Để nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức khi tham gia TPP

TPP và các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đang đàm phán sẽ mở ra nhiều cơ hội, nhưng những hiệp định này không phải là một “bữa tiệc dễ dãi” cho Việt Nam, mà chắc chắn sẽ có rất nhiều thách thức mới xuất hiện
Để nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức khi tham gia TPP

TPP và các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đang đàm phán sẽ mở ra nhiều cơ hội, nhưng những hiệp định này không phải là một “bữa tiệc dễ dãi” cho Việt Nam, mà chắc chắn sẽ có rất nhiều thách thức mới xuất hiện. TS. Nguyễn Văn Trình, Giám đốc Học viện Cán bộ TP. Hồ Chí Minh đã gợi ý một số giải pháp để Việt Nam có thể nắm bắt những thời cơ và vượt qua những thách thức khi tham gia TPP.

 

TPP không chỉ là “bữa đại tiệc” cho Việt Nam

Theo TS. Nguyễn Văn Trình, Hiệp định TPP là một hiệp định thương mại tự do (FTA) có quy mô cam kết rộng và sâu hơn các FTA mà Việt Nam đã từng tham gia từ trước đến nay. Các nước tham gia TPP chiếm đến trên 40% GDP toàn thế giới và thị trường TPP chiếm trên 30% tổng thương mại toàn thế giới, vì vậy, việc gia nhập TPP sẽ tạo nhiều cơ hội cho Việt Nam.

 

Nhiều cơ hội được các chuyên gia chỉ ra, như TPP giúp Việt Nam có cơ hội tận dụng tốt nhất kết quả tái cấu trúc thị trường thế giới và khu vực do quá trình liên kết khu vực và quốc tế tạo ra, đặc biệt là kết quả của quá trình liên kết trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương đem lại, nhất là tham gia chuỗi sản xuất và cung ứng khu vực. TPP giúp Việt Nam thực hiện chiến lược chủ động hội nhập quốc tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế và khu vực. Hiệp định này cũng tạo cơ hội giúp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu, hạn chế nhập siêu; tạo cơ hội thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào Việt Nam; tạo cơ hội cho ngành nông nghiệp Việt Nam tái cơ cấu và phát triển…

 

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Văn Trình cho rằng, bên cạnh những thuận lợi, cơ hội mới, cũng phải nhìn nhận những thách thức to lớn mà Việt Nam sẽ phải đối mặt khi tham gia TPP. Việc nhìn nhận rõ các thách thức sẽ tránh tư tưởng đề cao những thuận lợi, cơ hội, xem việc tham gia TPP là “bữa tiệc dễ dãi” hay “bữa đại tiệc” cho Việt Nam, mà xem nhẹ các khó khăn, dễ rơi vào tâm lý chủ quan, sẽ bị động trước sức cạnh tranh của các đối tác khi TPP được ký kết. 

 

TS. Nguyễn Văn Trình nhấn mạnh đến việc TPP sẽ tạo sức ép về mở cửa thị trường nội địa, hàng hóa nội địa sẽ phải chịu sự cạnh tranh gay gắt với hàng hóa của các thành viên khác trong TPP. Đồng thời, TPP sẽ yêu cầu thực hiện cạnh tranh công bằng theo luật chơi của thị trường đối với tất cả các thành phần kinh tế, đòi hỏi phải xóa bỏ mọi phân biệt đối xử đối với các thành phần kinh tế ngoài nhà nước trên thị trường cũng như trong đấu thầu, mua sắm công. Nếu TPP được thông qua và ký kết, Việt Nam phải thay đổi rất lớn trong thể chế, chính sách và điều hành kinh tế hiện nay. 

 

Bên cạnh đó là những thách thức liên quan đến vấn đề bảo hộ sở hữu trí tuệ, sử dụng lao động,…

 

Cả Nhà nước và doanh nghiệp đều phải chuyển mình

TS. Nguyễn Văn Trình cho rằng, các giải pháp phải được thực hiện từ cả phía Nhà nước và doanh nghiệp. 

Về phía Nhà nước, để có thể tận dụng tốt nhất các cơ hội và vượt qua các thách thức mà TPP mang đến cho Việt Nam, Nhà nước phải đẩy mạnh hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, chấp nhận luật chơi của thị trường, xóa bỏ mọi phân biệt đối xử đối với các thành phần kinh tế ngoài nhà nước. 

 

Để chủ động tận dụng cơ hội do TPP mang lại, cũng như tránh được những tác động tiêu cực của TPP, ngay bây giờ, các cơ quan nhà nước cần triển khai các hoạt động nghiên cứu, đánh giá tác động tích cực và tiêu cực từ TPP đối với tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội để xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp. Các cấp chính quyền cũng cần phải đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông về những cơ hội và thách thức khi Việt Nam tham gia TPP. 

 

Về vấn đề doanh nghiệp nhà nước, mua sắm chính phủ, đầu tư công và minh bạch ngân sách nhà nước khi Hiệp định có hiệu lực, Chính phủ cần kiên quyết đẩy mạnh tái cơ cấu đầu tư công và mua sắm chính phủ, tái cơ cấu hệ thống tài chính - tín dụng và tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước. 

 

Về phía doanh nghiệp, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tham gia vào tiến trình tham vấn đàm phán và tham vấn chính sách của Chính phủ để tránh bị động khi Hiệp định được ký kết, công bố. Trước tiên cần chủ động tìm hiểu thông tin về tiến trình đàm phán TPP và các FTA mới bằng cách thường xuyên đối thoại với Chính phủ, có thể thông qua Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.

 

Các doanh nghiệp cũng phải tăng cường khâu quản trị doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp nông nghiệp và hộ nông dân. Một vấn đề sống còn nữa là doanh nghiệp phải củng cố, nâng cao chất lượng nhân lực, bao gồm nhân lực quản lý cũng như nhân lực trực tiếp sản xuất, kinh doanh… 

Việt Thắng

ngocthanh