ICOR cao, không khó tìm ra nguyên nhân

Nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình với hầu hết chỉ tiêu nêu tại Dự thảo Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, nhưng rất lo ngại về hiệu quả đầu tư vốn (hệ số ICOR). Bởi nếu đạt kế hoạch tốc độ tăng trưởng GDP
ICOR cao, không khó  tìm ra nguyên nhân

Nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình với hầu hết chỉ tiêu nêu tại Dự thảo Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, nhưng rất lo ngại về hiệu quả đầu tư vốn (hệ số ICOR). Bởi nếu đạt kế hoạch tốc độ tăng trưởng GDP và tổng vốn đầu tư toàn xã hội thì năm 2016, nền kinh tế sẽ đầu tư khoảng 1.587.750 tỷ đồng, hệ số ICOR vẫn ở mức trên 4,62, tức là phải đầu tư hơn 4,62 đơn vị thì tốc độ tăng trưởng mới được một đơn vị.

IMG

Nếu hệ số ICOR của Việt Nam là 6,92 thì của Indonesia chỉ là 3,86; Philippines là 4; Malaysia là 5,1. Ảnh: Lê Tiên

Đầu tư công dàn trải, không hiệu quả

Theo Dự thảo Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016 sẽ được Quốc hội thông qua vào hôm nay (ngày 10/11/2015) thì năm tới, GDP tăng khoảng 6,7%; tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 10%; nhập siêu dưới 5%; tỷ lệ bội chi 4,95% GDP; tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội chiếm khoảng 31% GDP.

Nhìn lại hệ số ICOR, đại biểu Quốc hội Thân Văn Khoa (Bắc Giang) bày tỏ sự băn khoăn vì hệ số này hiện đang ở mức rất cao. Cụ thể, giai đoạn 2001 - 2005, ICOR của Việt Nam là 4,88, sau đó tăng lên 6,96 vào giai đoạn 2006 - 2010 và giảm nhẹ xuống 6,92 vào giai đoạn 2011 - 2014. 

Thừa nhận ICOR cao có một phần nguyên nhân là do Việt Nam đang trong giai đoạn tập trung cho phát triển hạ tầng, bao gồm cả hạ tầng vùng sâu, vùng xa và đầu tư cho xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, song ông Thân Văn Khoa cho rằng, nguyên nhân chính là do công tác quy hoạch còn nhiều hạn chế; quyết định đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp và nhiều công trình, dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước (bao gồm cả tín dụng nhà nước, trái phiếu chính phủ và vốn đối ứng ODA) còn để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Để làm rõ hơn hiệu quả đầu tư vốn, đại biểu Quốc hội Trần Xuân Vinh (Quảng Nam) đã so sánh hệ số ICOR của Việt Nam và một số nước trong khu vực. Cụ thể, nếu như giai đoạn 2011 - 2014, ICOR của Việt Nam là 6,92 thì của Indonesia chỉ là 3,86; Philippines là 4; Malaysia là 5,1. Thậm chí, ICOR của Việt Nam còn cao gấp hơn 2,5 lần Lào, nền kinh tế “được coi là” kém phát triển hơn (giai đoạn 2011 - 2014, ICOR của Lào chỉ có 4,2). “Điều đáng nói nữa là ICOR của khu vực kinh tế nhà nước cao gần 1,5 lần so với chỉ số trung bình của toàn nền kinh tế”, ông Trần Xuân Vinh nói thêm. 

Hiệu quả đầu tư thấp khiến cho tình trạng đầu tư công dàn trải vẫn chưa được khắc phục và nợ công tiếp tục gia tăng. Có tình trạng này, theo ông Trần Xuân Vinh là do Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh nghiệp vẫn thiếu các văn bản dưới luật và chưa có cơ chế đủ mạnh để kiểm tra, giám sát và chưa có chế tài xử lý các vấn đề phát sinh, đặc biệt là tình trạng nhiều dự án trì hoãn triển khai nhằm điều chỉnh tăng vốn đầu tư làm giảm hiệu quả sử dụng đồng vốn. 

“Đầu tư công trực tiếp từ ngân sách nhà nước giảm từ 35,5% năm 2010 xuống còn 30% năm 2015, song lại mở rộng quy mô phát hành trái phiếu chính phủ, kể cả việc phát hành trái phiếu để đảo nợ. Việc phát hành trái phiếu để đảo nợ, cơ cấu lại các khoản nợ đến hạn là cần thiết. Tuy nhiên, việc này chỉ là hệ lụy của nhiều năm trước để lại, đó là việc sử dụng vốn kém hiệu quả, thiếu khoa học, thậm chí không tránh khỏi việc tham nhũng, lãng phí. Vì vậy, tôi kính đề nghị Chính phủ cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả đầu tư công, rà soát, điều chỉnh quy hoạch tổng thể ngành, lĩnh vực, vùng và liên vùng; tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng đầu tư trong quá trình tái cơ cấu, chống thất thoát, lãng phí; đa dạng hóa hình thức đầu tư trên cơ sở đảm bảo minh bạch, công khai hóa, tránh đầu tư mang tính căn cứ trong địa giới hành chính”, ông Trần Xuân Vinh đề xuất.

 

Nhiều địa phương vẫn trông chờ bầu sữa ngân sách

Hiệu quả đầu tư vốn thấp, hệ số ICOR cao là một trong những chủ đề được các đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận tại hầu hết các kỳ họp Quốc hội. Nhiều khuyến cáo, khuyến nghị, đề nghị, yêu cầu cũng đã được các đại biểu đưa ra. Tuy nhiên, có một điểm đáng lưu ý là, khi cho ý kiến về nợ công tăng, hiệu quả đầu tư thấp, ICOR cao, đại biểu Quốc hội nào cũng kiến nghị Chính phủ chống đầu tư dàn trải, đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, lấy hiệu quả kinh tế làm hàng đầu…, nhưng khi đứng trên góc độ của địa phương mình thì nhiều đại biểu lại mong muốn Chính phủ đầu tư cho địa phương. 

Về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2016, đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang, ông Thào Hồng Sơn cũng tranh thủ đề xuất với Quốc hội: Chính phủ hãy vì Hà Giang phát triển, sử dụng một phần trong số 14.259 tỷ đồng tiết kiệm được từ Dự án Quốc lộ 1 và  Quốc lộ 14 để đầu tư cho Dự án Nâng cấp mở rộng Quốc lộ 4C (hay còn được gọi là con đường Hạnh Phúc nằm trên địa phận Hà Giang) và Cột cờ Lũng Cú (Đồng Văn, Hà Giang). “Dẫu biết rằng, đất nước ta còn khó khăn, vốn đầu tư còn thiếu, đầu tư vào lĩnh vực nào cũng quan trọng và cấp thiết, dù sao hai chữ “đặc thù” cũng mong được Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đồng thuận ưu tiên ủng hộ, đó là con đường để đưa Hà Giang sớm thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn, kém phát triển trong vùng Tây Bắc”, ông Thào Hồng Sơn khẩn thiết.

Cũng vì địa phương mình, đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên, ông Lò Văn Muôn mạnh dạn đề xuất, Nhà nước lập một dự án ở tầm quốc gia để đầu tư, hình thành một khu kinh tế - thương mại - du lịch tổng hợp. “Khu kinh tế - thương mại - du lịch này sẽ trở thành trung tâm của tiểu vùng quốc tế bao gồm vùng Tây Bắc của Việt Nam, các tỉnh phía Bắc của Lào, một số tỉnh Đông Bắc của Thái Lan và vùng Tây Nam của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)”. Với dự án trong ý tưởng của mình, ông Lò Văn Muôn cho rằng, cần phải có giải pháp mạnh về đầu tư, hình thành nhân tố đầu tàu của từng vùng, từng khu vực như kiểu các khu kinh tế Dung Quất, Vân Phong, Vũng Áng…

Hà Thành

ngocthanh