Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn chưa như kỳ vọng vì thiếu quy hoạch

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển của nhiều quốc gia. Với Việt Nam, trong bối cảnh nền nông nghiệp còn nhiều hạn chế, yếu kém, mức độ gắn kết của khu vực nông nghiệp với các ngành công nghiệp còn thấp,
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn chưa như kỳ vọng vì thiếu quy hoạch

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển của nhiều quốc gia. Với Việt Nam, trong bối cảnh nền nông nghiệp còn nhiều hạn chế, yếu kém, mức độ gắn kết của khu vực nông nghiệp với các ngành công nghiệp còn thấp, kết cấu hạ tầng, kinh tế nông thôn vẫn còn kém phát triển, thì yêu cầu đặt ra lúc này là phải tạo đột phá trong CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn.

IMG

Chất lượng quy hoạch còn hạn chế, thiếu sự liên kết, thống nhất giữa các loại quy hoạch đã làm giảm mức độ gắn kết của khu vực nông nghiệp với các ngành công nghiệp

 Ảnh: Q.B

Các giải pháp nhằm đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới, góp phần thực hiện tốt yêu cầu cơ cấu lại ngành nông nghiệp, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng trong thời gian tới đã được các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học “Đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới”. Hội thảo do Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức ngày 20/8 tại Hà Nội. 

 

Tại Hội thảo, các đại biểu đã thảo luận và tập trung làm rõ nhiều nội dung quan trọng như: vị trí, vai trò, mối quan hệ của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới; phân tích, đánh giá thành tựu, kết quả và những hạn chế, yếu kém cũng như những cơ hội và thách thức của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế nói chung và tái cơ cấu ngành nông nghiệp hiện nay. 

 

Kết cấu hạ tầng nông thôn chưa đồng bộ

Theo ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn của nước ta hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu. Chất lượng quy hoạch còn hạn chế, thiếu sự liên kết, thống nhất giữa các loại quy hoạch, chưa gắn kết chặt chẽ với nguồn lực thực hiện. Việc phát triển các thành phần kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp còn hạn chế; doanh nghiệp tư nhân là nhân tố quan trọng trong phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động ở nông thôn nhưng quy mô còn nhỏ, chủ yếu là hoạt động dịch vụ và chỉ phát triển mạnh ở ven đô thị hoặc nơi có kết cấu hạ tầng tương đối phát triển.

 

Theo một số chuyên gia, việc ban hành các luật như Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Doanh nghiệp,… đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.

 

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, hiện nay kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn còn chưa đồng bộ, chất lượng thấp, hiệu quả sử dụng chưa cao; kết cấu hạ tầng nông thôn phát triển còn chưa đồng đều, nhất là ở các tỉnh miền núi và Đồng bằng sông Cửu Long. Bên cạnh đó, trình độ phát triển kinh tế nông thôn còn thấp so với yêu cầu phát triển xanh và bền vững; hoạt động sản xuất nông nghiệp xuất hiện một số xu hướng lệch lạc do chạy theo lợi nhuận trước mắt, làm tổn hại sức khỏe con người và ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường sinh thái; phát triển công nghiệp nông thôn cũng chưa đồng bộ với xây dựng hạ tầng môi trường làm gia tăng tình trạng ô nhiễm. Thực tế này cho thấy, chúng ta đang phải đánh đổi giữa thành tích CNH, HĐH nông thôn với ô nhiễm và suy thoái môi trường.

 

Giải pháp nào để tạo đột phá?

Vậy cần những giải pháp nào để nông nghiệp, nông thôn, nông dân gắn với xây dựng nông thôn mới phát triển bền vững? Theo các chuyên gia, cần chuyển hướng sang phát triển một nền nông nghiệp hiện đại với các đặc tính như: giá trị gia tăng lớn, dựa vào kỹ thuật và công nghệ, ít gây ô nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu; cần thoát ra khỏi tư duy của nền kinh tế nông nghiệp khép kín để hướng tới một nền nông nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường và đủ sức cạnh tranh trong quá trình hội nhập quốc tế; đặc biệt, cần có sự liên kết, hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước, chính quyền địa phương với doanh nghiệp, nhà khoa học và người nông dân để giúp tháo gỡ, xử lý những khó khăn; chú trọng phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp...

 

Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, điều đặc biệt trong giai đoạn hiện nay là cần giải quyết một số điểm nghẽn trong phát triển nông nghiệp và nông thôn như các vấn đề về kết cấu hạ tầng, tích tụ đất đai, phát triển nguồn nhân lực,… thông qua những thay đổi về thể chế, chính sách, hoạt động đầu tư của cả khu vực nhà nước và tư nhân. Đi đôi với việc đa dạng hóa các hình thức đầu tư, đặc biệt cần đẩy mạnh đầu tư theo hình thức hợp tác đối tác công - tư (PPP) trong việc phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn. Đây cũng là ý kiến được nhiều nhà quản lý, nhà khoa học tại Hội thảo đồng tình.

 Ngô Trần

ngocthanh