Cơ hội và thách thức từ TPP đối với nhà thầu Việt

12 nước tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), trong đó có Việt Nam, đã đặt mục tiêu sẽ hoàn thành những vấn đề còn chưa thống nhất trong thỏa thuận thương mại khu vực vào cuối tháng 7 này. Hơn lúc nào hết, đây là thời điểm nhiều nhà thầu
Cơ hội và thách thức từ TPP đối với nhà thầu Việt

12 nước tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), trong đó có Việt Nam, đã đặt mục tiêu sẽ hoàn thành những vấn đề còn chưa thống nhất trong thỏa thuận thương mại khu vực vào cuối tháng 7 này. Hơn lúc nào hết, đây là thời điểm nhiều nhà thầu trong nước đang chờ đợi TPP được ký kết để có sớm cơ hội tiếp cận với khoa học công nghệ, quản lý hiện đại và hướng đến khai thác một thị trường rộng lớn hơn.

IMG

Phần lớn doanh nghiệp xây dựng lớn của nước ta là các doanh nghiệp nhà nước, Việt Nam còn thiếu vắng những doanh nghiệp tư nhân có năng lực kỹ thuật và tài chính tốt để có thể thắng thầu các gói thầu quốc tế có tính cạnh tranh cao

 

Ảnh: LTT

Giải pháp nâng cao năng lực nhà thầu

Trong những năm gần đây, một trong những hiệp định thương mại tự do được nhắc đến nhiều nhất tại Việt Nam có lẽ là TPP. Đây được xem là một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới quan trọng, mở đường cho hoạt động thương mại trở nên tự do hơn nữa trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. TPP không chỉ yêu cầu gỡ bỏ các rào cản thương mại, mà còn bao quát nhiều lĩnh vực của nền kinh tế như đầu tư, sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ, môi trường, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa… Tham gia vào TPP, Việt Nam sẽ có thêm nhiều cơ hội thúc đẩy sự phát triển kinh tế đất nước.

 

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) nhận định: “TPP có ý nghĩa quan trọng đối với tất cả các thành viên, đặc biệt là Việt Nam”. Lý giải cho nhận định này, vị đại diện AmCham cho rằng: “Tham gia TPP, xuất khẩu của Việt Nam sẽ tăng mạnh, kim ngạch xuất khẩu dự kiến của Việt Nam năm 2025 khi không có TPP là 239 tỷ USD và con số này có thể tăng lên 309 tỷ USD nếu có TPP”. Nhiều định chế kinh tế lớn cũng dự báo, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam khi tham gia TPP sẽ cao hơn nhiều.

 

Thống kê của Ngân hàng Thế giới ghi nhận, hàng năm hoạt động mua sắm công chiếm từ 10 - 15% GDP của mỗi quốc gia. Khi tham gia TPP, các nhà cung ứng của các nước thành viên TPP sẽ có cơ hội tiếp cận ngang bằng trong đấu thầu mua sắm công. Chính phủ các nước sẽ có cơ hội mua sắm được hàng hóa, dịch vụ có chất lượng tốt, chi phí cạnh tranh... 

 

Bàn về cơ hội cho các nhà thầu Việt Nam khi Việt Nam tham gia vào TPP, ông Lê Văn Tăng, Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng: “Khi Việt Nam tham gia TPP, các nhà thầu trong nước sẽ có cơ hội vươn ra thị trường quốc tế và trưởng thành hơn. Các nhà thầu Việt Nam có cơ hội học hỏi để khôn lớn. Chính nhà thầu là người quyết định việc thắng - thua khi tham gia các sân chơi này”.

 

Lo lắng sức ép cạnh tranh

Bên cạnh những cơ hội lớn, nhiều chuyên gia kinh tế cũng quan ngại về áp lực cạnh tranh mà các nhà thầu Việt Nam sẽ phải gánh chịu khi tham gia vào TPP. Dù đã có doanh nghiệp  Việt Nam như Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng, Tập đoàn Công nghiệp và Xây dựng, Tập đoàn Dầu khí quốc gia… đã thực hiện một số công trình, dự án lớn áp dụng tiêu chuẩn quốc tế; dù đã có nhà thầu trong nước vươn được ra ngoài phạm vi quốc gia, một số nhà thầu đã trúng thầu các gói thầu lớn ở Lào, Campuchia…, một số nhà thầu đủ sức đảm đương vai trò là tổng thầu EPC, nhưng số lượng những nhà thầu đó không nhiều.

 

Về vấn đề này, đại diện Kiểm toán Nhà nước nhìn nhận, thực tế cho thấy, bản thân các doanh nghiệp xây dựng lớn của nước ta đều là các doanh nghiệp nhà nước, Việt Nam còn thiếu vắng những doanh nghiệp tư nhân có năng lực kỹ thuật và tài chính tốt để có thể thắng thầu các gói thầu quốc tế có tính cạnh tranh cao. Mặt khác, đâu đó vẫn còn không ít nhà thầu làm việc thiếu tính chuyên nghiệp, ý thức làm việc chưa cao. Kết quả thanh, kiểm tra các dự án đầu tư xây dựng cho thấy, nhiều công trình có sai phạm, gây thất thoát, lãng phí…, nên chưa lấy được lòng tin của nhà đầu tư.

Hiện nay, có 12 nước thành viên đang tham gia đàm phán TPP gồm: Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam. Nếu được thành lập, TPP sẽ trở thành một trong những khu vực thương mại lớn nhất thế giới với hơn 792 triệu người, đóng góp gần 40% GDP của thế giới và khoảng 1/3 kim ngạch thương mại toàn cầu.

Vậy làm thế nào để có thể giúp nhà thầu Việt Nam vừa có thể tận dụng tốt cơ hội khi Việt Nam tham gia vào TPP, đồng thời hạn chế tối đa những những rủi ro đáng tiếc? Về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Đào, nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu nhấn mạnh: “Không có cách nào khác là bản thân các nhà thầu phải tự cố gắng vươn lên, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và đất nước”. Ông Nguyễn Xuân Đào chỉ rõ, tham gia vào “sân chơi” TPP, các nhà thầu Việt Nam phải cạnh tranh với các nhà thầu thuộc các nước thành viên khác của TPP. Để có thể thắng thầu, các nhà thầu phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực (trình độ chuyên môn, hiểu biết pháp luật, kỹ năng ngoại ngữ); nâng cao công nghệ; nâng cao năng lực tài chính.

 

Đại diện Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam cho rằng, để vượt qua các nhà thầu nước ngoài, cạnh tranh với nhà thầu nước ngoài ở ngay trên thị trường trong nước và thị trường nước bạn thì các doanh nghiệp trong nước cần có sự hợp tác, đồng lòng, phát huy thế mạnh của doanh nghiệp trong từng lĩnh vực. Nếu làm được như vậy, doanh nghiệp trong nước mới có thể thắng thầu.

 

Một chuyên gia kinh tế của Australia cũng nhìn nhận, xét tổng thể thì doanh nghiệp Việt Nam có khả năng thích nghi rất nhanh. Do đó, khi tham gia vào TPP, các nhà thầu này sẽ chuẩn bị cho mình những điều kiện tốt nhất để có thể tận dụng tốt các cơ hội từ TPP.

T.Hiếu

 

ngocthanh