Khai thác cát trái phép do xử lý chưa nghiêm

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), dù tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép trên các tuyến sông đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, song tại một số khu vực, tình trạng này vẫn thường xuyên
Khai thác cát trái phép do xử lý chưa nghiêm

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), dù tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép trên các tuyến sông đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, song tại một số khu vực, tình trạng này vẫn thường xuyên diễn ra làm sạt lở bờ, bãi ven sông, thất thoát tài nguyên, gây bức xúc trong dư luận.

 

Tại tỉnh Bắc Giang, tính đến cuối tháng 5/2015, trên địa bàn Tỉnh có 9 doanh nghiệp (DN) được cấp 10 giấy phép khai thác cát, sỏi tại 23/43 bãi quy hoạch, còn 5 DN đã được cấp giấy phép thăm dò nhưng chưa lập hồ sơ khai thác và 4 DN đã có chủ trương cho thăm dò, khai thác. Các DN được cấp giấy phép cơ bản chấp hành tốt các quy định của pháp luật; tuân thủ quy trình, quy phạm an toàn lao động, thiết kế mỏ và các biện pháp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường, bờ bãi ven sông và đê điều. Trong quá trình hoạt động, một số đơn vị quan tâm đầu tư trang thiết bị khai thác, tận thu được tối đa nguồn tài nguyên cát, sỏi, đáp ứng cơ bản nhu cầu vật liệu xây dựng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, một số DN chưa chấp hành đầy đủ các quy định như: hàng năm không lập bản đồ hiện trạng; chưa quản lý tốt nguồn tài nguyên khoáng sản trong khu vực được cấp giấy phép, để các đối tượng khác vào khai thác trái phép, nhất là tại các điểm giáp ranh.

 

Trong khi đó, công tác phối hợp trong quản lý, thanh tra, kiểm tra của các cấp, ngành chưa thường xuyên; việc xử lý vi phạm chưa nghiêm dẫn đến hiệu quả không cao. Lực lượng làm công tác quản lý tài nguyên khoáng sản từ cấp tỉnh đến cơ sở còn thiếu về số lượng, yếu về chuyên môn nghiệp vụ, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ.

IMG

Hoạt động khai thác cát trái phép từ lòng sông vẫn còn diễn ra khá phổ biến, gây thất thoát nguồn tài nguyên, ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường thủy

 Ảnh: Tiên Giang

Tại Hà Nội, UBND Thành phố đã chỉ đạo khá quyết liệt các ngành chức năng, đặc biệt là các cấp chính quyền địa phương, nhằm thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động khảo sát, thăm dò, khai thác, vận chuyển, tiêu thụ cát, sỏi lòng sông. Tuy nhiên, thực tế kiểm tra thời gian gần đây cho thấy, hoạt động khai thác cát trái phép từ lòng sông vẫn còn diễn ra khá phổ biến, gây thất thoát nguồn tài nguyên, ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường thủy và vi phạm trật tự quản lý trong lĩnh vực hoạt động khoáng sản.   

 

Song song với việc chỉ đạo các sở, ngành chức năng tăng cường công tác kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm, UBND TP. Hà Nội cũng chỉ đạo các quận, huyện rà soát, kiểm tra hoạt động khai thác cát, sỏi và áp dụng nhiều biện pháp xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật. Theo báo cáo của các địa phương, đã có nhiều tàu thuyền hút cát không phép bị thu giữ, nhiều đơn vị hút cát trái phép bị xử phạt hành chính với số tiền lên tới hàng chục tỷ đồng. 

 

Tại cuộc họp mới đây của UBND TP. Hà Nội về vấn đề này, đại diện UBND TP. Hà Nội thừa nhận rằng, mặc dù Hà Nội đã nỗ lực trong công tác quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển cát, sỏi, song đến nay vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế. Đặc biệt, hoạt động khai thác cát trái phép bằng hình thức hút cát từ lòng sông đưa lên tàu vận chuyển đến các bãi trung chuyển cát, sỏi vẫn diễn ra khá phổ biến và phức tạp.  Lý giải nguyên nhân dẫn đến những tồn tại này, UBND TP. Hà Nội cho rằng, hoạt động quản lý bến bãi, trung chuyển vật liệu xây dựng gắn liền với công tác quản lý sử dụng đất của chính quyền cấp xã, phường chưa được chặt chẽ, nhất là việc xử lý vi phạm chưa mạnh.     

 

Đối với Bắc Ninh, để đáp ứng nhu cầu xây dựng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh, hoạt động khai thác cát trên các tuyến sông thuộc địa bàn Tỉnh là một nhu cầu tất yếu. Tuy nhiên, việc khai thác cát không theo quy hoạch, quy định vẫn xảy ra ở một số nơi, dẫn đến những hậu quả khó lường, ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường thủy nội địa. Thời gian qua, tình trạng khai thác cát trái phép, không phép tại Bắc Ninh theo báo cáo của Sở TN&MT Tỉnh đã giảm đáng kể, ý thức tuân thủ pháp luật về khoáng sản của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khoáng sản được nâng lên. Cùng với đó, công tác cấp giấy phép thăm dò, khai thác cát, sỏi được bảo đảm đúng trình tự và các quy định của pháp luật, phù hợp với quy hoạch được phê duyệt.

 

Đứng trước thực trạng khai thác cát trái phép ở lòng sông, một số địa phương đã đưa ra những biện pháp mạnh. Chẳng hạn như Hà Nội: Trong năm nay, cùng với việc hoàn thành dự án Điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản nhằm tạo cơ sở thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước, Hà Nội sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý kiên quyết, triệt để những đơn vị hoạt động không phép. Trường hợp xử lý hành chính không hiệu lực sẽ lập hồ sơ xử lý theo hình sự.

 

Bộ TN&MT cho rằng, để ngăn chặn có hiệu quả tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép trên sông, các ngành chức năng cần tăng cường tuyên truyền, siết chặt quản lý hoạt động khai thác cát theo quy hoạch; đẩy mạnh việc cấp phép khai thác cát, sỏi lòng sông cho các tổ chức, cá nhân đủ năng lực, có hợp đồng san lấp, có giấy phép kinh doanh vật liệu xây dựng và giấy phép mở bến thủy nội địa; ưu tiên cấp phép khai thác cát cho các công trình xây dựng hạ tầng kỹ thuật tại địa phương. Bên cạnh đó, Bộ TN&MT nhấn mạnh, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiên quyết xử lý đối với các tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm hoặc vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng nhằm tạo sức răn đe; có chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư thiết bị, công nghệ nhằm khai thác hợp lý nguồn tài nguyên vừa bảo đảm dòng chảy, an toàn giao thông đường thủy và mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực.

Ngô Trần 

ngocthanh