Để tái cơ cấu đầu tư công ngày càng thực chất hơn

Tái cơ cấu đầu tư công thời gian qua mới chỉ dừng lại ở việc siết chặt kỷ cương đầu tư, chứ chưa tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí đầu tư.
Để tái cơ cấu đầu tư công ngày càng thực chất hơn

Tái cơ cấu đầu tư công thời gian qua mới chỉ dừng lại ở việc siết chặt kỷ cương đầu tư, chứ chưa tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí đầu tư. Đó là ý kiến của giới chuyên môn đưa ra tại Hội thảo Giám sát và đánh giá thực hiện Chương trình tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế Việt Nam do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức cuối tuần qua tại Hà Nội.

IMG

Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư đã mở rộng cánh cửa thu hút vốn đầu tư của khu vực ngoài nhà nước và nước ngoài vào phát triển kết cấu hạ tầng

 Ảnh: Lê Tiên

Siết chặt đầu tư công, mở rộng cánh cửa cho khu vực tư nhân

Đánh giá về quá trình tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam trong 3 năm từ 2011 - 2014, tại Hội thảo, ý kiến của nhiều đại biểu cho rằng, quá trình tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam trong thời gian qua đã đạt được những thành tựu rất đáng ghi nhận. Các hoạt động đầu tư công, hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng đã trở nên minh bạch hơn, có sự giám sát lớn hơn. 

 

Đối với tái cơ cấu đầu tư công, ông Nguyễn Tú Anh, Phó Trưởng ban Ban Chính sách kinh tế vĩ mô thuộc CIEM cho biết, thực hiện chủ trương, đường lối về tái cơ cấu đầu tư, trong giai đoạn này, nhiều thể chế quan trọng được ban hành liên quan tới việc định hướng đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư, chuẩn bị đầu tư, phê duyệt đầu tư và thực hiện, giám sát đầu tư như: Chỉ thị số 1792/CT-TTg ngày 15/10/2011 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý đầu tư từ vốn ngân sách nhà nước và vốn trái phiếu chính phủ; Chỉ thị số 09/CT-TTg về việc tăng cường chỉ đạo điều hành thực hiện nhiệm vụ tài chính, ngân sách nhà nước năm 2013… 

IMG

Để nâng cao hiệu quả tái cơ cấu đầu tư công, nhiều chuyên gia cho rằng, cần chuyển dần kiểm soát đầu tư công theo dạng tuân thủ sang kiểm soát theo đầu ra

 Ảnh: Nhã Chi

Đáng chú ý, Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13 đã được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 18/6/2014 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2015 được coi là một trong những văn bản quan trọng nhất của việc thể chế hóa đầu tư công, tạo điều kiện cho việc thực hiện quá trình tổng thể tái cơ cấu đầu tư công và tái cơ cấu nền kinh tế. 

 

Bên cạnh việc quản lý chặt chẽ đầu tư công, đồng thời hướng đến mục tiêu nhằm mở rộng cánh cửa khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân phát triển, ngay trong quý I/2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) thay thế cho Nghị định số 108/2009/NĐ-CP ngày 27/11/2009 của Chính phủ về đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT, hợp đồng BTO và hợp đồng BT; Nghị định số 24/2011/NĐ-CP ngày 5/4/2011 của Chính phủ sửa đổi một số điều của Nghị định số 108/2009/NĐ-CP và Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg về việc ban hành Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công - tư. Với nhiều điểm mới, Nghị định số 15/2015/NĐ-CP đã mở rộng cánh cửa thu hút vốn đầu tư của khu vực ngoài nhà nước và nước ngoài đầu tư vào các lĩnh vực nút thắt của nền kinh tế như: kết cấu hạ tầng, cung ứng dịch vụ công, khoa học công nghệ, khí tượng thủy văn, khu công nghiệp, khu công nghệ cao…

 

Xử lý triệt để sai phạm trong công tác đầu tư 

Đánh giá kết quả thực hiện tái cơ cấu đầu tư công trong 3 năm từ 2011 - 2014, đại diện CIEM cho rằng, có thể nói quá trình tái cơ cấu đầu tư công thời gian qua đã có những bước tiến mạnh mẽ mà cụ thể là siết chặt kỷ cương trong quản lý đầu tư công. Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa như mong đợi. Chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ thẳng thắn nhìn nhận: “Trong 3 năm vừa qua, chúng ta mới chỉ mon men đi vào tái cơ cấu, gỡ rối trước mắt mà gỡ rối chưa xong”.

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương: Tái cơ cấu là quá trình phân bổ lại nguồn lực, nhưng không phải là Nhà nước phân bổ lại, mà phải là do thị trường phân bổ. Khi nguồn lực của Nhà nước ít đi, nguồn lực thị trường tăng lên thì nguồn lực sẽ được phân bổ đúng hơn, và theo đó chất lượng sẽ tăng lên, từ đó hiệu quả cũng sẽ tăng lên.

Đồng thuận với nhận định này, ông Nguyễn Tú Anh bày tỏ, tái cơ cấu đầu tư công thời gian qua thực chất mới chỉ dừng lại ở việc siết chặt kỷ cương đầu tư, vẫn còn không ít hạn chế cần được khắc phục. Các sai phạm trong công tác đầu tư công vẫn còn xảy khá phổ biến. Cụ thể là các sai phạm trong công tác quản lý vốn tại các địa phương như vi phạm các quy định về lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh dự án. 

 

Ông Nguyễn Tú Anh dẫn chứng, theo Báo cáo kết quả thanh tra của Thanh tra Chính phủ, từ 2011 - 2014, tổng cộng có tới 789 dự án bị các đoàn thanh tra ghi nhận sai phạm về trình tự thủ tục với tổng số tiến là 280 tỷ đồng; sai phạm về lập, thẩm định, phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư tại 272 dự án với số tiền vi phạm là 248 tỷ đồng; sai phạm về nợ đọng xây dựng cơ bản tại 1.527 dự án, với tổng số tiền là 1.869 tỷ đồng. Đáng báo động, có tới 2.324 dự án, công trình bị thanh tra “thổi còi” với các lỗi: thanh toán vượt khối lượng thực tế thi công, thanh toán sai so với dự toán thực tế được duyệt, ứng vốn, nhưng không thực hiện hợp đồng với số tiền là 791,6 tỷ đồng. 

 

Đối với vấn đề nợ đọng xây dựng cơ bản, Báo cáo của Thanh tra Chính phủ cho biết, còn tồn tại tình trạng dự án chưa bố trí vốn, nhưng vẫn tổ chức lựa chọn nhà thầu và để nhà thầu ứng vốn thi công, gây phát sinh thêm nợ đọng. Tại tỉnh Bến Tre, có 14 dự án xuất hiện nợ đọng với số tiền 127 tỷ đồng; Kiên Giang có 31 dự án với số tiền là 31 tỷ đồng; Lào Cai có 58 dự án với số tiền là 193,6 tỷ đồng…

 

Để nâng cao hiệu quả tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế trong thời gian tới, trong đó có tái cơ cấu đầu tư công, nhiều ý kiến tại Hội thảo nhấn mạnh: Cần ưu tiên bố trí vốn ngân sách trung ương tập trung để đầu tư các dự án có ý nghĩa chiến lược quốc gia và vùng kinh tế, chậm thu hồi vốn, không có lợi nhuận hoặc lợi nhuận thấp; chuyển dần kiểm soát đầu tư công theo dạng tuân thủ sang kiểm soát theo đầu ra; minh bạch hóa các hoạt động đầu tư của Nhà nước; thực hiện nghiêm Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 nhằm tăng cường cạnh tranh công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong hoạt động đấu thầu các dự án có sử dụng vốn ngân sách…

 T.Hiếu

 

ngocthanh