Đòi hỏi cải cách thể chế xuất phát từ FTA Việt Nam - EU

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc Việt Nam tham gia đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do không làm hạn chế dư địa tái cơ cấu nền kinh tế, mà sẽ mở ra một không gian
Đòi hỏi cải cách thể chế  xuất phát từ FTA Việt Nam - EU

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc Việt Nam tham gia đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do không làm hạn chế dư địa tái cơ cấu nền kinh tế, mà sẽ mở ra một không gian mới để quá trình này đạt hiệu quả cao hơn.

 

Chìa khóa nắm bắt cơ hội

Theo Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, khoảng 2 thập kỷ qua, chúng ta đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trong quan hệ kinh tế và thương mại giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU). Trong những nỗ lực nhằm đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới, Việt Nam và EU đã ký kết Hiệp định khung Đối tác và Hợp tác toàn diện vào năm 2012. Hiện hai bên đang tiến hành các vòng đàm phán cuối cùng tiến tới ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) trong năm nay. EVFTA được coi là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, với mức độ cam kết sâu rộng và chặt chẽ. Các cam kết không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thuế quan, tạo thuận lợi cho thương mại, mà còn liên quan đến kỷ luật cạnh tranh, mua sắm công, doanh nghiệp nhà nước…

 

Những phân tích gần đây của nhiều tổ chức kinh tế, chuyên gia kinh tế cho thấy, lợi ích mang lại từ EVFTA đối với Việt Nam là rất lớn. GDP của Việt Nam có thể tăng thêm 7 - 8% vào năm 2025; xuất khẩu vào thị trường EU cũng dự báo tăng khoảng 10%... Song, EVFTA cũng sẽ mang lại nhiều thách thức, đặc biệt là tạo sức ép đối với Chính phủ Việt Nam trong tái cơ cấu nền kinh tế, mở cửa thị trường, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Với doanh nghiệp, EVFTA sẽ tạo thách thức buộc các doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ, tăng cường năng lực cạnh tranh, nâng cao tiêu chuẩn và chất lượng sản phẩm.

IMG

Hội thảo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU với chủ đề “Hàm ý đối với cải cách chính sách và thể chế” do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương phối hợp với Đại sứ quán Đan Mạch tại Hà Nội tổ chức ngày 25/6

Bàn về vấn đề này, tại Hội thảo về EVFTA với chủ đề “Hàm ý đối với cải cách chính sách và thể chế” do CIEM phối hợp với Đại sứ quán Đan Mạch tại Hà Nội tổ chức hôm qua (ngày 25/6), ông Lương Hoàng Thái, Vụ trưởng Vụ Thương mại đa biên thuộc Bộ Công Thương nhìn nhận: “Tham gia EVFTA, các doanh nghiệp Việt Nam có rất nhiều cơ hội thâm nhập vào một thị trường rộng lớn. Hơn nữa, những điều khoản quy định chặt chẽ trong Hiệp định sẽ tác động mạnh mẽ đến cải cách thể chế trong nước để khối doanh nghiệp nhà nước hoạt động bình đẳng với khối doanh nghiệp tư nhân; hoạt động chi tiêu công sẽ minh bạch, rõ ràng… Đó chính là cơ hội để quá trình tái cơ cấu nền kinh tế nước ta hiệu quả hơn”.

 

Đồng quan điểm về cơ hội mà EVFTA sẽ mang lại, tuy nhiên ông Jean Jacques Bouflet, Tham tán Công sứ, Trưởng ban Kinh tế và Thương mại thuộc Phái đoàn EU tại Việt Nam cho rằng: “Mặc dù Việt Nam được đánh giá là có nhiều cơ hội hơn khi tham gia EVFTA, song nền kinh tế của Việt Nam vẫn còn một số điểm nghẽn nhất định. Vì thế, Việt Nam phải cải cách thể chế nhằm giải quyết những điểm nghẽn đó, đây là chìa khóa để Việt Nam tận dụng lợi thế từ các FTA”.

 

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về điều chỉnh thể chế và chính sách của các nước đang phát triển, ông Piergiuseppe Fortunato, chuyên gia kinh tế quốc tế cho biết: “Trên thực tế, những quy định trong các FTA thế hệ mới áp dụng tiêu chuẩn của OECD (Tổ chức Hợp tác kinh tế và Phát triển - PV). Nếu một quốc gia đang phát triển tham gia các hiệp định này không xây dựng được cơ chế theo đuổi các mục tiêu quốc gia ưu tiên của mình rất dễ tạo nên rủi ro và làm mất đi dư địa cải cách của chính quốc gia mình”.

 

Liệu Việt Nam có tận dụng được cơ hội từ EVFTA?

Tại Hội thảo, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM chia sẻ: “Cải cách thể chế thúc đẩy kinh tế phát triển là nội dung mà Chính phủ Việt Nam rất quan tâm và đang nỗ lực thực hiện. Lợi ích từ các FTA không phải là điều hiển nhiên, mà phụ thuộc rất nhiều vào đổi mới thể chế và chính sách nhằm biến các thách thức thành cơ hội, biến cơ hội thành các lợi ích thực sự”. Do vậy, câu hỏi làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng cơ hội khi Việt Nam ký kết EVFTA đã được các đại biểu phân tích, thảo luận. 

 

Về vấn đề này, TS. Trần Toàn Thắng, Phó Trưởng ban Ban Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh thuộc CIEM cho biết: “Kết quả của một số nghiên cứu gần đây về vấn đề chủ động hội nhập của Việt Nam cho thấy, Việt Nam chưa chuẩn bị tốt các điều kiện cơ bản trong nước và chưa có được sự nỗ lực chung của toàn xã hội để tận dụng cơ hội mà tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng chất lượng, hiệu quả và phát triển bền vững”. TS. Trần Toàn Thắng cũng cho biết thêm: “Đến nay, các nội dung của EVFTA vẫn chưa được công khai. Vì vậy, việc nắm bắt các quy định của Hiệp định còn rất hạn chế, tạo sức ép lớn cho việc nắm bắt cơ hội”.

 

Bà Trần Thị Thanh Tâm, đại diện Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết: “Hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi Việt Nam ký kết EVFTA, một mặt sẽ tạo ra cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp vào một thị trường phát triển, thu hút thêm nhiều vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài có chất lượng. Mặt khác, EVFTA sẽ tạo sức ép mở cửa thị trường, nếu doanh nghiệp không có bước đi đúng sẽ là giải thể, phá sản, chuyển dịch lao động…”. Dưới góc nhìn đó, bà Trần Thị Thanh Tâm kiến nghị: “Các doanh nghiệp cần phải đẩy mạnh tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh”.

 

Tin tưởng vào những cơ hội mà EVFTA sẽ mang lại, ông Piergiuseppe Fortunato, chuyên gia kinh tế quốc tế nhấn mạnh: “Những chính sách đổi mới kinh tế của Việt Nam trong 2 thập kỷ qua đã giúp nền kinh tế phát triển mạnh mẽ. EVFTA có thể giúp Việt Nam thay đổi cơ cấu kinh tế, duy trì dư địa cho quá trình tái cơ cấu nền kinh tế thành công”.

Bài và ảnh: Trung Hiếu

ngocthanh