Cải cách vi mô chưa như kỳ vọng

Tại Báo cáo kinh tế vĩ mô quý III/2015, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) đánh giá, trong một chừng mực nhất định, Việt Nam đã đi đúng hướng với công tác điều hành chính sách kinh tế vĩ mô linh hoạt
Cải cách vi mô  chưa như kỳ vọng

Tại Báo cáo kinh tế vĩ mô quý III/2015, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) đánh giá, trong một chừng mực nhất định, Việt Nam đã đi đúng hướng với công tác điều hành chính sách kinh tế vĩ mô linh hoạt, đúng liều lượng và có sự điều phối chặt chẽ của nhiều bộ, ngành. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế, Việt Nam vẫn cần những cải cách mạnh mẽ hơn.

IMG
Tăng trưởng kinh tế diễn ra nhanh nhất ở khu vực công nghiệp, xây dựng với giá trị gia tăng đạt 9,6% trong 9 tháng đầu năm (so với cùng kỳ 2014)
 Ảnh: Nhã Chi
Kinh tế khởi sắc trong quý III
Theo CIEM, GDP tăng 6,81% trong quý III đã chứng tỏ đà phục hồi tăng trưởng kinh tế vững chắc hơn. Nếu tiếp tục duy trì đà phục hồi, tăng trưởng kinh tế quý IV ước đạt 6,83%, tăng trưởng cả năm 2015 dự báo đạt 6,61%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu đề ra (6,2%). Ông Nguyễn Anh Dương, Phó Trưởng ban Ban Kinh tế vĩ mô thuộc CIEM chỉ rõ, chi tiêu dùng và đầu tư vẫn là các nhân tố chính giúp phục hồi tổng cầu. 
Tăng trưởng kinh tế diễn ra nhanh nhất là ở khu vực công nghiệp, xây dựng. Giá trị gia tăng của khu vực này tăng 9,6% trong 9 tháng đầu năm (so với cùng kỳ 2014). Chỉ số phát triển công nghiệp (IIP) tăng 9,8% trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, ông Nguyễn Anh Dương băn khoăn, việc chỉ số dự báo các điều kiện hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất (PMI) liên tục giảm (đặc biệt trong tháng 9) đã làm dấy lên lo ngại rằng, đà tăng của khu vực công nghiệp chưa thực sự bền vững.
Một tín hiệu tích cực của nền kinh tế là tỷ lệ nợ xấu tiếp tục giảm. Tính đến ngày 30/9/2015, tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng thương mại cơ bản đã về dưới 3%. Trong 9 tháng đầu năm, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) đã mua được hơn 91,3 nghìn tỷ đồng nợ xấu gốc với giá mua gần 81,2 nghìn tỷ đồng. Hiệu quả xử lý nợ xấu vẫn là một lo ngại không nhỏ của các thành viên thị trường.
Hoạt động đầu tư cũng có sự khởi sắc trong quý III. Tổng đầu tư toàn xã hội trong 9 tháng đầu năm 2015 tăng 8,5% so với cùng kỳ năm 2014, chủ yếu ở khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và khu vực vốn đầu tư của người dân và tư nhân. Tỷ lệ đầu tư so với GDP trong quý III đạt 33,2%. “Thu hút FDI là một điểm sáng trong quý III với số vốn đăng ký mới và tăng thêm trong quý III đạt gần 11,7 tỷ USD, cao hơn 2,7 lần so với cùng kỳ 2014 và hơn 2,1 lần so với 6 tháng đầu năm. Giải ngân vốn FDI trong quý III đạt 3,4 tỷ USD, cao nhất trong nhiều quý trở lại đây”, ông Nguyễn Ánh Dương 
cho biết.
Vẫn cần những cải cách mạnh mẽ hơn
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, vấn đề cần quan tâm hiện nay là bội chi ngân sách và nợ công đang tăng lên từng ngày. “Con số bội chi ngân sách và nợ công tính đến quý III đã được nhiều, bộ ngành công bố. Những tính toán này của những cơ quan tuy khác nhau song cách tính, phép tính đều có cơ sở và là những phép tính đúng. Kết quả chung cho thấy, con số bội chi và nợ công vẫn ở mức cao”, bà Phạm Chi Lan lo ngại.
Bên cạnh đó, theo bà Phạm Chi Lan, năm 2015 đáng lẽ là năm của hội nhập, nhưng các hoạt động chỉ dừng ở những quảng bá cho những lợi ích, cơ hội của hội nhập, tô hồng các cơ hội này mà chưa thấy có sự chuẩn bị thực sự, chưa nói đầy đủ tới các thách thức, khó khăn của nó cho nền kinh tế. Bà Phạm Chi Lan thẳng thắn: “TPP còn có thời gian hoàn tất, ký kết rồi mới thực hiện nhưng AEC thì “gõ cửa tới nơi rồi”, sân nhà đang bị lấn dần trong khi những thành phần kinh tế lại dành một thái độ rất “dửng dưng”.
Đại diện của CIEM dự báo, Việt Nam khó có thể trở lại quỹ đạo tăng trưởng nhanh trong trung và dài hạn nếu thiếu những cải cách kinh tế mạnh mẽ hơn ở cấp vi mô. Nền tảng kinh tế vi mô và vai trò của Nhà nước phải được đổi mới tương xứng với định hướng phát triển nền kinh tế thị trường ở Việt Nam.
TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM nhận xét thêm, những nỗ lực cải cách vi mô có phần chưa tương xứng với kỳ vọng, nhất là các phương diện như cải thiện môi trường kinh doanh, tạo thuận lợi hóa thương mại, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước… Điều này có thể làm giảm lợi ích mà Việt Nam thu được từ quá trình cải cách trong thời gian qua, cũng như hạn chế công tác chuẩn bị cho doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu. 
Trần Kiên

ngocthanh