Các dự án tiết kiệm năng lượng lo thiếu vốn

Một trong những vướng mắc lớn đối với việc triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng trong 5 năm tới vẫn là thiếu hụt những nguồn tài chính cần thiết.
Các dự án tiết kiệm năng lượng lo thiếu vốn

Một trong những vướng mắc lớn đối với việc triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng trong 5 năm tới vẫn là thiếu hụt những nguồn tài chính cần thiết.

IMG
Các quỹ đầu tư tài chính vẫn chưa mặn mà với các dự án tiết kiệm năng lượng ở Việt Nam
 Ảnh: LTT
Vốn nhỏ giọt
Số liệu thống kê mới đây của Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) cho biết, với tổng mức tiêu thụ năng lượng được dự báo cho năm 2015 khoảng 60 triệu TOE (năng lượng quy đổi ra theo đơn vị tấn dầu) thì năng lượng tiết kiệm được so với dự báo cho riêng năm 2015 đã có thể lên đến 4,94 triệu TOE, làm lợi đến 118.000 tỷ đồng. 
Còn theo đánh giá của Tổng cục Năng lượng, trong cả giai đoạn 2011 - 2015, mức năng lượng tiết kiệm đạt 5,96% trên tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia với lượng năng lượng tiết kiệm là 11,88 triệu TOE. 
Giới chuyên gia năng lượng nhận định, dựa trên tiềm năng về kỹ thuật, mức tiết kiệm năng lượng của Việt Nam có khả năng đạt tới 20%, nhưng do tiềm năng thương mại trong nước chưa đáp ứng được, nhất là vấn đề thu xếp, bố trí nguồn tài chính nên thực tế tỷ lệ tiết kiệm năng lượng đến giờ vẫn còn khiêm tốn.
Điều đó cho thấy tầm quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và cần phát huy thông qua việc tiếp tục đầu tư phát triển các dự án tiết kiệm năng lượng trong 5 năm tới (2016 - 2020). Tuy nhiên, do đa phần các dự án tiết kiệm năng lượng có vốn đầu tư ban đầu cao, chi phí phát triển dự án lớn, nên việc thu xếp nguồn vốn đang đặt ra nhiều chuyện nan giải. 
Tại Hội nghị tổng kết 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2011 - 2015 do Bộ Công Thương tổ chức, lãnh đạo Tổng cục Năng lượng cho biết, tổng kinh phí từ ngân sách cho Chương trình tính đến hết năm 2015 là 349 tỷ đồng, trong khi đối tượng trong khuôn khổ chương trình tiết kiệm điện là rất rộng và đa dạng. Điều này khiến nguồn tài chính để thực hiện các dự án khá hạn hẹp.
Ông Trịnh Quốc Vũ, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ và Tiết kiệm năng lượng thuộc Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, nguồn kinh phí cấp từ ngân sách nhà nước cho Chương trình tiết kiệm hàng năm thấp và thường muộn. Trong khi đó, doanh nghiệp lại không có vốn hoặc không tiếp cận được những khoản vay tín dụng ưu đãi cho các dự án tiết kiệm năng lượng.
Cơ chế tài chính cần thông thoáng
Phản ánh của các doanh nghiệp hiện nay cho thấy, nhu cầu áp dụng công nghệ mới, có hiệu suất cao và áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng là ưu tiên hàng đầu, nhưng vấn đề đầu tiên là tiền đâu?
Theo ông Nguyễn Đình Hiệp, Phó Chủ tịch VECEA, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã phần nào giúp các dự án tiết kiệm năng lượng của các doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận các nguồn vốn từ Chính phủ dưới hình thức hỗ trợ kỹ thuật (TA), vốn vay với lãi suất thấp hay nhận được các khoản bảo lãnh vốn vay, các khoản thưởng do kết quả tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, các quỹ đầu tư tài chính vẫn chưa mặn mà với các dự án tiết kiệm năng lượng ở Việt Nam do khả năng sinh lợi chưa rõ ràng cũng như việc thẩm định, đánh giá các dự án có nhiều rào cản. Còn bản thân các ngân hàng cũng tìm cách thoái thác cho vay vốn, nhất là những trường hợp ưu đãi.
Về phía các doanh nghiệp, việc tiếp cận với các chương trình cấp vốn vay cho các dự án tiết kiệm năng lượng vẫn còn nhiều vướng mắc khi chưa có kênh thông tin, phương thức để làm thủ tục vay vốn triển khai dự án. Thậm chí những vấn đề như kiểm toán năng lượng, cơ chế hỗ trợ cho các doanh nghiệp đầu tư, thay thế dây chuyền cũ bằng dây chuyền công nghệ hiệu suất cao, tiết kiệm năng lượng vẫn còn những hạn chế nhất định.
Nhận thấy rõ điều này nên Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVN HCM) kiến nghị, cần có cơ chế hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp thực hiện kiểm toán năng lượng và đầu tư đổi mới công nghệ, thay thế các thiết bị cũ theo yêu cầu của báo cáo kiểm toán năng lượng. Ngoài ra, trong giai đoạn tới, cần xây dựng và triển khai các cơ chế tài chính thúc đẩy các dự án đầu tư vào tiết kiệm năng lượng như cơ chế cho vay ưu đãi, cơ chế hợp đồng dịch vụ năng lượng với các công ty dịch vụ năng lượng (ESCO).
Trong đề xuất mới đây để triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng trong giai đoạn 2016 - 2020, Văn phòng Tiết kiệm năng lượng thuộc Tổng cục Năng lượng kiến nghị, cần phải tăng nguồn kinh phí sự nghiệp và đầu tư; các tỉnh, thành cần bố trí nguồn kinh phí hàng năm để triển khai. Hơn nữa, cần thúc đẩy phát triển thị trường dịch vụ tiết kiệm năng lượng thông qua cơ chế thực hiện hợp đồng EPC, hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và nâng cao năng lực cho đơn vị thực hiện…
Rõ ràng, để các dự án tiết kiệm năng lượng trong 5 năm tới được triển khai sớm và hiệu quả, các cơ quản lý cần sớm xây dựng cơ chế tài chính thông thoáng hơn.                                                                         
 Thế Vinh

ngocthanh