Kêu gọi doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào lĩnh vực cấp nước sạch

Ngày 10/4, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) phối hợp với Cơ quan Phát triển quốc tế Australia (Australian AID) tổ chức Hội thảo Chia sẻ bài học kinh nghiệm triển khai hợp phần cấp nước Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn giai đoạn 2012 - 2015 (Chương trình). Hội thảo nhằm đánh giá lại kết quả của giai đoạn vừa thực hiện và định hướng cho thời gian tới, trong đó, chú trọng những giải pháp đột phá của Chương trình.
Kêu gọi doanh nghiệp tư nhân  đầu tư vào lĩnh vực cấp nước sạch

Ngày 10/4, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) phối hợp với Cơ quan Phát triển quốc tế Australia (Australian AID) tổ chức Hội thảo Chia sẻ bài học kinh nghiệm triển khai hợp phần cấp nước Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn giai đoạn 2012 - 2015 (Chương trình). Hội thảo nhằm đánh giá lại kết quả của giai đoạn vừa thực hiện và định hướng cho thời gian tới, trong đó, chú trọng những giải pháp đột phá của Chương trình.

IMG

Theo Tổng cục Thủy lợi thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ở nhiều địa phương hiện nay, tỷ lệ công trình cấp nước không hoạt động và hoạt động kém hiệu quả còn cao

Ảnh: LTT

Tại Hội thảo, đại diện Bộ NN&PTNT cho biết, kết quả thí điểm thực hiện Chương trình tại 7 tỉnh (Hải Dương, Nam Định, Ninh Thuận, Bình Thuận, Vĩnh Long, Trà Vinh, Sóc Trăng) cho thấy, 68% người dân sử dụng nước sinh hoạt từ công trình cấp nước nhỏ lẻ trong số 84,5% dân được sử dụng hợp vệ sinh. Đến năm 2014, còn 15,5% người dân nông thôn vẫn sử dụng nước sinh hoạt từ ao, hồ, sông, suối, kênh, mương thủy lợi. Sau khi thực hiện Chương trình, điểm nhấn đáng chú ý là nhiều chính sách hướng tới đối tượng là người nghèo đã được xây dựng; xã hội hóa và hợp tác công tư (PPP) cũng được thúc đẩy. Tuy nhiên, những hạn chế vẫn còn tồn tại như thiếu nghiên cứu để ứng dụng giải pháp công nghệ cấp nước giá rẻ và phù hợp cho vùng nghèo, người nghèo; chưa khuyến khích người dân áp dụng cấp nước đơn giản và giá thành hạ. 

 

Bộ NN&PTNT cũng cho biết, việc thực hiện thí điểm Chương trình đã hình thành việc xã hội hóa, thu hút khu vực tư nhân để phát triển thị trường nước sạch và dịch vụ vệ sinh môi trường. Chương trình đã thúc đẩy việc cung cấp dịch vụ nước sạch nông thôn, đảm bảo tính minh bạch, tiết kiệm chi phí, tăng cường quản lý vận hành. 

 

Theo Tổng cục Thủy lợi thuộc Bộ NN&PTNT, trong giai đoạn 2006 - 2015, Chính phủ đã thực hiện 2 chương trình mục tiêu quốc gia và dự kiến kết quả cấp nước hợp vệ sinh đạt tỷ lệ là 85%. Các công trình sau đầu tư đã có tổ chức quản lý chuyên nghiệp và thu phí, nên bước đầu thay đổi được ý thức của người dân và hình thành thị trường. Chương trình đã có sự tham gia của nhiều nhà tài trợ quốc tế, đa dạng các sự hỗ trợ như hòa đồng ngân sách (Australia, Đan Mạch, Hà Lan, Anh), vay ưu đãi (Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á) và một số tổ chức quốc tế tham gia hỗ trợ chính sách. 

 

Hiện tại, Chương trình đã hình thành các mô hình quản lý cấp nước. Mô hình thứ nhất là Trung tâm nước trực tiếp quản lý làm chủ đầu tư và quản lý (30/63 địa phương đã thực hiện, chiếm tỷ lệ 47%). Mô hình thứ hai là Trung tâm nước (cấp huyện) làm chủ đầu tư, sau khi hoàn thành thì giao cho cộng đồng (cấp xã) quản lý (31/63 địa phương đã thực hiện, chiếm tỷ lệ 50%). Mô hình thứ ba là Cơ quan cấp nước đô thị làm chủ đầu tư và quản lý (2/62 địa phương đã thực hiện là TP.HCM và Thừa Thiên Huế). 

 

Tuy nhiên, theo Tổng cục Thủy lợi, bên cạnh những mặt tích cực đạt được, vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế khi thực hiện chương trình như đầu tư dàn trải, chưa chú trọng đến hiệu quá; quản lý đầu tư ở nhiều địa phương còn kém, tỷ lệ công trình cấp nước không hoạt động và hoạt động kém hiệu quả còn cao; giá thành chưa tính đúng, tính đủ, giá bán thấp hơn giá thành nhưng chưa được bù đắp; cấp nước hộ gia đình không được quan tâm đúng mức, mặc dù tỷ lệ người dân dùng nước từ công nghệ chiếm hơn 60%.

 

Theo Bộ NN&PTNN, đầu tư trong lĩnh vực cấp nước sạch đang được triển khai thông qua nhiều hình thức như đầu tư tư nhân, liên doanh cổ phần, hợp tác PPP. Theo quy định về điều kiện lựa chọn dự án để áp dụng PPP, lĩnh vực cấp nước nông thôn hiện nay có thể áp dụng được loại hợp đồng giữa cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để kinh doanh một phần, hoặc toàn bộ công trình trong thời gian nhất định.

 

Tổng cục Thủy lợi cho biết, trong thời gian tới, Bộ NN&PTNN sẽ tiếp tục xây dựng các mô hình điểm để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia Chương trình. Muốn triển khai thành công và có hiệu quả các dự án thuộc Chương trình, nhiều chuyên gia cho rằng, cần phải có quy hoạch và kế hoạch chi tiết cũng như thông tin các dự án kêu gọi khối doanh nghiệp tư nhân đầu tư, trong đó nêu rõ các chính sách, cam kết của Nhà nước; công khai, phổ biến đến các hộ dùng nước về quy trình cấp nước nhằm tránh trùng lặp, gây lãng phí trong đầu tư của người dân. Có chuyên gia nêu vấn đề, việc gì tư nhân làm được thì nên giao cho tư nhân, không cạnh tranh với tư nhân; tăng cường kiểm tra để kịp thời phát hiện các tồn tại, điều chỉnh các chính sách, cơ chế phù hợp. Bên cạnh đó, cần lựa chọn công nghệ phù hợp và bền vững về nguồn nước phù hợp với năng lực quản lý, điều kiện kinh tế của người dân; nghiên cứu và áp dụng các mô hình điểm cho các vùng, miền với những đặc điểm tự nhiên, xã hội khác nhau…

 Ngô Trần

ngocthanh