đã phải tạm dừng hiệu lực của Thông tư này để điều chỉnh, bổ sung”. Theo ông Nguyễn Quân, khi xây dựng thông tư, tất cả các bộ, ngành đều đồng ý, ủng hộ những quy định như dự thảo, nhưng đến lúc ban hành thì chính những quy định này lại bất cập và lúc ấy các bộ, ngành lại cũng nói rằng có những điểm chưa phù hợp.

 

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Quân khẳng định: “Vẫn phải ban hành một văn bản để hạn chế và quản lý việc nhập khẩu thiết bị máy móc cũ đã qua sử dụng để tránh tình trạng chúng ta trở thành bãi rác công nghệ của thế giới”. Hơn nữa, theo Bộ trưởng Nguyễn Quân, chúng ta hội nhập quốc tế mà sử dụng máy móc sản xuất ra những sản phẩm có chất lượng kém, không thể cạnh tranh được thì chúng ta sẽ thua trên sân nhà chứ chưa nói đến cạnh tranh với hàng hóa thế giới.

 T.Hiếu

ngocthanh