“Điều kiện kinh doanh – kinh nghiệm quốc tế và thách thức đối với Việt Nam”

Đó là chủ đề của Hội thảo do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức sáng ngày 6/4 tại Hà Nội.
“Điều kiện kinh doanh – kinh nghiệm quốc tế và thách thức đối với Việt Nam”

Đó là chủ đề của Hội thảo do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức sáng ngày 6/4 tại Hà Nội.

 

IMG

Nhiều quy định hiện hành về điều kiện kinh doanh đã tạo nên rào cản gia nhập thị trường, tạo sự bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội kinh doanh đối với doanh nghiệp, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

 Ảnh: Lê Tiên

Bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp

Đề cập thực trạng và những thách thức đối với việc triển khai thực hiện Luật Đầu tư (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7 tới đây về điều kiện kinh doanh, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM cho biết: “Tập hợp chỉ riêng các quy định về điều kiện kinh doanh hiện có gần 900 trang, chưa kể quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục, thời hạn và cơ quan có thẩm quyền xác nhận đáp ứng điều kiện kinh doanh. Không những thế, còn hàng ngàn “công văn điều hành hàng năm” tạo nên rào cản gia nhập thị trường cũng như tạo ra sự bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội kinh doanh đối với doanh nghiệp, nhất là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Những yếu tố này còn làm thui chột sáng tạo, loại bỏ những cách làm khác, cách làm mới, thậm chí khiến cho quan hệ cung cầu trên thị trường bị méo mó; thị trường kém cạnh tranh và có xu hướng tạo nên cạnh tranh không lành mạnh”.

 

Nhìn vào thực trạng trên, nhiều ý kiến của tại Hội thảo cho rằng, Luật Đầu tư (sửa đổi) đã quy định rất rõ ràng và cụ thể đối với điều kiện kinh doanh. Tuy nhiên, trong 267 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được đưa ra trong Luật Đầu tư (sửa đổi) thì tất cả đều có điều kiện quy định bởi các thông tư do các bộ ban hành với số lượng lên tới hàng ngàn. Kết quả rà soát của Bộ Tư pháp cho thấy, rất nhiều địa phương cũng ban hành văn bản quy định về điều kiện kinh doanh. Vì lý do đó, các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với Hiến pháp, Luật Đầu tư (sửa đổi) đương nhiên không còn hiệu lực thi hành và cần bãi bỏ. Tương tự, đối với các điều kiện kinh doanh được quy định tại các văn bản không phải là Luật, Pháp lệnh, Nghị định cũng cần bãi bỏ.

 

GS. Micheal Wools, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Năng suất Australia cho rằng, các văn bản này sẽ tạo ra gánh nặng không cần thiết đối với doanh nghiệp và làm giảm năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả phân bổ nguồn lực. GS. Micheal Wools nhấn mạnh: “Nếu chú trọng vấn đề này trong nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh thì Việt Nam sẽ đi nhanh hơn các nước khu vực và nhiều nước khác trên thế giới”. 

 

Đồng thuận quan điểm nêu trên, TS. Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh: “Đây là thời điểm thích hợp để cải cách nhằm nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng. Sức ép và độ nén đối với thể chế ngày càng mạnh mẽ nhằm tạo ra những động lực mới cho phát triển đất nước”.

 

Cộng đồng doanh nghiệp vẫn thờ ơ?

Nhìn vào thực tế có các quy định về điều kiện kinh doanh trái pháp luật, trái thẩm quyền nêu trên, nhiều chuyên gia tại Hội thảo đặt câu hỏi: “Những cá nhân, cơ quan ban hành quy định trái thẩm quyền đã và sẽ bị xử lý như thế nào?”; “Tại sao người dân, doanh nghiệp vẫn cứ âm thầm tuân thủ các quy định đó, mà không có phàn nàn, khiếu nại hoặc có mà không được giải quyết?…”. Mới đây, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tập hợp và công bố Danh mục điều kiện kinh doanh trên Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia từ ngày 20/1/2015; đồng thời phát thông cáo báo chí đề nghị góp ý, nhận xét, bình luận đến tất cả các hiệp hội, câu lạc bộ doanh nghiệp. Tuy nhiên, đến nay, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh chỉ thu được ý kiến góp ý của 3 bộ (Bộ Quốc phòng, Bộ Tài Nguyên và Môi trường, Bộ Thông tin và Truyền Thông), song các đơn vị này đề nghị giữ nguyên quy định như hiện nay; chỉ có 18 trong số hơn 400.000 doanh nghiệp có ý kiến; chưa có hiệp hội nào lên tiếng.

IMG

Môi trường kinh doanh thuận lợi là một nhân tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, nên cơ quan nhà nước cần tạo lập hệ thống quy định tốt hơn, hướng đến giảm gánh nặng về quy định cho doanh nghiệp

 Ảnh: T.H

“Sự thờ ơ này là một trong những thách thức đối với đòi hỏi phải thực hiện đúng và đầy đủ nội dung của Luật Đầu tư (sửa đổi) về điều kiện kinh doanh. Phải chăng đây là phép thử của đổi mới, hoàn thiện và nâng cao năng lực của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang hướng đến?” – một chuyên gia kinh tế lo ngại.

 

Giải đáp về sự thờ ơ của doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng: “Hiện có tình trạng các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp chưa hợp tác góp ý văn bản pháp luật là vì cải cách thủ tục hành chính nói thì nhiều nhưng thực hiện chưa được bao nhiêu. Trong khi đó, đôi khi quá trình tham vấn ý kiến của doanh nghiệp lại được thực hiện một cách thiếu minh bạch, không thực chất, doanh nghiệp cảm giác bị “đánh úp”. Nhưng nếu những cải cách trong Luật Đầu tư (sửa đổi) được thực thi nghiêm, thì sẽ tạo nên những bước đột phá mới cho vấn đề này”.

 

Đại diện Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư chia sẻ: “Hai Luật mới này đã “đánh” đúng chỗ là tập hợp đưa điều kiện kinh doanh lên mạng một cách công khai. Đây là bước đầu quan trọng để triển khai những bước tiếp theo thực thi luật một cách hiệu quả”.

 

GS. Micheal Wools cũng nhấn mạnh, môi trường kinh doanh thuận lợi là một nhân tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Do đó, cơ quan nhà nước cần rà soát quy định được thành lập để theo dõi, rà soát và đưa ra các khuyến nghị nhằm tạo lập hệ thống quy định tốt hơn, hướng đến giảm gánh nặng về quy định cho doanh nghiệp.

Trung Hiếu

 

ngocthanh