Đấu giá tài sản nhà nước, vẫn có “quân xanh, quân đỏ”

Theo báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội, sau 4 năm thực hiện Nghị định 17/2010/NĐ-CP về bán đấu giá tài sản, chất lượng dịch vụ đấu giá nhìn chung còn chưa có hiệu quả. Tình trạng “quân xanh, quân đỏ” vẫn còn
Đấu giá tài sản nhà nước,  vẫn có “quân xanh, quân đỏ”

Theo báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội, sau 4 năm thực hiện Nghị định 17/2010/NĐ-CP về bán đấu giá tài sản, chất lượng dịch vụ đấu giá nhìn chung còn chưa có hiệu quả. Tình trạng “quân xanh, quân đỏ” vẫn còn tồn tại, có hiện tượng thông đồng, dìm giá trong các phiên đấu giá; cơ quan quản lý cũng chưa có cơ chế hữu hiệu kiểm soát việc đấu giá, nhất là đấu giá tài sản nhà nước. 

IMG
Quy định hiện hành có kẽ hở khiến hoạt động đấu giá không khách quan như có hiện tượng thông đồng, móc nối. Ảnh: NC st
Đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của nợ xấu
Đến nay, hoạt động đấu giá chủ yếu tập trung vào các tài sản mà theo quy định của pháp luật bắt buộc phải đấu giá, có rất ít tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn dịch vụ đấu giá để xử lý tài sản của mình, mà chủ yếu thường tự bán tài sản. Tính từ tháng 7/2010 đến tháng 12/2014, cả nước chỉ có 37 cuộc đấu giá tự nguyện.
Dự thảo Luật Đấu giá tài sản đang trình Quốc hội cho ý kiến yêu cầu người tham gia đấu giá phải nộp một khoản tiền đặt trước từ 5% đến 20% so với giá khởi điểm của tài sản đấu giá thay cho mức từ 1% đến 15% như hiện nay. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng đối tượng tham gia đấu giá “ảo” nhằm mục đích trục lợi, gây khó khăn cho cuộc đấu giá. Tiền đặt trước được nộp vào tài khoản riêng của doanh nghiệp đấu giá hoặc các bên có thể thỏa thuận thay thế bằng bảo lãnh ngân hàng. Qua đó, góp phần minh bạch hóa và tăng cường quản lý đối với khoản tiền đặt trước. 
Đáng chú ý, nội dung đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của các khoản nợ xấu vẫn còn nhiều ý kiến chưa thống nhất. Nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu mà Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) đã mua sẽ phải bán đấu giá theo các nguyên tắc quy định tại Dự thảo Luật. Trình tự, thủ tục đấu giá loại tài sản đặc thù này cần có quy định riêng nhằm bảo đảm việc xử lý nợ xấu nhanh chóng, hiệu quả, góp phần lành mạnh hóa hoạt động của hệ thống tín dụng và nền kinh tế. 
Nhưng trình tự, thủ tục này như thế nào? Dự thảo Luật dành quyền cho Chính phủ hướng dẫn, quy định chi tiết, bởi theo Chính phủ, luật phải bảo đảm tính ổn định, lâu dài của thị trường đấu giá tài sản. Còn nợ xấu mà VAMC mua chỉ là hiện tượng nhất thời, không nên đưa vào Luật. Dù vậy vẫn còn ý kiến cho rằng, thủ tục riêng này phải được quy định ngay trong Luật, không nên giao cho Chính phủ.
Đa số ý kiến đề nghị bổ sung quy định cụ thể vào Dự án Luật những loại tài sản phải bán thông qua đấu giá vì cho rằng Dự án Luật này quy định về trình tự, thủ tục chung áp dụng đối với tất cả các loại tài sản bán thông qua đấu giá, do đó, việc xác định rõ ràng những loại tài sản theo quy định pháp luật bắt buộc phải bán đấu giá là rất cần thiết, tạo thuận lợi và thống nhất cho việc áp dụng trên thực tế.

Theo số liệu thống kê, từ tháng 7/2010 đến tháng 12/2014, các tổ chức đấu giá tài sản đã ký 47.449 hợp đồng đấu giá với giá khởi điểm hơn 62.010 tỷ đồng, giá trị tài sản bán được là hơn 67.273 tỷ đồng (vượt hơn 5.262 tỷ đồng so với giá khởi điểm).

Tính đến ngày 31/12/2014, cả nước có 619 đấu giá viên đang làm việc tại các tổ chức đấu giá trong tổng số 1.259 người được cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giá, 63 Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản được thành lập tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; việc xã hội hóa hoạt động đấu giá tài sản bước đầu có kết quả với sự ra đời 190 doanh nghiệp đấu giá tài sản.

Cần quy định rõ loại tài sản nào phải đấu giá
Thẩm định Dự án Luật, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, cần quy định rõ ràng các loại tài sản phải bán thông qua đấu giá, trong đó có tài sản bảo đảm cho các khoản nợ xấu. Phần lớn tài sản bán thông qua đấu giá trên thực tế hiện nay đều là tài sản mà theo quy định pháp luật, bắt buộc phải bán thông qua đấu giá. Đó là các loại tài sản như quyền sử dụng đất khi Nhà nước giao đất, cho thuê đất; quyền khai thác khoáng sản; quyền sử dụng tần số vô tuyến điện; tài sản giao dịch bảo đảm; tài sản thi hành án; tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu... 
Ủy ban Kinh tế đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, bổ sung vào Dự án Luật các loại tài sản phải bán thông qua đấu giá theo hướng bảo đảm việc triển khai trên thực tế được thống nhất, thuận lợi nhưng cũng cần tạo sự linh hoạt khi có sự thay đổi, bổ sung các loại tài sản này. 
Khi thảo luận về Dự thảo Luật, đại biểu Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) nhận xét, các quy định hiện hành có kẽ hở khiến hoạt động đấu giá không khách quan như có hiện tượng thông đồng, móc nối. Còn đại biểu Đinh Xuân Thảo (Quảng Bình) ủng hộ luồng ý kiến cho rằng, Dự thảo Luật cần quy định rõ loại tài sản nào phải đấu giá, ví dụ như giá thuốc, quyền sử dụng đất, tài sản bảo đảm. Ông Đinh Xuân Thảo cũng nêu thực trạng nhiều người dân cũng phản ánh tình trạng nhà đất, tài sản thế chấp bảo lãnh ở ngân hàng khi không trả được nợ, thì phải bán thanh lý. Nhưng bán rất phức tạp, bán giá nào, ai quyết định, ai chịu trách nhiệm? “Công ty Tràng Tiền khi cổ phần hóa chỉ 14 tỷ đồng, nhưng khu đất này thuộc “đất vàng” – ông Đinh Xuân Thảo nêu.
Về vấn đề đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của nợ xấu, theo đại biểu Lê Minh Thông (Thanh Hóa) có thể giao Chính phủ quy định chi tiết, nhưng đấu giá nợ xấu vẫn phải theo quy định chung. Đấu giá tài sản phải xem như hoạt động kinh doanh có điều kiện, không phải ai cũng làm đấu giá được và đấu giá viên phải được đào tạo có bài bản, vì đây là loại hình kinh doanh phức tạp đòi hỏi có chuyên môn.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Mai Xuân Hùng băn khoăn về trình tự xử lý nếu đưa đấu giá nợ xấu vào Luật. Theo ông Mai Xuân Hùng, ở các nước đều có các công ty xử lý nợ xấu và công ty nợ xấu đi cùng với ngân hàng. Tại Việt Nam thì nợ xấu hiện nay “nhốt” vào VAMC, nhưng giải quyết là cả vấn đề. 
Được biết, báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội chỉ ra rằng, các cơ chế, chính sách hỗ trợ xử lý nợ xấu còn nhiều bất cập, còn thiếu cơ chế, chính sách khuyến khích để hỗ trợ tổ chức tín dụng xử lý nợ xấu, các tài sản bảo đảm tiền vay.
 Việt An

ngocthanh