Doanh nghiệp chưa thực sự hài lòng với cải cách thủ tục hải quan

Mặc dù được đánh giá là đã có sự chuyển biến khá tích cực theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp (DN), song Báo cáo kết quả khảo sát năm 2015 về mức độ hài lòng của DN đối với thủ tục hành chính
Doanh nghiệp chưa thực sự hài lòng  với cải cách thủ tục hải quan

Mặc dù được đánh giá là đã có sự chuyển biến khá tích cực theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp (DN), song Báo cáo kết quả khảo sát năm 2015 về mức độ hài lòng của DN đối với thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam  (VCCI) công bố mới đây cho thấy, DN vẫn còn gặp vướng mắc trong thủ tục thông quan, đặc biệt là tại các địa phương. 

 

Khả năng tiếp cận thông tin đã được cải thiện

Theo kết quả khảo sát, phần lớn DN đều tỏ ý hài lòng với những chuyển biến tích cực của chính sách, pháp luật hải quan trong giai đoạn 2010 - 2015. Đặc biệt, sự thuận lợi trong tiếp cận thông tin trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Hải quan được đánh giá cao nhất, với 89% DN bày tỏ hoàn toàn hài lòng. Việc hỗ trợ DN trong thực hiện thủ tục hành chính về hải quan cũng được DN đánh giá có chuyển biến khả quan với việc giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ xuất nhập khẩu và số lần đi lại của DN để hoàn tất hồ sơ miễn thuế, hoàn thuế. Cụ thể, số liệu công bố cho thấy, có 92% DN đề nghị cơ quan hải quan hỗ trợ và 83% trong số này đánh giá sự hỗ trợ của hải quan là phần lớn hoặc hoàn toàn hiệu quả. 

Tuy nhiên, vẫn còn tới 56% DN cho rằng ngành hải quan vẫn cần nâng cao chất lượng của các hình thức cung cấp thông tin. Cũng liên quan đến vấn đề này, theo Báo cáo, trong các phương thức tiếp cận thông tin từ ngành hải quan, việc tiếp cận qua tờ rơi, ấn phẩm chưa được các DN đánh giá cao khi chỉ có 46% DN phản hồi cho biết họ hài lòng/hoàn toàn hài lòng với phương thức này. 

Đối với việc tìm hiểu thông tin về pháp luật hải quan (PLHQ) của DN, có 1.620 DN cho biết họ đã từng gặp vướng mắc khi tìm hiểu thông tin về PLHQ, chiếm 54% tổng số DN phản hồi. Tỷ lệ DN gặp vướng mắc trong quá trình tìm hiểu thông tin về PLHQ có sự khác biệt không đáng kể giữa các nhóm DN phân theo nguồn vốn. Cụ thể, tỷ lệ DN gặp vướng mắc thuộc nhóm dân doanh là 50%; 60% là tỷ lệ DN FDI và 57% là tỷ lệ DNNN. 

Đặc biệt, kết quả khảo sát cho thấy, DN có quy mô càng lớn, thì tỷ lệ gặp vướng mắc trong quá trình tìm hiểu thông tin về PLHQ càng cao. Cụ thể, nếu như chỉ 48% DN có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng gặp vướng mắc, thì với những DN có quy mô vốn trên 100 tỷ đồng, tỷ lệ từng gặp vướng mắc lên tới 65%. Xét theo lĩnh vực kinh doanh, những DN hoạt động trong các ngành xây dựng, công nghiệp/chế tạo có tỷ lệ gặp vướng mắc cao nhất (56%). Với các DN hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp/nông/lâm nghiệp/thủy sản, có 52% từng gặp vướng mắc. Ba nhóm có tỷ lệ gặp vướng mắc thấp hơn là DN hoạt động trong lĩnh vực thương mại/dịch vụ, khai khoáng và nhóm DN hoạt động trong các ngành khác. 

 

Vẫn phải trả phí “bôi trơn” để không bị phân biệt đối xử

Liên quan đến thực hiện các thủ tục hải quan, vẫn có tới 58% DN cho biết đã từng gặp những khó khăn nhất định trong quá trình thực hiện thủ tục thông quan. Trong số đó, có 83% cho biết gặp phải vấn đề nhiều biểu mẫu khai báo và hay thay đổi. Kế đến, là sự phối hợp chưa đồng bộ giữa cơ quan hải quan và các cơ quan khác có liên quan (60%). Có 48% DN phản ánh về việc bị yêu cầu cung cấp thông tin, giấy tờ ngoài quy định. Việc không công khai thông tin, quy trình xử lý và cán bộ hải quan không hướng dẫn đầy đủ, tận tình trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan là những khó khăn cụ thể khác mà 37% DN vấp phải.

Một thực tế rất đáng quan tâm là vẫn còn tình trạng DN phải chi thêm phí “bôi trơn” để thuận lợi hơn trong thủ tục hành chính và không bị phân biệt đối xử. Cụ thể, theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Ban Pháp chế thuộc VCCI, vẫn có 28% DN cho biết họ phải trả thêm chi phí ngoài quy định trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính về hải quan. Một số DN cho biết, họ e ngại sẽ bị phân biệt đối xử nếu không chi trả thêm chi phí ngoài quy định. Đặc biệt, có khoảng 35% DN được khảo sát từ chối trả lời câu hỏi về việc phải trả phí ngoài quy định. Điều này cho thấy tâm lý e ngại vẫn thường trực trong một bộ phận không nhỏ DN khi đề cập vấn đề nhạy cảm này. 

Đánh giá về mức độ dễ dàng, thuận lợi trong việc thực hiện 6 nhóm thủ tục hành chính hải quan, bao gồm thủ tục thông quan, xác nhận hàng hóa qua khu vực giám sát, thủ tục quản lý thuế, kiểm tra sau thông quan, xử lý vi phạm hành chính và giải quyết khiếu nại, theo kết quả khảo sát, phần lớn DN cho biết, việc thực hiện những thủ tục này là bình thường. Những thủ tục có tỷ lệ DN đánh giá việc thực hiện là dễ/rất dễ cao nhất là thủ tục nộp thuế (26%), thủ tục thông quan - khâu kiểm tra hồ sơ (10%) và xác nhận hàng hóa qua khu vực giám sát (10%). Tuy nhiên, đáng lưu tâm là vẫn còn thủ tục mà DN đánh giá khó/rất khó thực hiện ở mức tương đối cao, đó là thủ tục hoàn thuế, không thu thuế (31%), tiếp đến là thủ tục xét miễn thuế (26%). 

Kết quả này cho thấy, DN vẫn gặp khó khăn trong một số thủ tục về thuế. Có tới 82% DN hy vọng cơ quan hải quan cần tiếp tục đơn giản hóa các thủ tục hành chính, đồng thời đề xuất ngành cần nỗ lực nâng cao hơn nữa chất lượng, tinh thần và thái độ phục vụ của công chức hải quan. Mặc dù nhiều chương trình cải cách thủ tục hành chính đã được thực hiện, song theo các DN, những thủ tục này vẫn cần cải thiện nhiều để thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho DN. Bên cạnh đó, các DN cũng mong muốn cơ quan hải quan phối hợp đồng bộ và hiệu quả hơn với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan để thực sự cải thiện thủ tục kiểm tra chuyên ngành, vốn là một điểm nóng gây bức xúc cho DN lâu nay. 

Hiếu Việt

ngocthanh