Giảm áp lực cân đối thu - chi NSNN: Cần tiết kiệm chi thường xuyên

Trước thông tin Bộ Tài chính “vay nóng” Ngân hàng Nhà nước 30.000 tỷ đồng, nhiều luồng ý kiến bình luận được đưa ra. Bộ Tài chính cho rằng đó là nghiệp vụ bình thường, dư luận và nhiều chuyên gia kinh tế thì lo ngại cân đối ngân sách nhà nước
Giảm áp lực cân đối thu - chi NSNN: Cần tiết kiệm chi thường xuyên

Trước thông tin Bộ Tài chính “vay nóng” Ngân hàng Nhà nước 30.000 tỷ đồng, nhiều luồng ý kiến bình luận được đưa ra. Bộ Tài chính cho rằng đó là nghiệp vụ bình thường, dư luận và nhiều chuyên gia kinh tế thì lo ngại cân đối ngân sách nhà nước (NSNN) đang căng thẳng, vay để bù chi. Dù nguyên nhân vay là gì, thì trong bối cảnh thu NSNN sẽ còn nhiều khó khăn, cách tốt nhất vẫn là giảm chi, đặc biệt là chi thường xuyên.

 

Theo thống kê của Bộ Tài chính, tổng thu cân đối NSNN tháng 7 ước đạt 92,77 nghìn tỷ đồng; luỹ kế 7 tháng đạt 544,6 nghìn tỷ đồng, bằng 59,8% dự toán, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2014. 

IMG

Theo Bộ Tài chính, bội chi ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm ước hơn 100,6 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ 44,5% dự toán năm

 

Ảnh: Tất Tiên

Tổng chi NSNN tháng 7 ước 95 nghìn tỷ đồng; luỹ kế chi 7 tháng đạt khoảng 645,3 nghìn tỷ đồng, bằng 56,3% dự toán, tăng 8,1% so cùng kỳ năm 2014. Như vậy, so với cùng kỳ năm trước, tốc độ tăng chi cao hơn tăng thu NSNN. Trong đó, khoản chi lớn nhất là chi phát triển các sự nghiệp kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý hành chính, 7 tháng đạt 444,9 nghìn tỷ đồng, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2014 và chiếm tới khoảng 70% tổng chi NSNN.   

 

Bội chi NSNN 7 tháng ước hơn 100,6 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ 44,5% dự toán năm. 

 

Bộ Tài chính đã vay NHNN 30.000 tỷ đồng, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Huỳnh Quang Hải giải thích thì đây chỉ là nghiệp vụ bình thường, không phải vay để bù chi và không thể hiện NSNN đang khó khăn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến vẫn lo ngại cân đối thu - chi NSNN đang có nhiều áp lực, khi thu NSNN trong thời gian tới có nhiều khó khăn có thể nhìn thấy được. Trong đó, dễ thấy là nguồn thu từ dầu thô đang giảm mạnh. Thu từ dầu thô thực hiện 7 tháng đầu năm ước đạt 42,27 nghìn tỷ đồng, giảm 33,9% so với cùng kỳ năm 2014. Từ nay đến cuối năm, dự báo tình hình giá dầu cũng khó khả quan hơn. 

 

Bên cạnh vay Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính cũng đang huy động vốn cho NSNN bằng nhiều kênh. Với kênh trái phiếu chính phủ, tính đến ngày 30/7, Kho bạc Nhà nước (KBNN) đã huy động được 14.747,1 tỷ đồng, nhưng chủ yếu là kỳ hạn 5 năm (13.374,1 tỷ đồng), kỳ hạn 10 năm và 15 năm chỉ huy động được 1.400 tỷ đồng. Trong tháng 7/2015, Bộ Tài chính đã chỉ đạo KBNN lần đầu tiên phát hành trái phiếu chính phủ trực tiếp cho các công ty bảo hiểm với số lượng dự kiến huy động khoảng 5.050 tỷ đồng với kỳ hạn lên tới 20 năm, mức lãi suất 7,75%/năm, cho đến ngày 30/7/2015 các công ty đã chuyển 1.950 tỷ đồng vào tài khoản Kho bạc. Như vậy, tổng khối lượng vốn huy động được trong tháng 7/2015 là 16.697,1 tỷ đồng, bằng 226,2% so với tháng 6/2015 nhưng vẫn thấp hơn khá nhiều so với cùng kỳ năm 2014.

 

Trả lời báo chí về vấn đề cân đối NSNN, TS. Phạm Thế Anh, chuyên gia tài chính công của Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng: Hơn 100 nghìn tỷ đồng bội chi vừa công bố chỉ là con số ước 7 tháng. Cuối năm, tốc độ giải ngân sẽ cao hơn và thâm hụt có thể sẽ tăng hơn. Nếu cuối năm, các khoản vay tạm thời không trả được, tốc độ chi không giảm thì bội chi ngân sách khó giữ được ở mức 5% như Quốc hội duyệt. Chưa kể, mục tiêu giảm nợ công kể từ năm 2016 chắc chắn cũng khó thực hiện.

 

Một thực tế dễ nhận thấy là chủ trương tiết kiệm chi NSNN luôn được đề cập đến trong các giải pháp bảo đảm cân đối NSNN nhiều năm qua nhưng mỗi năm chi ngân sách vẫn tăng và trong đó có nhiều khoản đầu tư không hiệu quả, đầu tư theo phong trào, đặc biệt là chi thường xuyên tăng rất mạnh. Chi thường xuyên trước đây chỉ chiếm khoảng 50% tổng chi NSNN, thì đến nay tỷ lệ này đã là 70%. Tốc độ tăng chi thường xuyên cũng luôn cao hơn tăng chi đầu tư phát triển và hiện đã gấp hơn 4 lần chi đầu tư phát triển, trong khi quy luật kinh tế là tốc độ tăng chi cho phát triển phải cao hơn tốc độ tăng chi thường xuyên để có điều kiện phát triển. 

 

Vì thế, nhiều chuyên gia đều nhận định, trong bối cảnh thu NSNN khó khăn và sẽ còn nhiều khó khăn hơn trong những năm tới, để tài khoá lành mạnh cần phải xem lại chi tiêu và coi đây là giải pháp bắt buộc, không thể chỉ nói trên giấy, mà phải làm bằng được. Trong đó, phải giảm được chi thường xuyên thông qua tinh gọn bộ máy hành chính, cắt giảm mạnh tay các khoản chi không cấp bách.

Việt Thắng

ngocthanh