“Đột phá” để thay đổi cục diện kinh tế Việt Nam

“Bức tranh kinh tế quý II và 6 tháng đầu năm 2015 nhìn bề ngoài có vẻ tốt, nhưng nhìn sâu hơn, dài hơn, có thể có vấn đề”. Đó là trăn trở nhiều chuyên gia kinh tế khi chia sẻ về những điểm nghẽn của nền kinh tế
“Đột phá” để thay đổi cục diện kinh tế Việt Nam

“Bức tranh kinh tế quý II và 6 tháng đầu năm 2015 nhìn bề ngoài có vẻ tốt, nhưng nhìn sâu hơn, dài hơn, có thể có vấn đề”. Đó là trăn trở nhiều chuyên gia kinh tế khi chia sẻ về những điểm nghẽn của nền kinh tế trong trung và dài hạn khi chưa được tháo gỡ.

IMG

Thời gian qua, lượng vốn đổ vào các lĩnh vực như ngân hàng, bất động sản, xây dựng tăng, nhưng hiệu quả sử dụng vốn trong các lĩnh vực này còn thấp

 Ảnh: Tiên Giang

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong quý II và 6 tháng đầu năm 2015 nền kinh tế nước ta có dấu hiệu phục hồi tốt hơn cả về đầu tư và tiêu dùng. Trên cơ sở đó, niềm tin của nhà đầu tư đối với nền kinh tế Việt Nam có nhiều cải thiện, khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2015 (6,2%) là cao. 

 

Khẳng định thêm cho dự báo này, tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2015 diễn ra mới đây, báo cáo trước Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cho biết: “Tình hình kinh tế - xã hội tháng 7 và 7 tháng năm 2015 tiếp tục đạt kết quả tích cực. Kinh tế vĩ mô ổn định hơn. Lạm phát được kiểm soát ở mức thấp. Các ngành kinh tế tiếp tục phát triển, công nghiệp chế biến, chế tạo phục hồi mạnh mẽ…”. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng tin tưởng: “Kết quả này cho chúng ta thấy triển vọng, nếu phấn đấu quyết liệt và không có gì đột biến thì có khả năng đạt kết quả đề ra cho cả năm 2015”.

 

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tốt của bức tranh kinh tế đang dần phục hồi, các chuyên gia kinh tế cũng nhìn nhận, nền kinh tế nước ta đang  đối diện với một số khó khăn, thách thức như sản xuất nông nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn; giá cả nông sản trên thị trường thế giới tiếp tục giảm ảnh hưởng mạnh đến thị trường xuất khẩu một số mặt hàng nông sản của nước ta; xuất khẩu tăng thấp hơn cùng kỳ năm trước, chưa đạt kế hoạch đề ra, trong khi kim ngạch xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước sụt giảm.

 

Dưới một góc nhìn không mấy lạc quan, tại Tọa đàm “Báo cáo kinh tế vĩ mô quý II/2015: Chuyển biến, cơ hội và thách thức”, TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng, mặc dù tăng trưởng kinh tế phục hồi rõ nét hơn, song tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế chậm được phục hồi. Dẫn chứng cho góc nhìn của mình, TS. Nguyễn Đình Cung chỉ ra, nhìn về dài hạn, mặc dù năng suất lao động hiện nay có cải thiện một chút, nhưng vẫn có xu hướng đi xuống. Tăng năng suất thời gian qua chủ yếu dựa vào chuyển dịch lao động chứ không phải vì đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Vốn đổ vào các lĩnh vực như ngân hàng, bất động sản, xây dựng vừa qua tăng nhưng đây lại là những ngành sử dụng vốn không hiệu quả, năng suất thấp, tốc độ tăng năng suất thậm chí âm. Hơn nữa, tăng trưởng cho đến nay chủ yếu dựa vào tăng vốn đầu tư và số lượng lao động, do đó về dài hạn thì con đường này sẽ không thể tiếp tục… Đáng chú ý, những doanh nghiệp lớn có nhiều vốn lại là những doanh nghiệp sử dụng vốn hiệu quả thấp.

 

Bằng góc nhìn đó, TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng: “Các nguồn lực kinh tế đang được phân bố và sử dụng một cách sai lệch, không thuận lý với thực tiễn. Tái cơ cấu nền kinh tế là phân bổ lại nguồn lực, mà nguồn lực này phải do thị trường phân bổ, song trên thực tế thì hình như chương trình tái cơ cấu kinh tế của chúng ta hiện do Nhà nước phân bổ”…

 

Đánh giá về quá trình tái cơ cấu kinh tế Việt Nam giai đoạn 2011 - 2014, ông Nguyễn Tú Anh, Trưởng ban Ban Chính sách vĩ mô thuộc Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho biết: “Dù chúng ta đã đạt được bước tiến dài nâng cao hiệu quả đầu tư công với các giải pháp như: siết chặt đầu tư công, ban hành Luật Đầu tư công, mở rộng đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP)…, tuy nhiên, ở đâu đó thì kỷ luật và kỷ cương trong đầu tư công không được đảm bảo thống nhất. Trong đầu tư công, tỷ trọng vốn vay đang ngày càng tăng lên có thể sẽ ảnh hưởng đến bền vững tài khóa của Việt Nam”.

 

Nêu ý kiến về vấn đề tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước hiện nay, TS. Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cho rằng: “Tiến độ cơ cấu các doanh nghiệp nhà nước đang diễn ra rất chậm”. Bổ sung cho ý kiến này, ông Lê Đình Ân, nguyên Giám đốc Trung tâm Thông tin  và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia dẫn chứng: “Cách đây 2 năm, vấn đề cổ phần hóa được thực hiện quyết liệt, dù vậy nhìn lại hiệu quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Từ thực tế ấy đang gợn lên khó khăn mới đó là chất lượng cổ phần hóa đang có vấn đề”. Bên cạnh đó, vấn đề nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp trước tác động của hội nhập mạnh mẽ cũng được nhiều chuyên gia kinh tế bày tỏ quan ngại.

 

Từ những thực tế nêu trên, TS. Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương chỉ ra: “Hình như quá trình tái cơ cấu nền kinh tế đang diễn ra chậm là vấn đề đương nhiên, bởi muốn tái cơ cấu thì phải có biện pháp “đột phá” và “chấp nhận trả giá” mới mong mang lại hiệu quả”. Và để tạo những đột phá trong tái cơ cấu nền kinh tế thì cần phải có những biện pháp quyết liệt nhằm giải quyết yếu tố dài hạn mà chưa làm được trong ngắn hạn. “Chỉ có làm như vậy từ nay thì tới năm 2018 hoặc 2019 quá trình tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam mới có thể có được những thay đổi căn bản so với hiện nay” – TS. Lê Xuân Bá nhận định.

T.Hiếu

ngocthanh