Chính phủ cần có thông điệp rõ ràng về cổ phần hóa

Theo khuyến nghị của Văn phòng Tony Blair (TBA) tại Việt Nam, để tăng cường hiệu quả cải cách doanh nghiệp nhà nước (DNNN) cần kết hợp tất cả nỗ lực vào trong một lộ trình rõ ràng
Chính phủ cần có thông điệp rõ ràng về cổ phần hóa

Theo khuyến nghị của Văn phòng Tony Blair (TBA) tại Việt Nam, để tăng cường hiệu quả cải cách doanh nghiệp nhà nước (DNNN) cần kết hợp tất cả nỗ lực vào trong một lộ trình rõ ràng để thực hiện và điều quan trọng là phải làm rõ mục tiêu sở hữu nhà nước và xây dựng lộ trình thực hiện cổ phần hóa. 

IMG

Văn phòng Tony Blair tại Việt Nam cho rằng, làm rõ được mục đích duy trì sở hữu nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc định hướng xây dựng các chính sách cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Ảnh: LTT

Cải thiện tình hình tài chính của doanh nghiệp

Theo Văn phòng TBA, xác định vai trò phù hợp cho các DNNN đòi hỏi nỗ lực liên tục trong nền kinh tế đang phát triển. Văn phòng TBA đã đưa ra các đề xuất và gợi ý các bước thực hiện cho Việt Nam. Theo đó, Chính phủ cần làm rõ mục đích và các yêu cầu cải cách DNNN; xác lập cơ sở hợp lý và nguyên tắc đối với việc nắm giữ sở hữu ở các DNNN; thu hẹp các lĩnh vực chiến lược và để cho tiến trình phát triển tự nhiên.

Chính phủ cũng cần xây dựng các công cụ và cơ chế thích hợp để thực hiện lộ trình như xây dựng trách nhiệm giải trình cho cải cách, mục tiêu, thước đo và đối tượng chịu trách nhiệm thực hiện cải cách; thực hiện dự án thử nghiệm; truyền đạt thông tin về các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn.

Theo Văn phòng TBA, việc cổ phần hóa không phải ngẫu nhiên mà diễn ra; trái lại, cổ phần hóa xuất phát từ những mục tiêu cụ thể mà Chính phủ cố gắng đạt được, vì vậy phải làm rõ đâu là mục tiêu chính của quá trình cổ phần hóa. “Chính phủ cần phải truyền đạt thông điệp rõ ràng về mục tiêu trước mắt của cổ phần hóa là cải thiện tình hình tài chính của các DNNN… Nếu mục tiêu cơ bản của Chính phủ là tiến tới mục tiêu kinh tế thị trường thì cần phải mở rộng phạm vi cổ phần hóa một cách phù hợp trên hầu hết các lĩnh vực”, Văn phòng TBA khuyến nghị.

 

Trao thêm quyền cho doanh nghiệp tư nhân

Văn phòng TBA cho rằng, các lý do mà Chính phủ tiếp tục nắm giữ khu vực kinh tế nhà nước then chốt cũng cần phải được công bố rõ ràng. Trên thực tế, các DNNN tại Việt Nam có nhiều mục tiêu và sứ mệnh làm phức tạp thêm tình hình và cản trở các doanh nghiệp này hoạt động hiệu quả ở mức có thể. Chính phủ đã đặt ra một số mục tiêu cho các DNNN như DNNN được xem là công cụ chính sách về ngành, tạo ra tính cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài, công cụ để ổn định  kinh tế vĩ mô và thực hiện các mục tiêu xã hội cụ thể. Điều này đồng nghĩa DNNN đang phải gánh quá nhiều trách nhiệm, ảnh hưởng đến khả năng hoạt động có lợi nhuận.

Theo thống kê của Tổng cục Thống kê mà Văn phòng TBA trích dẫn, trong năm 2012 có 96% các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, nhưng hầu hết trong số họ là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. DNNN có thể có ảnh hưởng tiêu cực lên khu vực tư nhân do có lợi thế vượt trội về tiếp cận tín dụng ưu đãi, đấu thầu, nghiên cứu và phát triển so với các doanh nghiệp trong khu vực tư nhân.

Văn phòng TBA cho rằng, làm rõ được mục đích duy trì sở hữu nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc định hướng xây dựng các chính sách phù hợp. Nếu lý do chính cho việc duy trì sở hữu nhà nước là do khu vực tư nhân phát triển chưa đủ mạnh thì cổ phần hóa nên hướng tới việc trao thêm nhiều quyền hạn cho các công ty và doanh nghiệp tư nhân trong nước. Nếu Chính phủ thấy cần thiết phải duy trì khu vực nhà nước ở quy mô lớn bởi thiếu công cụ để ổn định nền kinh tế vĩ mô thì Chính phủ phải xây dựng các công cụ quản lý khác thông qua chính sách tiền tệ hoặc chính sách tài khóa. Nếu mục đích cổ phần hóa là hướng đến nâng cao tính cạnh tranh của các DNNN ở nước ngoài, Chính phủ có thể hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước thông qua việc giới thiệu các cơ hội đầu tư ở nước ngoài…

Ngô Trần (tổng hợp)

ngocthanh